• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielka Kotlina

    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Wielka Pustynia Słona (ang. Great Salt Lake Desert) – pustynia w USA w północnej części Wielkiej Kotliny, na zachód od Wielkiego Jeziora Słonego w stanie Utah i częściowo Nevada. Powierzchnia: 10 360 km².
    Reno – miejscowość w Stanach Zjednoczonych, stolica hrabstwa Washoe nad rzeką Truckee (wypływa z jeziora Tahoe), u podnóża gór Sierra Nevada. Leży w odległości 42 km (26 mil) na północ od stolicy stanu Carson City i w odległości 35 km (22 mil) na północny wschód od jeziora Tahoe. Od wschodu graniczy ze Sparks. W roku 2004 liczyło około 200 tys. mieszkańców, co czyniło je drugim (po Las Vegas) największym miastem stanu Nevada.
    Kręgi kulturowe Ameryki Północnej
    Kotlina z Wheeler Peak

    Wielka Kotlina (ang. Great Basin) – duży, pustynny i półpustynny, częściowo górzysty obszar w zachodnich USA, jeden z kręgów kulturowych Ameryki Północnej. Najczęściej definiuje się go jako obszar bezodpływowy między Górami Skalistymi a górami Sierra Nevada – płaskowyż o wielkości 520 tys. km² obejmujący większość Nevady, dużą część Utah i Oregonu, oraz fragmenty Kalifornii, Idaho i Wyoming. W dużej części kotliny, szczególnie w północnej Nevadzie, jest szereg izolowanych łańcuchów górskich.

    Pajutowie (nazwa własna i ang. Paiute – "Prawdziwi Ute" lub "Wodni Ute") – wędrowne plemię Indian północnoamerykańskich z szoszońskiej grupy języków uto-azteckich, zamieszkujące w przeszłości stany Arizona, Kalifornia, Idaho, Nevada, Oregon i Utah w Stanach Zjednoczonych.Bonneville (ang. Lake Bonneville) – prehistoryczne słonowodne jezioro pluwialne obejmujące większość Wielkiej Kotliny w Ameryce Północnej. W większości znajdowało się na obszarze dzisiejszego stanu Utah, a mniejsze części na terenie obecnych stanów Idaho i Nevada. Istniało od około 32 tys. lat temu do około 16,8 tys. lat temu, kiedy większość wody wydostała się przez przełęcz Red Rock Pass w Idaho.

    W kotlinie są też dwie ogromne plaje – wyschnięte pozostałości jezior z epoki lodowcowej. Jezioro Bonneville pokrywało większość zachodniego Utah, część Idaho i Nevady. Pozostało z niego, między innymi, Wielkie Jezioro Słone (na wschodzie) oraz Wielka Pustynia Słona (na zachodzie). Jezioro Lahontan zajmowało większość północno-zachodniej Nevady.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Jedediah Smith, Jedediah Strong lub Jed Smith (ur. 6 stycznia 1799 w pobliżu dzisiejszego Bainbridge w stanie Nowy Jork, zm. 27 maja 1831 na Santa Fe Trail) – amerykański traper, handlarz futer i podróżnik.

    Większość obszaru porastają krzewy, zbocza gór rzadkie lasy. Część wschodniej Nevady zajmuje Park Narodowy Wielkiej Kotliny.

    Ludy zamieszkujące ten obszar przed przybyciem białych osadników żyły ze zbieractwa i łowiectwa. Typowym domostwem był kopulasty szałas z gałęzi. Liczebność tych ludów nigdy nie była duża, co wiązało się ze skąpością zasobów. Niektóre plemiona Wielkiej Kotliny przejęły część obyczajów plemion z Wielkich Równin. Były to barwne stroje, tipi i zwyczaje wojenne. Główne plemiona Wielkiej Kotliny to: Paviotso, Szoszoni, Banokowie, Jutowie oraz Pajutowie.

    Jutowie (nazwa własna Yuti, ang. Ute lub Utah) – plemię Indian Ameryki Północnej blisko spokrewnione z Pajutami i Banokami. Jutowie prowadzili koczowniczy tryb życia na środkowych obszarach dzisiejszych stanów Kolorado, wschodniego Utah i północnego Nowego Meksyku.Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.

