• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wielka Emigracja



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).Stanisław Gabriel Worcell (ur. 26 marca 1799 w Stepaniu na Wołyniu, zm. 3 lutego 1857 w Londynie) – polski działacz polityczny, publicysta.
    Ugrupowania polityczne Wielkiej Emigracji[]

    6 listopada 1831 w Paryżu kaliszanie założyli Komitet Tymczasowy Emigracji Polskiej, pierwsze ugrupowanie polityczne Wielkiej Emigracji; prezesem komitetu został ostatni prezes powstańczego Rządu Narodowego Bonawentura Niemojowski. Komitet, atakowany przez publicystów działaczy byłego warszawskiego Klubu Patriotycznego, m.in. przez Maurycego Mochnackiego za programową „niepolityczność”, rozwiązał się po powołaniu Komitetu Narodowego Polskiego.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Malbork (łac. Mariaeburgum, Mariae castrum, Marianopolis, niem. Marienburg) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim nad Nogatem. Siedziba powiatu malborskiego.

    Od pierwszych dni emigracji dyskutowano zawzięcie na przyczynami upadku powstania, nad dalsza walką o niepodległość i nad kształtem przyszłej Polski. Od razu doszło też do rozłamu na konserwatywną prawicę i demokratyczną lewicę.

    Nurt demokratyczny: Leleweliści[]

    Joachim Lelewel

    Organizacją o charakterze demokratycznym był Komitet Narodowy Polski (KNP), działający pod kierownictwem historyka Joachima Lelewela. Należeli do niego przede wszystkim dawni działacze lewego skrzydła Towarzystwa Patriotycznego z czasów powstania. Organizacja nie miała wykrystalizowanego programu społecznego. Mówiono w niej o walce wszystkich warstw społecznych pod kierunkiem patriotycznej szlachty. Nie przedstawiono wyraźnego programu w sprawie włościańskiej. Natomiast podkreślano silnie republikanizm Komitetu. W łonie emigracyjnej lewicy toczyła się walka o ocenę powstania i o zarysowanie politycznego oblicza i programu demokratycznego skrzydła emigracji. W marcu 1832 doszło do rozłamu w Komitecie. Grupa lewicowa z Tadeuszem Krępowieckim na czele, podkreślająca konieczność ścisłego związku walki o niepodległość Polski z walką o obalenie stosunków feudalnych i uwłaszczeniem chłopów, porzuciła KNP i utworzyła 17 marca 1832 Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP). Lelewel nie zrezygnował jednak z prób utrzymania kierownictwa nad polską lewicą emigracji. Zmuszony przez policję do opuszczenia Francji osiedlił się w Brukseli, skąd kierował swym obozem, który stał się swoistym centrum między lewicowym TDP a prawicowym obozem księcia Czartoryskiego. Korzystając ze swoich kontaktów z organizacjami karbonariuszy, założył tajną organizację Zemsta Ludu, która podjęła nieudaną próbę wywołania powstania na terenie Królestwa Polskiego pod wodzą Józefa Zaliwskiego. W latach 1834-1836 działała, pod kierownictwem Lelewela, organizacja Młoda Polska, będąca oddziałem międzynarodowej organizacji rewolucyjnej Młoda Europa.

    Adam Jerzy Czartoryski książę herbu własnego, pseud.: Toulouzan, (ur. 14 stycznia 1770 w Warszawie, zm. 15 lipca 1861 w Montfermeil) – polski mąż stanu, minister spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego w latach (1804-1806), wiceprezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1831), prezes Senatu, pisarz, poeta, mecenas sztuki i kultury, odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815), wielki skarbnik Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji kawalerów maltańskich w 1798 roku.Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.

    Wszystkie organizacje lelewelowskie miały program republikański, zakładający walkę całego narodu o niepodległość i o nieokreślone bliżej przeobrażenia demokratyczne. Mówiono wprawdzie o uwłaszczeniu chłopów, ale dominowały akcenty „zgody narodowej”, solidaryzmu społecznego, współpracy szlachty z ludem. Podkreślano wież łączącą z rewolucyjnymi organizacjami innych ludów Europy.

