• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielki Wierch - Beskid Wyspowy

    Przeczytaj także...
    Msza – w części wyznań chrześcijańskich porządek celebracji liturgicznej będącej odniesieniem do Ostatniej Wieczerzy Jezusa.Gorce (513.52) – pasmo górskie leżące w Beskidach Zachodnich. Nazwa "Gorce" związana jest prawdopodobnie ze słowem "gorzeć" (palić się, płonąć) i pochodzi od sposobu uzyskiwania polan śródleśnych metodą żarową. Spotykana jest już w aktach z 1254 r. (item mons Gorcz nuncupatus), używał jej Jan Długosz w 1480 r. (in monten Gorcz). W innych źródłach można też spotkać nazwę Górce, która by mogła oznaczać niskie góry.
    Gorc (1228 m) – szczyt we wschodniej części grzbietu głównego Gorców. Jego charakterystyczna sylwetka z kilkoma polanami jest dobrze rozpoznawalna z dużych odległości. Zbudowany jest z grubych ławic piaskowców magurskich i zlepieńców. Północne stoki pokryte są lasami jodłowo-bukowymi, wyższe partie świerkowymi. Wchodzi w skład wielokilometrowej długości Pasma Gorca ciągnącego się od Turbacza na wschód. Nazwa szczytu pochodzić może od sposobu powstania polan, które zostały uzyskane sposobem żarowym, czyli są "wygorzałe".
    Wielki Wierch i Kiczora Kamienicka, widok z Przełęczy Przysłopek

    Wielki Wierch – wznoszący się na ok. 1016 m n.p.m. szczyt Gorców, otoczony z trzech stron przez opływającą go Kamienicę Gorczańską. Od południowej strony sąsiaduje z Kiczorą Kamienicką. Oddzielony jest od niej przełęczą, na której znajduje się Polana Jeziorne. Wzdłuż koryta Kamienicy Gorczańskiej opływającej te szczyty poprowadzona jest droga wojewódzka nr 968 (odcinek ze Szczawy do Zabrzeży). Wiele źródeł podaje wysokość 1007, co być może dotyczy niewybitnego, niższego, wschodniego wierzchołka. Może to też być zwykła literówka; poniżej szczytu znajduje się punkt wysokościowy 1002,7 m.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Przełęcz Przysłopek – położona na wysokości ok. 770 m n.p.m. przełęcz w Beskidzie Wyspowym pomiędzy Miznówką (969 m) a Myszycą (877 m). Obydwa te szczyty i Przełęcz Przysłopek znajdują się na grzbiecie łączącym Jasień z Gorcami poprzez przełęcz Przysłop Lubomierski. Wschodnie zbocza spod Przysłopka opadają do głębokiej i zalesionej kotliny Kamienicy Gorczańskiej, zbocza zachodnie do doliny Mszanki.

    Według regionalizacji fizycznogeograficznej Karpat opracowanej przez Jerzego Kondrackiego Kiczora Kamienicka wraz z Wielkim Wierchem i Magorzycą włączone zostały do Beskidu Wyspowego, a granica poprowadzona została przez płytką przełęcz pomiędzy Magorzycą a Gorcem, a dokładniej Nową Polaną w masywie Gorca. Podział ten uznaje też zbiorowe opracowanie „Gorce. Przewodnik dla prawdziwego turysty” (brak w nim opisów tych szczytów). Jednak inni autorzy opracowań o tym regionie (Józef Nyka, Andrzej Matuszczyk) włączają te szczyty do Gorców, uzasadniając to faktem, że od Beskidu Wyspowego te trzy szczyty oddzielone są głęboką doliną Kamienicy Gorczańskiej, stanowiącą w tym miejscu najbardziej naturalną i oczywistą granicę między Beskidem Wyspowym i Gorcami. W Instytucie Ochrony Środowiska powstała nowa mapa podziału fizycznogeograficznego Polski, w której Wielki Wierch zaliczony został do Gorców.

    Droga wojewódzka nr 968 (DW968) - droga wojewódzka o długości 43,9 km łącząca Lubień z Zabrzeżą, położona w województwie małopolskim.1 Pułk Strzelców Podhalańskich AK (1 pspodh. AK) – jednostka sił zbrojnych Armii Krajowej utworzona na początku 1944 w ramach przygotowań do Akcji „Burza” w Okręgu Kraków w oparciu o struktury Wojska Polskiego sprzed 1939 roku.

    Takie rozgraniczenie również jawi się w najstarszym opracowaniu – z końca XIX wieku – „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”. Z opisu wynika, iż wspomniane powyżej prawobrzeżne tereny rzeki Kamienicy to pasmo Gorców.

    Wielki Wierch jest w większości porośnięty lasem. Wszystkie spływające z niego potoki uchodzą bezpośrednio do okrążającej go rzeki Kamienicy. Na północnych jego stokach znajduje się polana Kasprówka, a na południowo-wschodnich należący do Szczawy przysiółek Polanki. Prowadzi od niego droga leśna okrążająca cały masyw Wielkiego Wierchu ponad doliną Kamienicy.

    Zabrzeż – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łącko. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.Jerzy Aleksander Kondracki (ur. 1 listopada 1908 w Warszawie, zm. 13 kwietnia 1998 koło Villach w Austrii) – polski geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor najbardziej znanej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski.

    Przez Wielki Wierch nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne.

