• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wieża pancerna

    Przeczytaj także...
    Fort pancerny to fort, umożliwiający walkę zarówno na daleki (zwalczanie baterii artyleryjskich wroga), jak i bliski dystans (zdolny do walki ze szturmujacymi oddziałami piechoty wroga. Stanowiska bojowe fortu zabezpieczone są stalowymi pancerzami, artyleria rozmieszczona jest w pancernych wieżach obrotowych lub obrotowo-wysuwanych osadzonych w betonowych blokach koszarowo-bojowych lub bateriach umieszczanych na zbiegu wałów czoła i barków fortu. Również stanowiska obserwacyjne mieszczą się w kopułach pancernych, często posiadających możliwość obrotu. Przykładem fortów pancernych w Polsce są: fort IX Brunner, fort XI Duńkowiczki, fort XIII San Rideau - z Twierdzy Przemyśl, fort I - Twierdzy Toruń, fort 38 "Skała" - Twierdzy Kraków.Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.
    Działo – broń palna kalibru co najmniej 20 mm. Z wyjątkiem polskiego najcięższego karabinu maszynowego typu Nkm wz. 38FK każda broń automatyczna kalibru 20 mm jest nazywana działem.
    Wysuwana, dwudziałowa wieża pancerna na Linii Maginota w pozycji bojowej
    Schemat wysuwanej wieży pancernej w konstrukcji fortu

    Wieża pancerna – urządzenie fortu, w postaci stalowej, obrotowej kopuły, chroniące obsługę przed pociskami przeciwnika i pozwalające prowadzić ogień z zainstalowanego w nim uzbrojenia. Instalacja uzbrojenia w wieżach charakteryzuje fort pancerny.

    Łożysko toczne – łożysko, w którym pomiędzy dwoma pierścieniami łożyska znajdują się elementy toczne. Pierścień wewnętrzny (1) osadzony jest na czopie wału lub innym elemencie. Pierścień zewnętrzny (2) umieszczony jest także nieruchomo w oprawie lub w innym elemencie nośnym. Elementy toczne (3) umieszczone są pomiędzy pierścieniami i stykają się z ich bieżniami zapewniając obrót pierścieni względem siebie. Dodatkowymi elementami łożyska tocznego mogą być koszyczki utrzymujące elementy toczne w stałym do siebie oddaleniu, uszczelnienia itp.Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także potocznie: duży statek.

    Historia[]

    Wieże pancerne pojawiły się w fortyfikacji stałej w ostatniej ćwierci XIX w. Miały postać żelaznej lub stalowej kopuły, kryjącej wewnątrz uzbrojenie, obsługę i mechanizmy pozwalające na jej obracanie, w celu pokrycia ogniem przedpola fortu. Możliwość obrotu odróżnia wieże od nieruchomych kopuł pancernych, czasem błędnie nazywanych wieżami.

    Wieża artyleryjska – element konstrukcji okrętów wojennych, służący do obrotowego mocowania dział oraz ochrony ich mechanizmów i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela lub wpływami atmosferycznymi. Przez zamocowanie obrotowe w wieży działa uzyskują duży kąt ostrzału w poziomie. W celu ochrony dział i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela, wieże stosowane w historycznych klasach okrętów artyleryjskich (głównie pancerniki i krążowniki) były opancerzone.Przedpole – teren znajdujący się przed pozycjami (z przodu, od strony nieprzyjaciela) zajmowanymi przez wojska lub stanowiska ogniowe.

    Pojawienie się wież pancernych (oraz innych form pancerzy fortecznych) było odpowiedzią na wzrastającą moc artylerii po roku 1870. Ówczesne ceglane działobitnie nie były w stanie ochronić dział i załóg przed pociskami wystrzeliwanymi z dział gwintowanych. Wieże mogły być obrotowe, wystające ponad strop dzieła fortyfikacyjnego lub wieże obrotowo-wysuwalne, które w stanie spoczynku ukryte są wewnątrz fortu, i pozwalają na ukrycie otworów strzelnic wieży za przedpancerzem w razie ostrzału przeciwnika. Podczas walki są wysuwane i mogą prowadzić ogień. Wieże uzbrajane są zwykle w jedno lub dwa działa lub karabiny maszynowe; istniały też wieże dla reflektorów.

    Wieża (wieża czołgowa) to element konstrukcji opancerzonych pojazdów bojowych, wystający ponad dach kadłuba, służący do instalowania uzbrojenia pojazdu i ochrony uzbrojenia oraz jego obsługi przed rażeniem odłamkami lub pociskami. Wieża stosowana jest i była powszechnie w konstrukcji czołgów, samochodów pancernych, bojowych wozów piechoty, niektórych dział samobieżnych, wagonów pancernych i innych pojazdów. Z zasady jest obrotowa, dzięki czemu uzbrojenie montowane w wieży posiada kąt ostrzału w poziomie do 360° (rzadko posiada mniejszy kąt ostrzału). Wieżami nazywane są także czasami nieruchome nadbudówki, w których mocowane jest uzbrojenie (zwłaszcza w działach samobieżnych).7TP (skrót od siedmiotonowy, polski) – polski czołg lekki skonstruowany przed II wojną światową. Obok tankietek TK-3 i TKS był podstawową bronią polskich sił pancernych podczas kampanii wrześniowej 1939.

