• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielkie Równiny

    Przeczytaj także...
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Kukurydza (Zea) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5 gatunków, wśród których najważniejsza pod względem ekonomicznym jest kukurydza zwyczajna (Zea mays), która jest zarazem gatunkiem typowym rodzaju.
    Kordyliery – rozległy obszar o charakterze wyżynno-górskim w zachodniej części Ameryki Północnej. Rozciągłość południkowa łańcucha to około 8 000 km, od Cieśniny Beringa na północy po Kanał Panamski na południu. Szerokość dochodzi do 1 700 km. Najwyższym szczytem jest McKinley (6194 m n.p.m.). Te góry fałdowe mają duży wpływ na klimat, florę i faunę, gospodarkę i rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej, ponieważ hamują masy wilgotnego powietrza napływające z zachodu, co prowadzi do obniżenia rocznej sumy opadów w centralnej części Ameryki. Powstały w orogenezie alpejskiej.
    Obszary kulturowe Ameryki Północnej

    Wielkie Równiny – rozległa kraina geograficzna, a zarazem krąg kulturowy na obszarze Kanady i USA, u podnóża Kordylierów. Obszar ten, zbudowany z mezozoicznych i trzeciorzędowych wapieni i piaskowców, charakteryzuje się płaskim ukształtowaniem terenu i niemal wyłącznie trawiastą roślinnością (poza lasami łęgowymi w dolinach rzecznych), tzw. prerią. Obszar ten leży w kilku strefach klimatycznych. Silny wpływ na jego klimat ma bliskość Kordylierów.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.

    Indianie Wielkich Równin[]

    jasnozielony = preria z krótką trawą
    zielony = preria z trawą mieszaną
    ciemnozielony = preria z długą trawą
  • Apacze (ang. Apache) tylko Mescalero i Jicarilla
  • Sarsi (ang. Sarcee, org. Tsuu T'ina Nation)
  • Assiniboinowie (ang. Assiniboin)
  • Gros Ventre (Atsina)
  • Kri (ang. Cree)
  • Czarne Stopy (ang. Blackfeet)
  • Wrony (ang. Crow)
  • Lakota (Siuksowie, ang. Sioux)
  • Czejenowie (Szejenowie, ang. Cheyenne)
  • Arapaho (ang. Arapaho)
  • Komancze (ang. Comanche)
  • Kiowa (ang. Kiowa)
  • Kiowa-Apacze (ang. Kiowa-Apache).
  • Zasiedlenie Wielkich Równin przez Indian wiąże się z pojawieniem się koni. Pierwsze hiszpańskie wierzchowce pochodziły z kradzieży bądź nielegalnego handlu, jaki Hiszpanie prowadzili z Indianami Pueblo. Ci jednak, w trosce o niewielkie trawiaste obszary, niezbędne do wypasu owiec, wymieniali konie na inne dobra z plemionami ze wschodu i północy, które − wypierane przez białych − zaczęły od końca XVII wieku zasiedlać prerie. Na przykład Czejenowie byli rolnikami uprawiającymi kukurydzę, fasolę i dynie, mieszkającymi w wioskach nad brzegami rzek w dzisiejszej Minnesocie. Około roku 1700 zostali wyparci przez Lakotów i osiedli w obecnej Dakocie Południowej, gdzie nadal uprawiali ziemię, a na bizony polowali na piechotę.

    Gros Ventre, nazwa w języku francuskim (ang. Big Belly, pol.: "duży brzuch") przypisywana dwom, a czasami trzem grupom Indian wywodzących się z plemion Ameryki Północnej:Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.