    W czasie II wojny światowej pod szczytami Wielkiego Wierchu mieściła się główna kwatera dowództwa 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej, a okoliczne lasy były bazą dla polskiej partyzantki. Co roku w pierwszą niedzielę po 15 sierpnia obok starego drewnianego kościółka w Szczawie odbywają się msze partyzanckie, na które przyjeżdżają kombatanci. Przy kościele znajduje się niewielkie muzeum 1 PSP AK, a w nim liczne pamiątki z okresu II wojny światowej mundury, listy, fotografie upamiętniające działania 1 PSP AK.

    Andrzej Matuszczyk (ur. 1944 w Krakowie) – polski działacz turystyczny, autor licznych przewodników po Beskidach (46 pozycji) oraz map turystycznych (25 tytułów).Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Introduction to Poland z listą 453 szczytów o wybitności co najmniej 100 m
    2. Według niektórych źródeł Kiczora Kamienicka jest wyższa od Wielkiego Wierchu i według tych źródeł Wielki Wierch miałby 50 m wybitności
    3. Geoportal2 | iMap, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2019-01-27].
    4. Gorce. Mapa turystyczna 1:50 000. Kraków: Compass, 2007. ISBN 978-83-89165-39-8.
    5. Mapa szlaków turystycznych w górach. Planowanie i kalkulator tras, mapa-turystyczna.pl [dostęp 2019-01-27] (pol.).
    6. Mapy.cz, Mapy.cz [dostęp 2019-01-27].
    7. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
    8. Marek Cieszkowski, Paweł Luboński: Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2004. ISBN 83-89188-19-8.
    9. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2001. ISBN 83-85557-86-5.
    10. Instytut Ochrony Środowiska [dostęp 2019-08-19] (pol.).
    11. Górce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881.
    Instytut Ochrony Środowiska instytut naukowo-badawczy podległy ministrowi środowiska. Prowadzi badania w zakresie polityki i strategii oraz wszystkich podstawowych działów ochrony środowiska, publikuje kilka serii wydawnictw, ma zasobną bibliotekę specjalistyczną. Siedziba znajduje się w Warszawie, oddziały terenowe w Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Opolu, Wrocławiu i Zielonej Górze.Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Poniższa regionalizacja fizycznogeograficzna Karpat została opracowana przez Jerzego Kondrackiego (Karpaty, 1989, Warszawa: WSiP ISBN 83-02-04067-3). Nie jest to ani jedyna, ani też ogólnie przyjęta regionalizacja Karpat i ich części - w poszczególnych krajach "karpackich" funkcjonują inne regionalizacje. Regionalizacja Kondrackiego jest natomiast regionalizacją najczęściej stosowaną w Polsce.
    Kiczora Kamienicka – wznoszący się na 1007 m n.p.m. szczyt w Beskidzie Wyspowym, wraz z Wielkim Wierchem otoczony przez opływającą go Kamienicę Gorczańską. Od południowej strony sąsiaduje z Magorzycą (875 m), od północnej z Wielkim Wierchem (1007 m) stanowiącym zakończenie pasma. Od Wielkiego Wierchu oddzielony jest przełęczą, na której znajduje się Polana Jeziorne. Wzdłuż koryta Kamienicy Gorczańskiej opływającej te szczyty poprowadzona jest droga wojewódzka nr 968 (odcinek z Mszany Dolnej do Kamienicy).
    Nowa Polana – polana gorczańska. Znajduje się w okolicach przełęczy 850 m n.p.m. pomiędzy Gorcem (1228 m) a Magorzycą (875 m), która to przełęcz według uprzednio obowiązującej regionalizacji Jerzego Kondrackiego oddziela Gorce od Beskidu Wyspowego. Poniżej polany wypływają dwa strumyki zasilające potok Głębieniec. Z polany rozciągają się widoki na Beskid Wyspowy i Sądecki, od południowo-wschodniej strony horyzont przesłania grzbiet Wierchu Lelonka, przełęcz Wierch Młynne i Skrzyńczyska.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.
    Kamienica, zwana też Kamienicą Gorczańską – rzeka, lewobrzeżny dopływ Dunajca. W swoim górnym biegu płynie w Gorcach i od źródeł pod Turbaczem aż po Rzeki (część wsi Lubomierz) nazywana jest Kamienickim Potokiem. Przeciska się on głęboką doliną pomiędzy zboczami Mostownicy i Jaworzyny Kamienickiej, płynąc jarem o głębokości 8-12 m. W okolicach przełęczy Borek zakręca gwałtownie na wschód powodując silną erozję zboczy tej przełęczy. Jest to atrakcyjny turystycznie rejon. W górnym biegu (do Rzek) płynie w granicach Gorczańskiego Parku Narodowego. Wyznakowano tędy, doliną Kamienicy szlak niebieski na przełęcz Borek. Z rzadkich w Polsce roślin występuje w dolinie potoku (pod Mostownicą) zarzyczka górska.
    Magorzyca (875 m), czasami (nieprawidłowo) Magurzyca lub Magórzyca – niewybitny szczyt w Beskidzie Wyspowym przy granicy z Gorcami. Znajduje się na północnym grzbiecie łączącym Gorc z Kiczorą Kamienicką. Magorzyca ma dwa wierzchołki, obydwa o tej samej nazwie. Pomiędzy jej północnym wierzchołkiem, a Kiczorą Kamienicką znajduje się płytka przełęcz 847 m. Pomiędzy wierzchołkiem południowym a grzbietem Gorca, przy Nowej Polanie znajduje się druga, również płytka przełęcz 850 m, która według regionalizacji Jerzego Kondrackiego oddziela Gorce od Beskidu Wyspowego. Według tej regionalizacji Magorzyca, Kiczora Kamienicka i Wielki Wierch należą do Beskidu Wyspowego. Na mapach często jednak włączane są do Gorców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.