    Czasza wieży pancernej opierała się na przedpancerzu oraz łożysku tocznym, co umożliwiało jej obrót w poziomie. Wieże wysuwane wyposażone były w urządzenia umożliwiające ich podnoszenie, na ogół w postaci przeciwwagi. Wieże należały do najdroższych elementów fortyfikacyjnych (według cen z lat 1930. obrotowa wieża dla ckm odporna na trafienie pociskiem 305 mm kosztowała ok. 200 tys. zł, a nieruchoma kopuła pancerna - ok. 40 tys.). Dla zabezpieczenia mechanizmów przed deszczem, w czasie pokoju wieże nakrywano blaszanymi osłonami.

    Kopuła pancerna - stała, nieruchoma pancerna czasza, najczęściej wykonana jako odlew ze staliwa lub ze stalowych płyt połączonych nitami, służąca do celów obserwacyjnych lub jako stanowisko ogniowe dział lub karabinów maszynowych.Fortyfikacja stała - zespół obiektów fortyfikacyjnych zbudowanych na stałe, a nie na potrzeby bieżących działań wojennych. Fortyfikacje stałe dzieli się na:

    Na ziemiach polskich pierwszą wieżą pancerną w forcie była zainstalowana w forcie 38 "Śmierdząca Skała" wieża Grussona. W twierdzy Kraków wieże podnoszone otrzymał w czasie modernizacji fort 44 "Tonie".

    Zbliżone ideowo i funkcjonalnie do wież pancernych są wieże artyleryjskie stosowane na okrętach i wieże stosowane na czołgach i innych pojazdach bojowych. Czasami stosowano wieże czołgowe, rzadziej okrętowe jako elementy fortyfikacji, w roli wież obrotowych.

    Uwagi

    1. Dla porównania koszt wyposażonego czołgu 7TP wynosił ok. 230 tys. zł

    Przypisy

    1. Bogdanowski 2002 ↓, s. 562.
    2. Bogdanowski 2002 ↓, s. 528.
    3. Karol Kleczke: Fortyfikacja stała. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2012, s. 216-226. ISBN 9788361324423.
    4. Bogdanowski 2002 ↓, s. 165.
    5. Bogdanowski 2002 ↓, s. 171.

    Bibliografia[]

  • Janusz Bogdanowski: Architektura obronna w krajobrazie Polski: od Biskupina do Westerplatte. Warszawa; Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-12223-4.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Przeciwwaga – w technice nazwa elementu konstrukcji, urządzenia bądź maszyny, którego jedyną funkcją jest zapewnienie stabilności, przeważnie poprzez obniżenie środka ciężkości układu. Najczęściej rolę przeciwwagi pełnią masywne odlewy stalowe, żeliwne lub bloki betonowe, mocowane jako element konstrukcyjny.Fort pancerny główny 44 Tonie – fort opancerzony Twierdzy Kraków. Znajduje się przy ul. Jurajskiej w Krakowie. Powstał w 1878 roku jako tzw. dzieło prowizoryczne, w formie ziemno - drewnianego szańca. W latach 1883-1885 został przebudowany na stały fort artyleryjski, reprezentatywny dla ówczesnej austriackiej szkoły fortyfikacyjnej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.
    Dzieło fortyfikacyjne – w dawnych fortyfikacjach pojedyncza budowla lub zespół budowli fortyfikacyjnych. Wznoszono je przed obwodem obronnym o narysie bastionowym lub poligonalnym.
    Karabin maszynowy (km, kaem) - samoczynna, zespołowa broń palna strzelająca amunicją karabinową o kalibrze do 20 mm. Karabiny maszynowe bardzo często są zasilane taśmą nabojową, gdzie umieszczona jest amunicja.
    Fort 38 Skała – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w 1878 roku jako fort półstały. W latach 1884-1886 został przebudowany na fort pancerny. Jest to pierwszy fort pancerny w Twierdzy Kraków. Stanowił zachodnie czoło Twierdzy Kraków. Należał do III sektora obronnego i był jego głównym obiektem.
    Twierdza Kraków (niem. Festung Krakau) – pierwotnie austriackie dzieła obronne wokoło Krakowa, a obecnie bogate lapidarium historii architektury obronnej, gdzie obok prawie kompletnej twierdzy austriackiej istnieją dzieła starsze – kościuszkowskie fortyfikacje z XVIII w., Wawel oraz średniowieczne baszty cechowe.
    Fort (wł.) – fortyfikacja (budowla obronna) polowa lub stała, budowana od XVII do początków XX w., przystosowana do obrony okrężnej.
    Artyleria gwintowana - artyleria wyposażona w działa mające lufy o przewodach gwintowanych (bruzdowanych); znajdujące się w przewodzie lufy gwinty (bruzdy i pola), o określonym kącie pochylenia, nadają pociskowi ruch obrotowy działający stabilizująco na pocisk co zwiększa celność strzału i spowalnia utratę prędkości początkowej.

    Reklama