• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielki Kaukaz

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Tebulos Mta (czecz. Тебул-Мате лам - Tebul-Mate lam, gruz. ტებულოს მთა - Tebulos Mta, ros. Тебулосмта - Tebulosmta) - najwyższy szczyt Wschodniego Kaukazu i najwyższy szczyt Czeczenii. Leży na granicy czeczeńsko-gruzińskiej, na wschód od góry Kazbek.
    Uszba – jeden ze szczytów Kaukazu, ze względu na swoją sylwetkę bywa nazywany Matterhornem Kaukazu. Trudność dróg podejściowych i zmienna pogoda jest powodem dużej liczby śmiertelnych wypadków podczas zdobywania szczytu.

    Wielki Kaukaz (azer.: Böyük Qafqaz; gruz.: კავკასიონის ქედი, trl.: Kavkasionis K'edi, trb.: Kawkasionis Kedi; ros.: Большой Кавказ, Bolszoj Kawkaz) – część łańcucha górskiego Kaukazu w Azji, rozciągający się na długości ok. 1200 km między morzami: Czarnym i Azowskim na zachodzie a Kaspijskim na wschodzie, na terytorium Rosji, Gruzji i Azerbejdżanu. Najwyższym szczytem jest Elbrus, który wznosi się na wysokość 5642 m n.p.m.

    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).Morze Azowskie (ros. Азовское море; ukr. Азовське море tatarski Azaq deñizi) – część Morza Czarnego, znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji. Od Morza Czarnego oddzielone jest przez Półwysep Kerczeński (część Krymu) i Tamański, łączy się z nim przez Cieśninę Kerczeńską. Powierzchnia morza wynosi blisko 38 tys. km², średnia głębokość 7 m, a maksymalna dochodzi do 13,5 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 1°C w zimie i 25-27°C w lecie, a zasolenie waha się pomiędzy 12 a 14‰.

    Geologia[ | edytuj kod]

    Wielki Kaukaz jest wąskim antyklinorium. Jego środkowa część zbudowana jest z silnie sfałdowanych prekambryjskich gnejsów, łupków krystalicznych, amfibolitów, kwarcytów i marmurów, a także sylurskich ofiolitów (reliktów płyty oceanicznej). W dewonie zostały one pocięte dajkami diorytów, porfirów i sjenitów. Na północy do tych skał przylega pas wychodni skał okruchowych i węglanowych, sfałdowanych w orogenezie waryscyjskiej i zmetamorfizowanych, z przewarstwieniami wulkanitów kambryjsko-dolnokarbońskich. Na skałach tych leży górnokarbońska molasa z pokładami węgla kamiennego oraz pstre piaskowce i iłowce dolnego permu. W południowej części antyklinorium znajdują się skały okruchowe z paleogenu, przewarstwione wulkanitami. Znajdują się tutaj wulkany Kazbek i Elbrus. Główne fałdowania Wielkiego Kaukazu odbyły się w fazie rodańskiej orogenezy alpejskiej.

    Łańcuch górski – teren górski o równolegle ułożonych pasmach wraz z kotlinami i przylegającymi doń pogórzami.Ofiolit jest to zespół powstałych pod powierzchnią oceanów skał magmowych (obojętnych lub zasadowych), często w różnym stopniu przeobrażonych.

    Wybrane szczyty[ | edytuj kod]

  • Elbrus, 5642 m, 43°21′18″N 42°26′21″E/43,355000 42,439167, najwyższy szczyt Europy
  • Dychtau, 5205 m, 43°03′N 43°08′E/43,050000 43,133333
  • Szchara, 5201 m, 43°00′36″N 43°10′12″E/43,010000 43,170000
  • Kosztantau, 5151 m, 43°03′N 43°13′E/43,050000 43,216667
  • Dżanga/Dżangitau, 5051 m, 43°01′08″N 43°03′24″E/43,018889 43,056667
  • Kazbek, 5047 m, 42°41′51″N 44°31′08″E/42,697500 44,518889
  • Puszkinis Piki/pik Puszkina, 5033 m, 43°00′51″N 43°04′12″E/43,014167 43,070000
  • Katyntau, 4979 m, 43°01′50″N 43°02′08″E/43,030556 43,035556
  • Szota Rustawelis Mcwerwali/pik Szota Rustaweli, 4859 m, 43°01′33″N 43°02′37″E/43,025833 43,043611
  • Tetnuldi, 4858 m, 43°01′52″N 42°59′35″E/43,031111 42,993056
  • Uszba, 4710 m, 43°07′30″N 42°39′32″E/43,125000 42,658889
  • Ailama/Ajłama, 4525 m, 42°57′29″N 43°10′43″E/42,958056 43,178611
  • Tebulos Mta/Tebułosmta, 4493 m, 42°38′24″N 45°19′12″E/42,640000 45,320000
  • Bazardüzü, 4466 m, 41°16′12″N 47°47′24″E/41,270000 47,790000
  • Diklos Mta/Dikłosmta, 4285 m, 42°33′00″N 45°48′00″E/42,550000 45,800000
  • Babadağ, 3629 m, 41°03′00″N 48°17′24″E/41,050000 48,290000
  • Literatura[ | edytuj kod]

  • Włodzimierz Mizerski, Geologia regionalna kontynentów, Warszawa 2004, ​ISBN 83-01-14339-8
  • Szchara – najwyższy szczyt Gruzji i trzeci co do wysokości szczyt Kaukazu, mierzy 5193 m n.p.m.. Niższy, wierzchołek zachodni ma wysokość 5068 m n.p.m. Znajduje się w regionie Górna Swanetia, na granicy gruzińsko-rosyjskiej, około 90 km na północ od miejscowości Kutaisi, drugiego co do wielkości miasta Gruzji. Pierwszymi polskimi zdobywcami Szchary byli Jakub Bujak wraz ze Stefanem Bernadzikiewiczem, którzy 18 sierpnia 1935 roku weszli na szczyt.Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Polski termin łupek odpowiada angielskim shale, slate, schist, czy czeskim břidlice i svor. Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.
    Paleogen – starszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu. Dzieli się na następujące epoki/oddziały:
    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).
    Język gruziński (gruz. ქართული ენა, kartuli ena) – język południowokaukaski, używany przez ok. 4,2 mln osób głównie w Gruzji, gdzie jest językiem urzędowym, oraz przez dalsze 2,5 mln w Turcji, Rosji, USA i Europie, jak też przez niewielkie grupy w Iranie (tj. Gruzini ferejdańscy) i Azerbejdżanie (Ingilojcy). Jest też używany jako język literacki przez zamieszkujące Gruzję niewielkie wspólnoty etniczne, nie posiadające piśmiennictwa we własnych językach: przez Swanów, Megrelów i Lazów.
    Sjenit, syenit – obojętna skała głębinowa. Sjenit zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy ciemnoszarej lub czarnej. W przeciwieństwie do granitu, nie zawiera wcale, albo zawiera bardzo mało kwarcu. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF sjenit zajmuje pole 7.
    Antyklinorium − rozległy zespół fałdów, których obwiednia, przynajmniej górna, jest wypukła ku górze, przeciwieństwo synklinorium.
    Włodzimierz Gabriel Mizerski (ur. 2 września 1949 w Kamiennej Górze) – polski geolog, doktor habilitowany specjalizujący się w geologii regionalnej, stratygrafii oraz tektonice. Od 1997 roku pełni funkcję kierownika Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.