    Największymi miastami są Salt Lake City w Utah, przy wschodnim skraju kotliny, i Reno w Nevadzie na zachodnim skraju.

    Pierwszym odkrywcą, który w roku 1830 – poszukując mitycznej rzeki Buenaventura – przebył Wielką Kotlinę, był człowiek gór Jedediah Smith, a pierwszym, który wpisał nazwę „Great Basin” na sporządzanej w latach 1833-1834 mapie Zachodu, Joseph Rutherford Walker. Jednak szeroką i planową eksplorację obszaru rozpoczęto dziesięć lat później kiedy to John Frémont na czele grupy czterdziestu mężczyzn przebadał cały ten rozległy obszar, ze szczególnym uwzględnieniem Wielkiego Jeziora Słonego i jego okolic. Frémont tak barwnie opisał badany region, że przywódca mormonów, Brigham Young, postanowił po latach wybrać to miejsce na ostatnie schronienie dla swych prześladowanych na wschodzie zwolenników.

    Szoszoni – plemię Indian Ameryki Północnej, znanych też jako Węże (ang. Snakes). Należą do rodziny językowej uto-azteckiej. Pierwotnie zamieszkiwali ogromne obszary w dzisiejszych stanach Idaho, Wyoming, Utah, Nevada, Oregon i Montana. Największym skupiskiem Szoszonów był szczep Szoszonów znad Rzeki Wiatrów w Wyoming.Sierra Nevada - pasmo górskie w Ameryce Północnej, na obszarze Stanów Zjednoczonych, wchodzące w skład Kordylierów. Położone pomiędzy Doliną Kalifornijską na zachodzie i Wielką Kotliną na wschodzie. Długość pasma wynosi około 700 km.

    Naukowe badania podjął w latach 1849-1850 kapitan Howard Stansbury. On też wysnuł śmiałą tezę, że Wielka Kotlina to wyschnięte dno ogromnego jeziora. W swym sprawozdaniu napisał: .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Musiało tu być, w nieodgadnionej przeszłości, wielkie morze śródlądowe, rozciągające się na setki mil, a pojedyncze masywy górskie, wyrastające wprost z równiny, były bez wątpienia dużymi wyspami....

