• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielka smuta

    Przeczytaj także...
    Carstwo Rosyjskie, Carstwo Moskiewskie (ros. Русское царство) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Michał I Fiodorowicz (ur. 22 lipca 1596, zm. 23 lipca 1645) – car Rosji w latach 1613-1645, dziad Piotra Wielkiego, wyniósł dynastię Romanowów na tron carski.
    W czasach smuty, Siergiej Wasilijewicz Iwanow

    Wielka smuta (ros. Смутное время, Smutnoje wriemia, burzliwy czas, czas zamętu) – okres kryzysu Carstwa Rosyjskiego obejmujący okres od śmierci ostatniego cara z dynastii Rurykowiczów w 1598 do objęcia tronu przez dynastię Romanowów w roku 1613, który łączy się w sferze politycznej: z intrygami uzurpatorów pragnących przejąć tron oraz interwencją wojsk polskich i szwedzkich, ale także z klęskami żywiołowymi (klęska głodu w latach 1601–1603) i kryzysem społeczno-gospodarczym.

    Niżny Nowogród (ros. Нижний Новгород, Niżnij Nowgorod, w latach 1932-1990 Gorki) – duże miasto w europejskiej części Rosji, przy ujściu Oki do Wołgi.Fiodor II Borysowicz (ur. 1589, zm. 20 czerwca 1605), car rosyjski od 23 kwietnia do 7 czerwca 1605, syn Borysa Godunowa. 10 (20 czerwca) 1605 roku został, razem z matką, uduszony w swoim apartamencie przez zwolenników Dymitra Samozwańca. Jego krótkie rządy przypadły na początek okresu tzw. wielkiej smuty w Rosji.

    Przebieg zdarzeń[ | edytuj kod]

    Po śmierci Fiodora (ostatniego z Rurykowiczów) i kilkumiesięcznym bezkrólewiu w 1598 na cara wybrano Borysa Godunowa.

    Po śmierci Godunowa (1605) carem został jego syn Fiodor II. Fiodor rządził – regentką została mianowana jego matka i jednocześnie wdowa po Borysie, Maria – tylko dwa miesiące. Fiodor i Maria zostali zabici w trakcie zamieszek, jakie wybuchły, gdy oddziały Dymitra I Samozwańca zbliżały się do Moskwy (a sam „syn” Iwana Groźnego stacjonował w Tule).

    Borys Fiodorowicz Godunow (Борис Федорович Годунов) (ur. ok. 1551, zm. 13 lub 23 kwietnia 1605 w Moskwie) – car Rosji w latach 1598-1605.Wasyl IV Iwanowicz Szujski (ros. Васи́лий IV Иоа́ннович Шу́йский) (ur. 22 września 1552 w Niżnym Nowogrodzie, zm. 12 września 1612 w Gostyninie) – car Rosji w latach 1606-1610.

    Dymitr Samozwaniec I (1605–1606) zadeklarował pokojowe panowanie, zniósł karę śmierci, a swoim przeciwnikom udzielił amnestii. Chciał zorganizować wyprawę wojenną przeciwko Tatarom krymskim i szukał w tym celu sojuszników. Odmówił poselstwu polskiemu Zygmunta III Wazy przekazania ziem smoleńskiej i siewierskiej w zamian za pomoc w zamierzonej wojnie. Ożenił się z Polką Maryną Mniszchówną, która przybyła z dużym orszakiem i ojcem (wojewodą sandomierskim) do Moskwy, po czym uznana została za carową. Według historyków polska załoga nie zawsze zachowywała się godnie. Rosyjscy bojarzy wzniecili więc antypolskie powstanie, podczas którego Dymitr Samozwaniec I i 2000 jego popleczników, głównie Polaków, zostało zabitych, a wojewoda Mniszech z córką internowani poza Moskwą.

    Bitwa pod Moskwą – to seria dwóch bitew stoczonych w dniach 1 i 3 września 1612 na przedmieściach Moskwy przez wojska polsko-litewskie pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, z oddziałami rosyjskiego I i II pospolitego ruszenia Dmitrija Pożarskiego i Dmitrija Trubieckiego.Maria Grigorjewna Skuratowa-Bielska (ros. Мариа Григориевна Скуратова-Бельская, zm. 10 (20 czerwca) 1605) - caryca rosyjska, żona Borysa Godunowa

    Kolejnym carem obwołany został wtedy przywódca spisku, bojar Wasyl Szujski (1606–1610). W Rosji utrzymywał się jednak nadal silny kryzys gospodarczy i anarchia. W jego wyniku wybuchło wielkie antyfeudalne powstanie chłopskie pod przywództwem Iwana Bołotnikowa. W tym zamieszaniu pojawił się kolejny pretendent do tronu Dymitr Samozwaniec II, którego zwolennicy zbrojnie wystąpili przeciwko carowi. Wówczas Szujski zawarł pakt ze Szwecją, otrzymując wsparcie ich wojsk w zamian za zrzeczenie się swych praw do Inflant.