    Józef Zaliwski herbu Junosza (ur. 1797 w Jurborku, zm. 1855 w Paryżu) – polski działacz niepodległościowy, pułkownik armii Królestwa Polskiego, organizator partyzantki w roku 1833.Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.

    Nurt demokratyczny: Towarzystwo Demokratyczne Polskie[]

    „Mały Manifest TDP” opublikowany w 1832 stanowił pierwszy program tej organizacji. Mówił on nie tylko o odbudowie niepodległego państwa polskiego, lecz także, choć nie całkiem jasno o konieczności wyzwolenie chłopów i oddania im ziemi na własność. Już na początku istnienia TDP rozgorzały w nim ostre spory wewnętrzne. W ich wyniku od organizacji oddzieliła się grupa lewicowych działaczy. Reszta Towarzystwa, stanowiąca zresztą znaczną jego większość, choć także wewnętrznie podzieloną na nurt lewicowo-demokratyczny i liberalny, budowała dalej organizację, która w latach 40. XIX wieku stała się najważniejszą formacją polityczną emigracji. Organizacją kierowała tzw. Centralizacja, a samo TDP pracowało w sekcjach terytorialnych. Ważniejsze problemy polityczno-ideowe poddawano ogólnej dyskusji. Czołowym działaczem był Wiktor Heltman, autor programu organizacji.

    Drezno (niem. Dresden, górnołuż. Drježdźany, czes. Drážďany, dawniej Drezdno) – miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą, stolica kraju związkowego Saksonia. Aglomeracja drezdeńska liczy ok. 1,036 mln mieszkańców (2004).Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.

    Głównym aktem politycznym TDP, jego ogólnym programem i wytyczną działania był tzw. „Wielki Manifest” uchwalony w 1836 roku, w mieście Poitiers. Głosił on, że sam naród polski zadecyduje o odzyskaniu niepodległości. Polska odrodzona ma być republikańska i demokratyczna. Pańszczyzna będzie zniesiona, a chłopi otrzymają ziemię na własność. Choć nie napisano tego wprost, z dokumentu wynikało, że nie obdzieli się ziemią bezrolnych chłopów. Wywołało to sprzeciw nurtu lewicowego TDP, którzy uważali, że bezrolni powinni otrzymać ziemię obszarników, co powodowało nieustanne spory z nurtem liberalnym TDP.

    Bergerac (po oksytańsku Brageirac, po francusku Bergerac) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania, w departamencie Dordogne.Elbląg (łac. Elbinga, Elbingus, niem. Elbing, prus. Elbings, rus. Эльблонг) – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba władz powiatu elbląskiego i gminy wiejskiej Elbląg, ale miasto nie wchodzi w ich skład, stanowiąc odrębną jednostkę samorządu terytorialnego. Od 1992 stolica diecezji elbląskiej. Najstarsze miasto w województwie, jedno z najstarszych w Polsce (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246). Miasto posiadało prawo do czynnego uczestnictwie w akcie wyboru króla. Także najniżej położone miasto w Polsce. Leży u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. Według danych z 30 czerwca 2012 r. ma 123 977 mieszkańców.

    Nurt rewolucyjny: Gromady Ludu Polskiego[]

