• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wercyngetoryks

    Przeczytaj także...
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.
    O wojnie galijskiej (łac. Commentarii de bello Gallico) – pamiętniki Juliusza Cezara, opisujące 9 lat wojen galijskich (58-50 p.n.e.).
    Pomnik Wercyngetoryksa w Alise-Sainte-Reine
    Pomnik Wercyngetoryksa w Clermont-Ferrand

    Wercyngetoryks, łac. Vercingetorix (ur. 72 p.n.e., zm. 46 p.n.e.) – wódz galijskiego plemienia Arwernów, przywódca wielkiego powstania Galów przeciwko władzy Rzymu, syn Keltillosa.

    Arwernowie to historyczne plemię galijskie, zamieszkujące tereny nad górnym Ligerem (obecnie rzeka Loara) i skupione wokół grodu-twierdzy Gergowia w Masywie Centralnym środkowej Francji (obecnie 6 km od miasta Clermont-Ferrand).Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Powstanie Wercyngetoryksa było największym zrywem Galów podczas podboju Galii przez Rzymian. Mimo początkowych zwycięstw (np. Bitwa pod Gergowią), zostało jednak krwawo stłumione. Wercyngetoryks został pokonany przez Juliusza Cezara w bitwie pod Alezją (52 p.n.e.) i poddał się.

    Bitwa pod Gergowią – bitwa stoczona w roku 52 p.n.e. pomiędzy armią rzymską dowodzoną przez prokonsula Gajusza Juliusza Cezara, a powstańczą armią galijską pod wodzą Wercyngetoryksa w 52 r. p.n.e.Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w idy marcowe przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. W testamencie adoptował syna swojej siostrzenicy Gajusza Oktawiusza, późniejszego Oktawiana Augusta, wyznaczając go na swego spadkobiercę.

    Został wydany Cezarowi przez współplemieńców i zmuszony do wzięcia udziału w jego triumfalnym wjeździe do Rzymu w 46 p.n.e. Prawdopodobnie po 6 latach niewoli został uduszony, co było częstą praktyką w stosunku do jeńców i zakładników w Rzymie.

    Imię Wercyngetoryks jest właściwie tytułem wojskowym: w galijskim uer ("ponad", "najwyższy" lub "wielki", por. gr. hyper) ; cingeto ("wojownik") i rix ("król" albo "wódz", por. łac. rex), co tłumaczy się jako "wielki wódz, król wojowników", bądź "król nad-wojowników".

    Starożytny Rzym – cywilizacja rozwijająca się w basenie Morza Śródziemnego i części Europy. Jej kolebką było miasto Rzym leżące w Italii, które w pewnym momencie swoich dziejów rozpoczęło ekspansję, rozszerzając swoje panowanie na znaczne obszary i wchłaniając m.in. kulturę starożytnej Grecji. Cywilizacja rzymska, nazywana też niekiedy grecko-rzymską, razem z pochodzącą z Bliskiego Wschodu religią – chrześcijaństwem, stworzyła podstawy późniejszej cywilizacji europejskiej. Miasto Rzym zaczęło kształtować się w VIII wieku p.n.e., natomiast kres stworzonego przez nie państwa nastąpił formalnie w 1453 roku n.e. (wraz z upadkiem Konstantynopola i tym samym Cesarstwa bizantyńskiego), choć dosyć często jako koniec starożytnego Rzymu przyjmuje się rok 476 n.e., w którym upadło Cesarstwo zachodniorzymskie.Język galijski - właściwie zespół dialektów używanych przez starożytne ludy celtyckie (Galowie) zamieszkujące Galię Zaalpejską i Przedalpejską oraz część obecnej Hiszpanii. Ślady jego zachowały się jedynie w krótkich inskrypcjach, nazwach miejscowych oraz w zapisach imion własnych u autorów rzymskich (m.in. Juliusz Cezar, Tacyt). Po podboju Galii i Hiszpanii przez Rzym, dialekty te wyparła łacina.

    Bibliografia[]

  • Juliusz Cezar, O wojnie galijskiej, księga VII
  • Kasjusz Dion, Historia rzymska, 40:33-41, 43:19
  • Plutarch, Żywot Cezara
  • Jean Markale, Wercyngetoryks, Warszawa 1988, Państwowy Instytut Wydawniczy, ISBN 83-06-01539-8
  • Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik−Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 99−110, ISBN 978-83-11-10678-9
  • Galowie to nazwa, którą Rzymianie określali celtycką ludność Galii - tj. dzisiejszej Francji, Belgii, północnych Włoch, południowej Holandii i zachodnich Niemiec.Lucjusz Kasjusz Dion Kokcejanus (łac. Lucius Cassius Dio Cocceianus, grec. Δίων ὁ Κάσσιος; ur. 163/164, zm. ok. 235) – rzymski historyk pochodzenia greckiego oraz senator i dwukrotny konsul.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Celtyllus – wódz plemienia celtyckiego Arwernów, członek jednego z najpotężniejszych i najmożniejszych rodów. Brał prawdopodobnie czynny udział w konflikcie Arwernów z Eduami w latach 70 - 65 p.n.e. zakończonym klęską Eduów. Celtyllus dążył do uzyskania jedynowładztwa korzystając z szerokich wpływów wśród współplemieńców. Został jednak oskarżony przez konkurentów do władzy o chęć mianowania się królem Arwernów i skazany na śmierć. Według słów Cezara: Sprawował najwyższą władzę w całej Galii i za to, że dążył do godności królewskiej, został przez swoich współplemieńców zabity (Cezar, Wojna Galijska, ks. VII, 4). Jego synem był Wercyngetoryks, przywódca powstania Galów w 52 p.n.e. przeciwko Cezarowi.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Bitwa pod Alezją, określana też mianem Oblężenia Alezji – bitwa stoczona pomiędzy oblegającymi galijskie miasto Alezja wojskami rzymskimi a siłami zbuntowanych Galów. Miała miejsce w 52 roku p.n.e. podczas podboju Galii przez Juliusza Cezara. Działania sił rzymskich pod Alezją stanowią największą w historii antycznych wojen operację oblężniczą.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.