    Konny myśliwy mógł jednego dnia zabić tyle bizonów, że jego rodzinie starczyło mięsa i skór na wiele miesięcy. Nagle puste na ogół Wielkie Równiny zaludniło około 30 plemion. Jedni, jak np. Paunisi, używali koni głównie do transportu, na bizony polując dwa razy w roku, ale inni, jak Czejenowie i Wrony, porzucili swe pola i stałe wioski, stając się wojującymi nomadami. Wódz Wron Plenty Coups tak mówił o swoim wierzchowcu:

    Preria - rozległe obszary porośnięte roślinnością trawiastą, w Ameryce Północnej. Preria jest podobna do występującego w Azji stepu.Arapaho (ang. Arapaho, Arapahoe) – Indianie Ameryki Północnej zamieszkujący pierwotnie obszary Prerii i mówiący językiem z rodziny algonkińskiej.

    Przypisy

    1. Ward 1996 ↓, s. 28..
    2. Ward 1996 ↓, s. 29..

    Bibliografia[]

  • Bruce Grant: Concise Encyclopedia of the American Indian. New York: Wings Books, 2000. ISBN 0-517-69310-0.
  • Harry M. Pritzker: A Native American Encyclopedia: History, Culture and People. New York: Oxford University Press, 2000. ISBN 0-19-513897-5.
  • Herman J. Viola: Exploring the West. Washington D.C.: Smithsonian Books, 1988. ISBN 0-89599-021-0.
  • Geoffrey C. Ward: The West: An Illustrated History. Boston: Little, Brown & Co., 1996. ISBN 0-316-92236-6.

  • Kraina geograficzna jest to obszar odróżniający się od obszarów sąsiednich swoistymi cechami środowiska przyrodniczego i odznaczający się ponadto określonym typem działalności człowieka. Podstawowymi kryteriami, na podstawie których wyodrębnia się krainy geograficzne, są wyróżniające się cechy środowiska, np. rzeźba terenu, klimat, roślinność itp. Granice krain rzadko mają charakter linii oddzielającej dwa obszary, tak jak to jest w przypadku granic politycznych. Najczęściej granica ma postać strefy przejściowej, w której stopniowo znikają cechy jednej krainy, a narastają cechy krainy sąsiedniej. Niektóre duże krainy geograficzne wykraczają znacznie poza obszar kraju.Komancze (ang. Comanche) – Indianie Ameryki Północnej posługujący się językiem z rodziny uto-azteckiej. Potomkowie żyją do dziś na terenach USA we wschodniej części stanu Nowy Meksyk, w południowej części Kolorado, północno-wschodniej części Arizony, południowej części stanu Kansas, w Oklahomie i w północno-wschodniej części Teksasu. Pierwotnie należeli do ludności koczowniczej, typowej dla Indian Wielkich Równin w środkowej części Stanów Zjednoczonych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie, Lakoci – Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton.
    Kri (franc. Cri, ang. Cree - nazwa pochodzi z jęz. francuskiego - Kristinaux, sami Kri nazywali siebie Kenistonoag) – jedno z najliczniejszych plemion Indian kanadyjskich, zamieszkujące także północną część USA, posługujące się językiem kri.
    W celu podkreślenia odrębności kulturowej różnych plemion Indian Ameryki Północnej i Środkowej wyróżnia się tzw. kręgi kulturowe (zwane też przez niektórych autorów areałami, obszarami lub regionami kulturowymi). Ich liczba i obejmowany obszar różnią się w zależności od autora (źródła).
    Dynia (Cucurbita L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych obejmujący około 20 gatunków. W stanie dzikim występują w strefach klimatu gorącego i ciepłego Ameryki. Gatunkiem typowym jest Cucurbita pepo L..
    Bizon amerykański, dawniej: bizon (Bison bison) – duży ssak łożyskowy z rodziny wołowatych, rzędu parzystokopytnych, największy obecnie ssak Ameryki Północnej.
    Strefa klimatyczna – obszar kuli ziemskiej, przyjmujący zazwyczaj postać równoleżnikowego pasa, w obrębie którego podobny przebieg mają elementy klimatu wybrane jako podstawa wydzielenia strefy (najczęściej temperatura powietrza, opad, ciśnienia atmosferyczne).
    Kiowa (Kiowowie) - plemię Indian Ameryki Północnej, zamieszkujące Wielkie Równiny, należące do rodziny językowej kiowa-tano.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.