• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielki Kanał - Chiny

    Przeczytaj także...
    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Huai He (chin.: 淮河; pinyin: Huái Hé) – rzeka we wschodnich Chinach o długości 1094 km i powierzchni dorzecza 186 000 km², lewy dopływ Jangcy. Na całej swej długości płynie przez Nizinę Chińską. Duże wahania stanu wód, w okresie letnim zasilana opadami monsunowymi rozlewa się na szerokość ponad 20 km, prowadząc wtedy nawet do 20 tys. m³ wody/s. Rzeka płynie w obwałowaniach, w znacznej części powyżej poziomu otaczającej niziny, co powoduje katastrofalne powodzie (np. w 1938 roku – 600 tys. ofiar w ludziach). W latach pięćdziesiątych niebezpieczeństwo powodzi znacznie ograniczono, wykonując rozległe prace regulacyjne i budując liczne zbiorniki.
    Dezhou (chin.: 德州; pinyin: Dézhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Szantung. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 464 914. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 5 312 398 mieszkańców.
    Wielki Kanał
    Wielki kanał w Suzhou

    Wielki Kanał – najdłuższy na świecie sztuczny kanał transportowy, budowany w Chinach od V wieku p.n.e. Zaczyna się w Hangzhou i dociera do Pekinu. Liczy ok. 1 800 km długości i 20 - 350 m szerokości. Przecina pięć większych rzek: Jangcy, Rzekę Żółtą, Hai He, Huai He i Qiantang Jiang. Na kanale są 24 śluzy. Wielki Kanał został w 2014 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Huai’an (chin.: 淮安; pinyin: Huái’ān) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Jiangsu, port nad Wielkim Kanałem. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 557 565. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 5 024 838 mieszkańców. Ośrodek przemysłu maszynowego, spożywczego, bawełnianego i chemicznego.Kanał Lingqu (chiń. upr.: 灵渠; chiń. trad.: 靈渠; pinyin: Líng Qú) – śródlądowy kanał wodny w regionie autonomicznym Guangxi w Chinach; pierwszy na świecie kanał poziomicowy. Zbudowany na rozkaz Pierwszego Cesarza Chin w 219–214 r. p.n.e. jako droga transportowa dla wojsk i zapasów w trakcie inwazji na południe, przeciwko Yue. Budowniczym kanału był Shi Lu.

    Historia budowy[]

    Pierwszy odcinek kanału, liczący 85 kilometrów, został przekopany w 495 p.n.e. i połączył Suzhou z rzeką Jangcy. W dziewięć lat później przekopano następny odcinek, który przebiegał przez miasto Yangzhou i kończył się Huai’an nad rzeką Huai He.

    Właściwe roboty przy Wielkim Kanale rozpoczęły się dopiero za czasów dynastii Sui. W 605 roku cesarz Yangdi nakazał przekopać nowy odcinek kanału, łączący ówczesną stolicę Luoyang z dotychczasowym końcem kanału w Huai He. Według źródeł chińskich, do robót zaangażowano milion osób. Ten etap prac zakończono w 611 roku. Wkrótce Yangdi dla usprawnienia manewrów podczas wojen z Koreą nakazał przekopać kolejny odcinek, łączący Luoyang przez Linqing i Dezhou z terenami dzisiejszego Pekinu. Po robotach za czasów Yangdi długość kanału wynosiła łącznie 2700 kilometrów.

    Dynastia Yuan (chiń.: 元朝; pinyin: Yuán Cháo) – mongolska dynastia władająca imperium chińsko-mongolskim w latach 1279 – 1368, a następnie jako dynastia północnych Yuan do 1635 w Mongolii.Dynastia Sui (chiń.: 隋朝; pinyin: Suí Cháo; 581-618) opanowała Chiny po okresie Dynastii Południowych i Północnych, kończąc trwający od upadku dynastii Han okres rozbicia. Dynastię Sui założył cesarz Wen. Jej stolicą był Chang’an.

    W okresie dynastii Yuan przekopano 70-kilometrowy odcinek z Jining do Dongpingu, a także 125-kilometrowy odcinek z Dongpingu do Linging. W ten sposób drogę z Pekinu do Hangzhou skrócono o prawie 1000 kilometrów. Mongołowie nie wykorzystywali jednak w pełni Wielkiego Kanału, bo preferowali zaopatrywanie Pekinu drogą morską. Ważność kanałowi przywrócili cesarze dynastii Ming i Qing.

    Jining (chin.: 济宁; pinyin: Jìníng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Szantung. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 519 002. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 7 845 592 mieszkańców.Luoyang (chin. upr.: 洛阳; chin. trad.: 洛陽; pinyin: Luòyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, nad rzeką Luo He (dopływ Huang He). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 391 054. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 156 510 mieszkańców. Ośrodek regionu sadowniczego i rzemiosła artystycznego; rowinięty przemysł środków transportu, maszynowy, bawełniany, spożywczy i gumowy; w mieście funkcjonują szkoły wyższe.

