• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielka Korona Tatr

    Przeczytaj także...
    Gerlach (główny egzonim) lub Gierlach (egzonim wariantowy), dawniej też Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.Staroleśny Szczyt (także krótko Staroleśna, dawniej również Staroleśniański Szczyt, słow. Bradavica, niem. Warze, węg. Bibircs, 2476 m n.p.m.) – wybitny czterowierzchołkowy szczyt Tatr Wysokich, położony na terenie Słowacji, w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od grani głównej w zwornikowym szczycie Mała Wysoka (Východná Vysoká).
    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.

    Wielka Korona Tatr (WKT) – lista 14 szczytów tatrzańskich spełniających dwa kryteria:

  • mają wysokość powyżej 8000 stóp angielskich. Jedna stopa to 30,48 cm, do listy tej mogą więc należeć szczyty o wysokości powyżej 2438,4 m,
  • wznoszą się co najmniej 100 m nad przełęczą oddzielającą je od najwyższego szczytu w sąsiedztwie.
  • Listę szczytów WKT opublikował Piotr Mielus w czasopiśmie Góry w 1998 r.

    Pośrednia Grań (słow. Prostredný hrot, Stredohrot, niem. Mittelgrat, węg. Közép-orom) – najwyższy szczyt (2441 m n.p.m.) w bocznej grani tatrzańskiej, która odchodzi z Małego Lodowego Szczytu ku południowemu wschodowi. Ma dwa wyraźne wierzchołki: główny południowo-wschodni oraz niższy (ok. 2420 m) północno-zachodni, nazywany Małą Pośrednią Granią (Malý hrot). Rozdziela je Wyżnia Pośrednia Przełączka (Vyšná štrbina v Prostrednom). Od Żółtego Szczytu (Žltá veža) na północnym zachodzie masyw Pośredniej Grani oddzielony jest Pośrednią Przełęczą (Sedlo za Prostredným), a od Ciemniastej Turni (Chmúrna veža) na południowym wschodzie – Ciemniastym Przechodem (Sedlo pred Prostredným). Na północnym wschodzie do stoków Pośredniej Grani przyrośnięta jest krótka grańka zakończona popularną wśród taterników Żółtą Ścianą (Žltá stena), którą to od partii szczytowych oddziela Przełączka pod Żółtą Ścianą.Durny Szczyt (słow. Pyšný štít, niem. Schwalbenturm, węg. Fecske-torony, 2623 lub 2625 m n.p.m.) – czwarty co do wysokości szczyt Tatr, znajdujący się w długiej bocznej grani pomiędzy Baranimi Rogami (Baranie rohy) a Łomnicą (Lomnický štít).

    8000 stóp to nawiązanie do ośmiotysięczników himalajskich (tu zamiast metrów są stopy angielskie). Tak przyjęte kryteria wzbudziły wiele kontrowersji. W większości przypadków uważano je za sztuczne. Kwestionowano głównie umownie przyjętą 100 metrową minimalną wysokość szczytu nad przełęczą. Ten parametr spowodował, że do WKT nie zaliczyły się tak dobrze znane taternikom szczyty, jak Zadni Gerlach, Mały Durny Szczyt, Wielki Szczyt Wideł, Mały Kieżmarski Szczyt, Lodowa Kopa. Szczególnym „przegranym” był Mięguszowiecki Szczyt Wielki, któremu zabrakło niemal centymetrów. Ostatecznie jednak ustalone przez P. Mielusa kryteria ostały się.

    Mały Durny Szczyt (słow. Malý Pyšný štít, niem. Téryspitze, węg. Téry-csúcs) – szczyt o wysokości 2592 m n.p.m. w długiej bocznej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w Tatrach Wysokich, pomiędzy Spiską Grzędą (Spišský štít, 2481 m) a Durnym Szczytem (Pyšný štít, 2623 m). Od tego ostatniego oddziela go dwusiodłowa Durna Przełęcz (bliższa Małemu Durnemu Szczytowi jest Maćkowa Przełęcz, za którą tkwi w grani Durna Igła), natomiast między Małym Durnym Szczytem a Spiską Grzędą znajduje się większa liczba obiektów:Kieżmarski Szczyt, w części literatury Kiezmarski Szczyt (słow. Kežmarský štít, niem. Kesmarker Spitze, węg. Késmárki-csúcs) – zwornikowy szczyt o wysokości 2558 m n.p.m., położony w długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w słowackich Tatrach Wysokich, pomiędzy Granią Wideł (Vidly) na południowym zachodzie a Małym Kieżmarskim Szczytem (Malý Kežmarský štít) na północy.