    Salt Lake City (dosł. Miasto nad Jeziorem Słonym) – miasto w zachodniej części Stanów Zjednoczonych i stolica stanu Utah, położone nad rzeką Jordan, na wschód od Wielkiego Jeziora Słonego.Jezioro Lahontan (ang. Lake Lahontan) – dawne jezioro endoreiczne położone w rejonie Wielkiej Kotliny w północno-zachodniej części stanu Nevada u podnóża gór Sierra Nevada.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Viola 1987 ↓, s. 42.
    2. Viola 1987 ↓, s. 45.
    3. Viola 1987 ↓, s. 70.
    4. Viola 1987 ↓, s. 106.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Herman J. Viola: Exploring the West. Washington, DC: Smithsonian Books, 1998. ISBN 0-8959-9021-0.
  • W celu podkreślenia odrębności kulturowej różnych plemion Indian Ameryki Północnej i Środkowej wyróżnia się tzw. kręgi kulturowe (zwane też przez niektórych autorów areałami, obszarami lub regionami kulturowymi). Ich liczba i obejmowany obszar różnią się w zależności od autora (źródła).Wielkie Jezioro Słone (ang. Great Salt Lake) – bezodpływowe, słone jezioro w zachodniej części USA (stan Utah), w Wielkiej Kotlinie, nieopodal pasma górskiego Wasatch. Jezioro ma około 120 km długości, 45 km szerokości i średnią powierzchnię około 4400 km². Pomimo znacznych rozmiarów jest stosunkowo płytkie, jego maksymalna głębokość wynosi zaledwie około 10,5 metra. Zasolenie jeziora jest od 3 do 5 razy większe niż zasolenie wody w oceanach - jest ono po Morzu Martwym drugim najbardziej słonym akwenem świata. W jeziorze nie występują ryby, a największym wodnym zwierzęciem występującym w jeziorze jest artemia. Wielkie Jezioro Słone jest popularnym miejscem postoju dla ptaków wędrownych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Park Narodowy Wielkiej Kotliny (ang. Great Basin National Park) – park narodowy położony we wschodniej części stanu Nevada, przy granicy ze stanem Utah w Stanach Zjednoczonych. Park został utworzony w 1986, na powierzchni 312 km².
    Wielkie Równiny – rozległa kraina geograficzna, a zarazem krąg kulturowy na obszarze Kanady i USA, u podnóża Kordylierów. Obszar ten, zbudowany z mezozoicznych i trzeciorzędowych wapieni i piaskowców, charakteryzuje się płaskim ukształtowaniem terenu i niemal wyłącznie trawiastą roślinnością (poza lasami łęgowymi w dolinach rzecznych), tzw. prerią. Obszar ten leży w kilku strefach klimatycznych. Silny wpływ na jego klimat ma bliskość Kordylierów.
    Epoka lodowa, rzadziej lodowcowa epoka – historyczny termin na określenie okresu zlodowaceń w Europie odpowiadający z grubsza plejstocenowi, zaproponowany w 1838 przez niemieckiego botanika K. Schimpera jako alternatywa terminu dyluwium. Później stosowana także poza Europą. Obecnie termin ten nie jest używany w nauce w pierwotnym znaczeniu (jako synonim plejstocenu lub jednostka stratygraficzna), natomiast częściowo przetrwał w nazwach epizodów ochłodzeń holocenu, np. mała epoka lodowa. Używa się go też często w pracach popularnonaukowych (np. Andel) i w niektórych naukowych (zwłaszcza ogólnych podręcznikach anglojęzycznych pod angielską nazwą ice age) na określenie glacjałów plejstocenu. Czasami także w znacznie szerszym aspekcie dla każdego okresu, gdy istniały rozległe lądolody (np. Ziemia-śnieżka).
    Człowiek gór (ang. mountain man) – termin określający myśliwego, trapera i odkrywcę żyjącego w przeszłości na górzystych, niezaludnionych obszarach Ameryki Północnej. Ludzie gór byli pospolitym zjawiskiem na preriach i w Górach Skalistych od roku około 1810 aż do lat osiemdziesiątych XIX wieku, przy czym okresem szczytowym ich działalności były lata czterdzieste. Okazali się szczególnie przydatni w wytyczaniu wielu szlaków emigranckich, które pozwalały Amerykanom ze wschodu zasiedlać nowe terytoria Zachodu. Traperzy i myśliwi odkrywali te szlaki i dostosowywali, by mogły służyć najpierw kompaniom futrzarskim, transportującym towar na grzbietach mułów, a później wozom osadników. Byli spadkobiercami i kontynuatorami idei francuskiego coureur des bois, który położył podwaliny eksploracji wnętrza kontynentu.
    Zachód Stanów Zjednoczonych, potocznie nazywany Amerykańskim Zachodem (ang. American West), czy też w skrócie Zachodem (ang. the West) – tradycyjnie region składający się z najdalej na zachód wysuniętych stanów USA. W związku z tym, że od chwili powstania Stany Zjednoczone prowadziły ekspansję ku zachodowi, pojęcie Zachodu ewoluowało nieustannie aż do połowy XIX wieku. Przed rewolucją amerykańską za zachodnią granicę uważano główny grzbiet Appalachów. Później granice państwa przekroczyły linię rzeki Missisipi, którą uznano za wschodnią granicę Zachodu. W XXI wieku za Amerykański Zachód uznaje się stany obejmujące Góry Skaliste, Wielką Kotlinę oraz zachodnie wybrzeża Stanów Zjednoczonych.
    John Charles Frémont (ur. 21 stycznia 1813, zm. 13 lipca 1890) – amerykański wojskowy (generał), podróżnik i odkrywca. Był pierwszym w historii USA kandydatem Partii Republikańskiej na urząd prezydenta i jednocześnie pierwszym kandydatem jednej z głównych partii występującym z pozycji przeciwnych niewolnictwu. W latach czterdziestych XIX wieku penny press nadała Frémontowi przydomek "Odkrywca" (ang. Pathfinder, także Great Pathfinder - "Wielki Odkrywca"), pod którym jest znany do dziś.
    Półpustynia – teren o bardzo skąpej roślinności, pokrywającej od 10 do 50% powierzchni, jednak bujniej rozwiniętej niż na pustyniach. Występują na niej gatunki przystosowane do warunków dotkliwej suszy, podobnie jak w obszarach pustynnych. Są to suchorosty i sukulenty.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.