    Podczas obchodu drugiej rocznicy powstania listopadowego Tadeusz Krępowiecki wygłosił w Paryżu przemówienie, w którym stwierdził, że szlachta ponosi winę za upadek Rzeczypospolitej w XVIII wieku. Potępił ucisk pańszczyźniany, oraz orzekł, że przyszłe powstanie będzie miało charakter nie tylko niepodległościowy, ale i antyfeudalny, czyli będzie rewolucją ludową. Przemówienie to wywołało potępienie większości emigrantów, tym bardziej, że jego autor pochwalił rzeź szlachty jaka miała miejsce w okresie koliszczyzny. Jednak Krępowiecki znalazł zwolenników w osobach emigrantów-chłopów, którzy po ciężkich przejściach w pruskich twierdzach (m.in. w Grudziądzu) przedostali się na zachód i osiedlili w Anglii. Brytyjski rząd wypłacał im skromne zapomogi. W Portsmouth rychło powstała sekcja Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, jednak w 1835 roku, chłopscy działacze wystąpili z TDP tworząc Gromadę Grudziąż Ludu Polskiego. W tym samym czasie inna sekcja TDP na wyspie Jersey powołała do życia „Gromadę Humań” (nazwa nawiązywała do powstania chłopów ukraińskich w 1768 roku). Tak rozpoczęła działalność organizacja zwana Gromady Ludu Polskiego. Ideologami byli Krępowiecki, Pułaski i Stanisław Worcell. Gromadzianie dążyli do całkowitego zniesienia własności obszarniczej i obcej okupacji na drodze powstania zbrojnego, które miało być równocześnie rewolucją agrarną likwidującą ucisk narodowy i społeczny. Uważali, że ziemia należeć powinna do całego ludu, a tylko na czasowe użytkowanie ma być przekazywana chłopom przez gminy.

    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Augsburg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, siedziba rejencji Szwabia, regionu Augsburg oraz powiatu Augsburg, chociaż do niego nie należy. Leży nad rzekami Lech i Wertach, na przedgórzu alpejskim na wysokości 494 m n.p.m.

    Wszystkie ugrupowania emigracyjne ostro zwalczały Gromady, za zbyt radykalne poglądy. Z kolei członkowie Gromad odcinali się od szlacheckiej Polski konserwatystów, a demokratów oskarżali o zdradę ideałów demokratycznych. Dość szybko w ideologii Gromad zaszły zmiany, osłabły akcenty rewolucyjne a przeważać zaczęły religijno-mistyczne (wpływy tzw. chrześcijanizmu socjalistycznego). Było to wynikiem izolacji członków Gromad na terenie Anglii, gdyż liczni przeciwnicy chłopskich „wywrotowców” odcinali im kontakt z krajem i emigracją. W 1846 roku Gromady ponownie połączyły się z Towarzystwem Demokratycznym Polskim wskutek wydarzeń w kraju (rewolucja krakowska).

    Młoda Polska – założona przez polskich karbonariuszy 12 maja 1834 r. w szwajcarskim Bernie półtajna organizacja emigracyjna o charakterze demokratyczno-republikańskim, związana z Młodą Europą Giuseppe Mazziniego. Na czele organizacji stał Komitet (od grudnia 1835 Komitet Centralny), w jego skład wchodzili Joachim Lelewel, Walenty Zwierkowski, Nieszkoć i Karol Bogumił Stolzman.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Obóz konserwatywno-arystokratyczny[]

    Adam Jerzy Czartoryski

    Ugrupowanie prawicowe, zwane od paryskiej siedziby ich przywódcy Adama Jerzego Czartoryskiego Hôtel Lambert opierało się na arystokracji i ziemiaństwie. Czartoryski chciał Polski niepodległej i konstytucyjnej, lecz zarazem monarchistycznej i dalekiej od demokratyzmu. Stopniowo i wolno wprowadzane reformy, m.in. w sprawie chłopskiej miały załagodzić konflikty społeczne, a klasom posiadającym zapewnić trwałe przewodnictwo w narodzie i odzyskanym państwie. Czartoryski, jako polityk i znawca dyplomacji, stawiał w swojej polityce na pomoc i interwencje rządów europejskich, nie zaś na poparcie i solidarność ludów, na które liczyły ugrupowania demokratyczne. Pragnął wygrać ewentualne konflikty Anglii lub Francji z Rosją. Jego emisariusze starali się pomóc Węgrom, ludom Bałkanów i Kaukazu w walce przeciw Rosji i Austrii, przy zachowaniu jednak kontroli nad tymi ruchami przez klasy posiadające. Główne pola działalności Hotelu Lambert stanowiły zabiegi dyplomatyczne i zwalczenie rewolucyjnej propagandy w kraju i na emigracji, a także popieranie polskiego piśmiennictwa i kultury.