    W 1855 na skutek zmiany biegu rzeki Huang He część kanału przebiegająca przez prowincję Shandong stała się bezużyteczna.

    W 1981 roku rząd Chińskiej Republiki Ludowej podjął decyzję o rekonstrukcji kanału na długości od Hangzhou do Jiningu.

    Zobacz też[]

  • Kanał Lingqu
  • Przypisy

    1. Ian Johnson. Kanał wielki jak Mur. „National Geographic Polska”. 164, s. 82, maj 2013. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o.& co. spółka komandytowa. ISSN 1507-5966. 
    2. Robert Temple, Geniusz Chin, Ars Polona, Warszawa, 1994, ISBN 83-85889-35-6; str. 196-197
    3. Ian Johnson. Kanał wielki jak Mur. „National Geographic Polska”. 164, s. 83, maj 2013. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o.& co. spółka komandytowa. ISSN 1507-5966. 

    Bibliografia[]

  • Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.
  • Dynastia Ming (1368–1644) (chiń.: 明朝; pinyin: Míng Cháo; Wade-Giles: Ming Ch’ao; IPA: [mǐŋ tʂʰɑ̌ʊ̯]) – dynastia cesarska Chin, panująca po upadku mongolskiej dynastii Yuan. Była to ostatnia narodowa dynastia chińska.Suzhou (chin. trad.: 蘇州; chin. upr.: 苏州; pinyin: Sūzhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Jiangsu, port nad Wielkim Kanałem, w delcie Jangcy, w pobliżu jeziora Tai Hu. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 5 349 090. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 8 095 432 mieszkańców. Tradycyjny ośrodek handlowy, rzemieślniczy (wyroby z nefrytu, słynne hafty), kulturalny. Rozwinięte hutnictwo żelaza oraz przemysł maszynowy, chemiczny, włókienniczy, spożywczy i wysokich technologii. W mieście funkcjonuje kilka szkół wyższych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Qiantang Jiang (chiń. upr.: 钱塘江; chiń. trad.: 錢塘江; pinyin: Qiántáng Jiāng); w górnym biegu nosi nazwę Xin’an Jiang (chiń.: 新安江; pinyin: Xīn’ān Jiāng) – rzeka w południowo-wschodnich Chinach. Jej długość wynosi 688 km, dorzecze zajmuje powierzchnię ok. 55 600 km².
    Yangzhou (chin.: 扬州; pinyin: Yángzhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Jiangsu, nad Wielkim Kanałem. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 541 986. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 4 473 924 mieszkańców. Ośrodek handlu i usług, szkolnictwa wyższego, turystyki oraz przemysłu elektronicznego, elektrotechnicznego, precyzyjnego, chemicznego, włókienniczego i odzieżowego; ponadto wyrób instrumentów muzycznych, rzemiosło artystyczne i słynne herbaciarnie.
    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Hai He (chin. 海河, pinyin Hǎi Hé), dawniej zwana Bai He (chin. 白河; pinyin Bái Hé, w starszej transkrypcji Peiho) – rzeka we wschodnich Chinach. Uchodzi do zatoki Pohaj Morza Żółtego. Powstaje z połączenia pięciu rzek, które łączą się przed miastem Tianjin (Tiencin). Powierzchnia dorzecza wynosi 265 tysięcy km. W Tianjin, poprzez Wielki Kanał łączy się z rzekami Huang He i Jangcy.
    Śluza wodna – budowla hydrotechniczna wznoszona na kanałach żeglownych, rzekach (jako fragment jazu) oraz pomiędzy jeziorami. Są one budowane w celu umożliwienia podczas żeglugi pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające (np. statki, barki, jachty). Śluza to fragment kanału przegrodzony komorą wodną. Wyróżnia się śluzy jednokomorowe pojedyncze do śluzowania jednego statku, podwójne (dwustronne) z przesuniętymi głowami do śluzowania jednocześnie dwóch statków oraz bliźniacze (równoległe) - tj. dwie jednakowe śluzy położone obok siebie. W przypadkach, gdy drogi wodne łączą się ze sobą pod ostrym kątem stosowane są śluzy workowate umożliwiające opuszczenie śluzy na wstecznym biegu lub zwrotnicze - gdy śluza łączy więcej niż dwie drogi wodne. Komora śluzowa jest zamknięta ruchomymi wrotami. Najczęstsze zamknięcia to wrota jedno- lub dwu skrzydłowe, rzadziej spotykane są zamknięcia walcowe.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.