    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.Sobór Ziemski – zgromadzenie przedstawicieli stanów, głównie szlachty bojarskiej i duchowieństwa, w Rosji w XVI – XVII wieku. Należały do niego najważniejsze decyzje państwowe, w tym wybór carów.

    Stało się to pretekstem do wznowienia przez Polskę wojny z Rosją (1609–1618) i pod koniec września 1610 polskie oddziały hetmana Stanisława Żółkiewskiego zajęły Moskwę, a car został uwięziony i zmarł później w niewoli. W marcu 1611 przeciw Polakom zaczęło się zbierać pospolite ruszenie. Pierwszy zryw został krwawo stłumiony w sierpniu 1612. Polaków wyparło z miasta drugie pospolite ruszenie, zorganizowane w Niżnym Nowogrodzie. Powstanie kierowane było przez kupca Kuźmę Minina i księcia Dymitra Pożarskiego. Odsiecz Chodkiewicza nie dotarła na Kreml i Polacy skapitulowali 7 listopada 1612.

    Józef Andrzej Gierowski (ur. 19 marca 1922 w Częstochowie, zm. 17 lutego 2006 w Krakowie) – polski historyk, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na Sejm PRL IX kadencji.Dymitr Samozwaniec I, rus. Лжедмитрий I (ur. ok. 1581, zm. 17 maja/27 maja 1606) – car Rosji, rzekomo cudownie ocalały carewicz Dymitr, syn Iwana IV Groźnego.

    Następnie Sobór Ziemski, zwołany przez mieszczan i szlachtę rosyjską, obrał na cara księcia Michała Romanowa. Dał on początek nowej dynastii, panującej w Rosji do 1762, a licząc z liniami bocznymi – aż do 1917.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. Prawdopodobną przyczyną zgonu Wasyla Szujskiego była epidemia, nazywana wówczas morowym powietrzem; podejrzewano również otrucie.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej Andrusiewicz: Carowie i cesarze Rosji. Warszawa: Fakty, 2001, s. 110. ISBN 83-7311-126-3.
    2. Józef Andrzej Gierowski: Historia Polski 1505–1764. PWN, Warszawa 1988.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Władimir Kobrin, Смутное время – утраченные возможности
  • Romanowowie (ros. Романовы) – ród rosyjski, dynastia carów, potem cesarzy rządzących Rosją od 1613 do 1917 roku. Spowinowacony z rodem Rurykowiczów osobą Nikity Romanowicza Zacharyna, szwagra Iwana IV Groźnego.Morowe powietrze – określenie używane w historycznych czasach w celu wyjaśnienia rozprzestrzeniania się epidemii dżumy, czarnej ospy, cholery, tyfusu i innych, ostro zakaźnych chorób o dużym, falowym nasileniu i wielkiej śmiertelności, przed erą odkrycia drobnoustrojów. Pojęcie to powstało na skutek wrażenia odnoszonego przez ówczesnych, iż to właśnie powietrze jest przyczyną moru czy też pomoru tj. właśnie masowego umierania.




    Warto wiedzieć że... beta

    Smoleńsk (ros. Смоленск) – miasto w Rosji, stolica obwodu smoleńskiego. Położone nad Dnieprem. 319 tys. mieszkańców (2005).
    Fiodor I (31 maja 1557 – 17 stycznia 1598) – car Rosji w latach 1584-1598, ostatni władca Rosji z dynastii Rurykowiczów, syn Iwana IV (1533-1584) i Anastazji Romanowny Zacharyny.
    Dymitr Samozwaniec II, (znany także jako Łżedymitr, ros. Лжедмитрий, lub Łotr Tuszyński, ros. Тушинский вор) (zm. 22 grudnia 1610) – pretendent do tronu Carstwa Rosyjskiego
    Dymitr Michajłowicz Pożarski (ros. Дмитрий Михайлович Пожарский) (ur. 17 października 1577 – zm. 30 kwietnia 1642) – kniaź z rodu Rurykowiczów, przywódca powstania ludowego, które wyparło wojska polsko-litewskie z Rosji, w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.
    Siewierszczyzna (ziemie siewierskie) (ros. Северщина, ukr. Сіверщина) — ziemie wokół Nowogrodu Siewierskiego nad rzeką Desną w północnej części Ukrainy.
    Stanisław Żółkiewski herbu Lubicz (ur. 1547 w Turynce pod Lwowem, zm. 7 października 1620 pod Mohylowem, kilka kilometrów od granicy na Dniestrze w Mołdawii podczas odwrotu spod bitwy pod Cecorą) – polski magnat, od 1618 hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, hetman polny koronny od 1588 do 1618, wojewoda kijowski od 1608, kasztelan lwowski od 1590, sekretarz królewski od 1573, starosta hrubieszowski i kałuski, zwycięzca wielu kampanii przeciwko Rosji, Szwecji, Imperium Osmańskiemu i Tatarom, pisarz i pamiętnikarz.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.