    Cyprian Kamil Norwid, właściwie Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid herbu Topór (ur. 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach, zm. 23 maja 1883 w Paryżu) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.Ludwik Filip I (ur. 6 października 1773, zm. 26 sierpnia 1850) – król Francuzów (Roi des Français), ostatni monarcha Francji z rodu Burbonów. Panował w latach 1830–1848.

    Związki emigrantów z Krajem[]

    Emigranci, choć wiele lat żyli poza Polską, starali się utrzymać z nią stałe i wielostronne stosunki. Nie istniał zresztą nigdy moment, kiedy poszczególne jednostki i grupy emigrantów czasowo lub na stałe nie wracałyby do kraju, a inne z Polski nie przedostawałyby się za granicę.

    Emigracyjne organizacje niepodległościowe utrzymywały kontakty i organizowały spiski krajowe poprzez wysłanników zwanych emisariuszami. Napływali oni na ziemie polskie cały okres lat 30. i 40. XIX wieku. Najaktywniejsze były w latach 30. organizacje lelewistów, a w latach 40. Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Emigracja korzystając z dorobku myśli politycznej Zachodu, przekazywała swoje doświadczenia krajowemu środowisku politycznemu, działającemu w trudnych warunkach nielegalności, policyjnego ucisku i ostrej cenzury.

    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.

    Wraz z upływem lat emigracja zaczęła stopniowo odrywać się od spraw krajowych. Kraj działający samodzielnie wychował wielu własnych działaczy i myślicieli politycznych. Najbardziej twórczy okres Wielkiej Emigracji, kiedy żyła ona życiem kraju, to lata 1832-1846. Później starzejące się i wykruszające wychodźstwo, które już domyślało się, że nigdy nie powróci do wyzwolonego kraju straciło swą prężność i wpływy. Nowy zastrzyk sił wniosła tzw. „Młoda Emigracja” po 1848 roku, a także wychodźstwo postyczniowe.

    Rząd Narodowy – rząd polski powołany uchwałą Sejmu Królestwa Polskiego 29 stycznia 1831. Formalnie sprawował najwyższą władzę wykonawczą w Królestwie Polskim podczas powstania listopadowego.Joachim Lelewel (ur. 22 marca 1786 w Warszawie, zm. 29 maja 1861 w Paryżu) – polski historyk, bibliograf, numizmatyk, poliglota (znał 12 języków), heraldyk i działacz polityczny.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sławomir Robert Kalembka (ur. 7 czerwca 1936 w Wilnie, zm. 12 października 2009 w Toruniu) – profesor nauk historycznych, specjalizujący się w historii Polski i historii powszechnej XIX i XX wieku.
    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Komitet Tymczasowy Emigracji Polskiej (KTEP), Komitet Tymczasowy – pierwsze ugrupowanie polityczne Wielkiej Emigracji założone w 1831 w Paryżu; prezesem komitetu był Bonawentura Niemojowski.
    Kasownik – urządzenie służące do potwierdzenia dokonania opłaty za przejazd transportem zbiorowym, poprzez trwałe naniesienie stosownej informacji na bilecie.
    Jersey (Baliwat Jersey) – dependencja Korony brytyjskiej obejmująca administracyjnie wyspę Jersey, jedną z Wysp Normandzkich oraz kilkadziesiąt sąsiednich, niezamieszkałych wysepek, de facto terytorium zależne. Oficjalną władzę sprawuje gubernator, który w Jersey nosi tytuł "Książę Normandii", działający w imieniu królowej brytyjskiej, przez nią powoływany i odwoływany. Praktyczną władzę sprawuje rząd wybierany w wyborach.
    Komitet Narodowy Polski – polska organizacja emigracyjna założona w konsekwencji upadku powstania listopadowego. Powstała 5 grudnia 1831 r. w Paryżu pod kierownictwem Joachima Lelewela. KNP próbował godzić różne kierunki polskiego republikanizmu. Otrzymywał wsparcie finansowe od republikanów francuskich. Został zamknięty przez policję francuską w grudniu 1832 r., a dodatkowo rozpadł się na poszczególne grupy.
    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.