    Do Wielkiej Korony Tatr należą:

  • Gerlach (2655 m, 8743 stopy)
  • Łomnica (2634 m, 8642 stopy)
  • Lodowy Szczyt (2627 m, 8619 stóp)
  • Durny Szczyt (2623 m, 8606 stóp)
  • Wysoka (2560 m, 8399 stóp)
  • Kieżmarski Szczyt (2558 m, 8392 stopy)
  • Kończysta (2538 m, 8327 stóp)
  • Baranie Rogi (2526 m, 8287 stóp)
  • Rysy (2503 m, 8212 stóp)
  • Krywań (2494 m, 8182 stopy)
  • Staroleśny Szczyt (2476 m, 8123 stopy)
  • Ganek (2462 m, 8077 stóp)
  • Sławkowski Szczyt (2452 m, 8045 stóp)
  • Pośrednia Grań (2443 m, 8009 stóp).
  • Wszystkie te szczyty znajdują się w Tatrach Słowackich. Pierwszym zdobywcą WKT prawdopodobnie był Janusz Chmielowski. Jako ostatni szczyt z listy zdobył Ganek w 1897 roku. Później WKT zdobyła cała rzesza taterników. W XXI wieku modne stało się zdobywanie na czas. W sierpniu 2016 roku Paweł Orawiec zdobył wszystkie 14 szczytów w 58 godzin. Nie wiedząc o jego wyczynie polska ultramaratonistka i doświadczona alpinistka Alicja Paszczak wkrótce potem poprawiła ten rekord na nieco ponad 49 godzin. W dniach 13–14 sierpnia 2020 r. wszystkie szczyty WKT w czasie 37 godzin 28 minut zdobył Kacper Tekieli.

    Kończysta (słow. Končistá, niem. Kontschista, węg. Koncsiszta) – dwuwierzchołkowy szczyt (2538 m) w południowej, bocznej grani Tatr odchodzącej od Zmarzłego Szczytu (Popradský Ľadový štít). Począwszy od Przełęczy koło Drąga (Sedlo pod Drúkom), ­grań ta nazywana jest Granią Kończystej (hrebeň Končistej). Na północ od szczytu znajduje się w niej Stwolska Turnia (Štôlska veža), oddzielona od Kończystej głęboko wciętą Stwolską Przełęczą Wyżnią (Štôlska štrbina).Rysy (słow. Rysy, niem. Meeraugspitze, węg. Tengerszem-csúcs, 2503 m n.p.m.) – góra położona na granicy polsko-słowackiej, w Tatrach Wysokich – jednej z części Tatr. Ma trzy wierzchołki, z których najwyższy jest środkowy (2503 m n.p.m.), znajdujący się w całości na terytorium Słowacji. Wierzchołek północny, przez który biegnie granica, stanowi najwyżej położony punkt Polski (2499 m n.p.m.).

