• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wersyfikacja

    Przeczytaj także...
    Jan Nepomucen Łoś (ur. 14 maja 1860 w Kielcach, zm. 10 listopada 1928 w Krakowie) – językoznawca i slawista; profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor w latach 1923-1924.Jan Mukařovský (ur. 11 listopada 1891 w Písku, zm. 8 lutego 1975 w Pradze) – czeski teoretyk literatury i estetyki, czołowy przedstawiciel Praskiej Szkoły Strukturalnej.
    Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.

    Wersyfikacja (fr. versification, łac. versificatio) jest to termin z zakresu teorii literatury mający dwa znaczenia. 1. Dział poetyki zajmujący się badaniem budowy wiersza, czyli jego formą, metryką wersów a także kompozycją wiersza, m.in. podziałem na strofy (strofika). 2. Zbiór reguł i technik tworzenia wierszy charakterystyczny dla danego artysty, nurtu literackiego lub epoki. W tym sensie używa się sformułowań rodzaju: wersyfikacja Leśmiana, wersyfikacja futurystów czy klasyczna wersyfikacja.

    Wersyfikacja określa system wersyfikacyjny utworu.

    Miroslav Červenka (5 XI 1932 Praga – 19 XI 2005 tamże) – czeski literaturoznawca, krytyk literacki, poeta i tłumacz, specjalista w dziedzinie wersologii.Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.

    Wersyfikacja w pierwszym znaczeniu, rozszerzona o aspekt ewolucyjny i komparatystyczny związany z drugim znaczeniem, jest nazywana również wersologią.

    W Polsce nauka o wierszu stoi na wysokim poziomie z uwagi na liczbę piszących autorów i publikowanych prac, w tym pozycji książkowych. Do grona najwybitniejszych polskich wersologów należą Kazimierz Wóycicki, Jan Łoś, Maria Dłuska, Maria Renata Mayenowa, Kazimierz Nitsch, Stanisław Furmanik, Karol Wiktor Zawodziński, Julian Krzyżanowski, Kazimierz Budzyk, Zbigniew Siatkowski Edward Stankiewicz, Edward Balcerzan, Zdzisława Kopczyńska, Teresa Dobrzyńska, Aleksandra Okopień-Sławińska, Maria Grzędzielska, Lucylla Pszczołowska, Dorota Urbańska, Adam Kulawik, Cecylia Galilej i Arkadiusz Sylwester Mastalski. Metryką obcą zajmowali się Jerzy Kuryłowicz, Monika Opalińska, Jerzy Danielewicz, Katarzyna Lesiak, Paweł Siwiec (orientalista), Stanisław Balbus, Jacek Baluch, Robert Stiller i Stanisław Barańczak. Wersyfikacją porównawczą polsko-słoweńską zajmował się Tone Pretnar.

    Stopa (od łac. pes) to najmniejsza jednostka miary wierszowej. W antycznej wersyfikacji iloczasowej (w literaturze greckiej i łacińskiej) stopami były powtarzające się układy sylab długich i krótkich. W nowożytnej wersyfikacji - dla potrzeb literatury tworzonej w językach pozbawionych zjawiska iloczasu - pojęcie stopy zmodyfikowano, określając nim powtarzające się układy sylab akcentowanych i nieakcentowanych.Jacek Baluch (ur. 17 marca 1940 w Krakowie) – literaturoznawca i tłumacz literatury czeskiej, profesor nauk humanistycznych (UJ, UO), działacz "Solidarności" internowany w stanie wojennym, w latach 1990–1995 ambasador RP w Czechosłowacji i Czechach.

    Duży wkład do światowej wersologii wnieśli uczeni rosyjscy (formaliści): Wiktor Żyrmuński, Borys Tomaszewski, Osip Brik, Jurij Łotman i Roman Jakobson, jak również badacze czescy Josef Král, Jan Mukařovský, Josef Hrabák, Miroslav Červenka, Květa Sgallová i Lukáš Neumann.

    Tone Pretnar (nazwisko właściwe: Anton Janez Pretnar) (ur. 9 sierpnia 1945 r. w Lublanie; zm. 16 listopada 1992 r. w Katowicach), słoweński historyk literatury, tłumacz.Futuryzm (łac. futurus – przyszły) – awangardowy kierunek w kulturze (zwłaszcza w literaturze), który narodził się we Włoszech na początku XX wieku. Założeniem futuryzmu było „patrzenie w przyszłość”, odrzucanie przeszłości i tradycji. Futuryzm w swoim żywiołowym manifeście proponował unicestwienie akademii, bibliotek i muzeów, winnych jego zdaniem utrzymywania i utrwalania kultury przestarzałej i niedołężnej, a przez to szkodliwej i niebezpiecznej. Futuryści zawładnęli w pełni sferą estetyki. Wierzyli w profetyczną rolę artysty, którego uznawali za prawdziwego przewodnika duchowego i demiurga nowego społeczeństwa.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piotr Gierowski, Struktury historii: O czeskim projekcie dziejów literatury na tle recepcji praskiego strukturalizmu w Polsce, Kraków 2013, s. 152.
    2. Zobacz Kazimierz Wóycicki, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa 1960.
    3. Zbigniew Siatkowski. Wersyfikacja Tadeusza Różewicza wśród współczesnych metod kształtowania wiersza. Pamiętnik Literacki, 3/1958.
    Poetyka – dziedzina nauki o literaturze, a ściślej teorii literatury, rozpatrująca przede wszystkim sposób istnienia dzieła literackiego jako tworu językowego o swoistym charakterze, określanym przez potrzeby funkcji estetycznej. Przedmiotem zainteresowania poetyki są ogólne reguły organizacji tekstu literackiego.Josef Hrabák (ur. 3 grudnia 1912, Brno, zm. 6 sierpnia 1987, tamże) – czeski (czechosłowacki) uczony, filolog literaturoznawca.




    Warto wiedzieć że... beta

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Bolesław Leśmian, właśc. Bolesław Lesman (ur. 22 stycznia 1877 w Warszawie, zm. 5 listopada 1937 tamże) – polski poeta pochodzenia żydowskiego, tworzący w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Stryjeczny brat innego polskiego poety, Jana Brzechwy i siostrzeniec poety Antoniego Langego, któremu zawdzięcza spolszczoną formę swojego nazwiska (inne źródła podają Franca Fiszera).
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.