    WKT zdobywa się w kolejności od wschodu na zachód. Obliczone przez Kacpra Tekielego łączne przewyższenie wynosi 8160 m w górę (suma podejść) i 7914 m w dół (suma zejść), a dystans 57,9 km.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    1. Zgodnie z mapą topograficzną w skali 1:10 000 wysokość Mięguszowieckiego Szczytu to 2438,1 m (7999 stóp). Prawdopodobne jest jednak, że wierzchołek ten w rzeczywistości przekracza 8000 stóp, na co wskazują wykonane w 2018 roku pomiary lidarowe. Wysokość najwyższego punktu w kopule szczytowej według tych danych wynosi 2438,58 m, czyli 8000,6 stopy.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piotr Mielus, Korona Tatr, "Góry" nr 46 (marzec 1998)
    2. Andrzej Marcisz, Wielka Korona Tatr. Przewodnik wspinaczkowy po 14 ośmiotysięcznikach tatrzańskich, Gliwice: wyd. Helion, 2020, ​ISBN 978-83-283-5985-7
    3. Kacper Tekieli rekordowo na Wielkiej Koronie Tatr, Wspinanie.pl [dostęp 2020-08-27].
    Ganek (słow. Ganek, Gánok) – trójwierzchołkowy szczyt w słowackiej części Tatr Wysokich. Położony jest w głównej grani Tatr Wysokich w miejscu, w którym zmienia ona kierunek na południowo-wschodni. Najwyższy wierzchołek Wielki Ganek (Veľký Ganek) ma wysokość 2462 m n.p.m. Dwa niższe to Pośredni Ganek (Prostredný Ganek) i Mały Ganek (Malý Ganek, 2425 m n.p.m.). Mały i Pośredni Ganek oddzielone są Małą Gankową Przełączką, natomiast Pośredni i Wielki Ganek – Pośrednią Gankową Przełączką.Andrzej Marcisz (ur. 30 grudnia 1961 w Krakowie) – polski wspinacz skalny oraz sportowy. Specjalizował się we wspinaczce na szybkość (ang. speed climbing), w 1992 roku zdobył pierwszy medal dla Polski we wspinacze sportowej na Mistrzostwach Europy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wysoka (słow. Vysoká, niem. Tatraspitze, węg. Tátra-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2547 lub 2560 m położony w głównym grzbiecie Tatr, po stronie słowackiej. Wierzchołki mają prawie równą wysokość, a rozdziela je położona około 22 m niżej Przełączka w Wysokiej (Štrbina vo Vysokej).
    Lodowy Szczyt (słow. Ľadový štít, niem. Eistaler Spitze, węg. Jég-völgyi-csúcs) – najwyższy szczyt w grani głównej Tatr Wysokich, o wysokości 2627 m n.p.m. Według niektórych źródeł jedynym wyższym od niego punktem w grani głównej jest należący do masywu Gerlacha wierzchołek – Zadni Gerlach.
    Krywań (słow. Kriváň, niem. Krummhorn, Ochsenhorn, węg. Kriván) – wyniosły (2494 m n.p.m.) szczyt w południowo-zachodniej części Tatr Wysokich po stronie słowackiej, o charakterystycznym, zakrzywionym wierzchołku, od którego wziął swoją nazwę (nadal spotykana jest wśród starszych górali wymowa „Krzywań”).
    Lodowa Kopa (słow. Ľadová kopa, Malý Ľadový štít, niem. Markasitturm, węg. Markazit-torony, 2602 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w grani głównej Tatr Wysokich, drugi pod względem wysokości w obrębie masywu Lodowego Szczytu. Znajduje się pomiędzy wierzchołkiem Lodowego Szczytu, oddzielona od niego płytką Lodową Szczerbiną (2585 m), a Małym Lodowym Szczytem, oddzielonym od niej głęboko wciętą Lodową Przełęczą (2372 m). W południowo-wschodnim kierunku odchodzi od szczytu Lodowa Grań – krótkie, boczne odgałęzienie oddzielające Dolinkę Lodową od Doliny Pięciu Stawów Spiskich. Na południowy zachód natomiast wysyła ona równie krótką Michałkową Grań.
    Kacper Tekieli (ur. 23 listopada 1984 w Gdańsku) – polski wspinacz, instruktor wspinaczki sportowej z tytułem nadanym przez Polski Związek Alpinizmu.
    Janusz Chmielowski (ur. 9 stycznia 1878 r. w Warszawie – zm. 26 kwietnia 1968 r. w Katowicach) – polski inżynier budowy maszyn, matematyk. Pracownik instytucji technicznych (hutniczych) i ubezpieczeniowych, redaktor naukowy wydawnictw technicznych. Jeden z prekursorów wspinaczki tatrzańskiej. Główny inicjator i współzałożyciel pierwszej polskiej organizacji taternickiej – Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego.
    Łomnica (słow. Lomnický štít, niem. Lomnitzer Spitze, węg. Lomnici-csúcs) – drugi co do wysokości (2634 lub 2632 m n.p.m.) po Gerlachu (2655 m n.p.m.) wybitny szczyt Tatr, położony w słowackiej części Tatr Wysokich. Do przeprowadzenia dokładniejszych pomiarów ok. 1860 r. uchodził za najwyższy w Tatrach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.686 sek.