• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Welin

    Przeczytaj także...
    Cielę, cielak – młode bydła domowego (choć nazwą tą określa się też młode niektórych innych ssaków, m.in. jeleni, bizonów, wielbłądów, słoni, żyraf, hipopotamów, nosorożców, fok, łosi, wielorybów i niektórych płetwonogich). Narodziny cielaka nazywane są cieleniem.Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.
    Osioł – ssak z rodziny koniowatych. Charakteryzuje się dużą głową, długimi uszami, cienkim ogonem z kitą na końcu, małymi wymaganiami pokarmowymi i odpornością na brak wody.
    Angielski dokument na welinie opatrzony pieczęcią z żywicy sosnowej, 1638

    Welin (z fr. vélin, od łac. vitellus – cielątko) – bardzo cienki pergamin z cielęcej skóry, wysokiego gatunku. Także delikatna koronka z Alençon.

    W wieku XIX tak nazywano drogi, bardzo miękki, gładki i cienki papier, używany przede wszystkim do korespondencji i rysunków. Jeszcze w latach sześćdziesiątych XX wieku koperty i papier listowy poczty lotniczej w krajach anglosaskich sporządzane były z vellum paper.

    Terminologia[ | edytuj kod]

    W Europie w czasach panowania Rzymu, termin „welin” był stosowany w kontekście pergaminu wysokiej jakości, niezależnie od tego z jakiego zwierzęcia został on wykonany (używano skóry cieląt, owiec, kóz, świń, jeleni, osłów, koni i wielbłądów). Najlepszej jakości welin był wykonywany ze skóry poronionych lub nienarodzonych zwierząt, choć mianem tym określano również materiał wyprodukowany z młodej trzody.

    British Standards Institution (BSI) - najstarsza na świecie jednostka zajmująca się tworzeniem norm. Uznawana jest za wiodącą instytucję w zakresie normalizacji i certyfikacji.Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

    Francuskie źródła, skupiające się na oryginalnej etymologii, podają, że welin odnosił się jedynie do pergaminu wykonanego z cieląt. Natomiast British Standards Institution podaje rozróżnienie polegające na tym, że pergamin wykonany jest z podzielonych płacht skóry, a welin tylko z jednej. Obecnie jednak pozostaje się przy tym, że welin jest to jedynie materiał pisarski wykonany ze skóry cieląt.

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Pieczęć – znak własnościowy i rozpoznawczy osoby fizycznej lub prawnej, wyciskany za pomocą stempla (tłoku pieczętnego). Stanowi świadectwo wiarygodności – nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi. Również jest środkiem zabezpieczającym nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu.

    Produkcja[ | edytuj kod]

    Istnieją różne metody wykonania welinu w zależności od zwierzęcia z jakiego wykonany jest pergamin. Z tego powodu różnią się między sobą wykończeniem, jednak zazwyczaj jest on gładki i trwały. Produkcja głównie polega na oczyszczeniu i bieleniu skóry wodą, a następnie wodorotlenkiem wapnia. Później moczy się ją przez kilka dni w wapnie, by mogła ona zmięknąć i by można było usunąć sierść. Podczas oczyszczania wyraźnie zaczynają się różnić dwie strony skóry. Wewnętrzna część pergaminu zawsze jest jaśniejsza i cenniejsza od drugiej. Dzieje się tak dlatego, że na zewnętrznej stronie skóry zawsze pozostaną mieszki włosów oraz blizny.

    Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Wytwarzanie pergaminu zwano pergaminnictwem.Wielbłąd (Camelus) – rodzaj dużych ssaków z rodziny wielbłądowatych. Fizjologicznie przystosowane do życia w warunkach suchego i gorącego klimatu, są w wielu krajach wykorzystywane jako zwierzęta użytkowe.

    Po usunięciu wszelkich pozostałości sierści, skóra zostaje naciągnięta na ramę. Aby nie uszkodzić pergaminu rozciąga się go poprzez naprzemienne nawilżanie i suszenie. Rogi skóry są związane sznurem dookoła. Aby zapobiec rozdarciom, osoba produkująca welin zwija materiał w miejscach, w których jest on związany. Pozostała część sierści odcinana jest nożem w kształcie półksiężyca (zwany też lunarium i lunellum).

    Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.Żywica – substancja wytwarzana w niektórych roślinach, najczęściej w drzewach, szczególnie iglastych. Znajduje się w specjalnych przestrzeniach międzykomórkowych, lub przewodach żywicznych, i wytwarzana jest przez otaczające je komórki wydzielnicze (żywicorodne). U sosny przewody żywiczne są liczne, długie, biegną wzdłuż pnia i konarów, ponadto połączone są przewodami poprzecznymi, wskutek czego z miejsca uszkodzonego wypływają duże ilości żywicy przez długi czas. Żywica służy do zabezpieczania miejsc będących ranami drzewa. Barwa żywicy zależna jest od gatunku drzewa, z którego została pozyskana (od białej, przezroczystej do szarej).

    Kiedy skóra jest już sucha zostaje ona dokładnie czyszczona i przerabiana na arkusz. Liczba arkuszy wytłoczonych ze skóry jest zależna od jej wielkości i wymiarów podanych na zamówieniu. Na końcu wygładza się pergamin pumeksem i obrabia się wapnem lub kredą, by lepiej on absorbował tusz.

    Owca (Ovis) – rodzaj ssaków wołowatych obejmujący gatunki, wśród których podgatunki są określane w języku polskim nazwą owca, urial lub muflon.Wodorotlenek wapnia (wapno gaszone, wapno lasowane) – związek chemiczny o wzorze Ca(OH)2, słabo rozpuszczalny w wodzie (około 1,3 g/dm³ w 293 K).

    Papier welinowy[ | edytuj kod]

    Określenie papier welinowy używa się w dwóch znaczeniach:

  • mocny papier imitujący welin służący do tworzenia dyplomów i wydawnictw luksusowych
  • gładki papier wytwarzany poprzez prasowanie arkuszy między polerowanymi płytami metalowymi
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Aleksander Birkenmajer, Encyklopedia Wiedzy o Książce, 1971.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1994. ISBN 83-214-0839-7.
  • Aleksander Birkenmajer: Encyklopedia Wiedzy o Książce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971.
  • Koza domowa (Capra hircus) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), udomowiona forma dzikich kóz żyjących w Azji około 10–8 tys. lat temu. Za protoplastów większości ras kóz domowych uważa się kozę bezoarową, śruborogą i koziorożca alpejskiego.Pumeks (z łac. pumex), dawniej pemza - to wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego (ponad 50% porów) szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej, pienistej lawy. Ma szklistą, drobnoziarnistą strukturę. Powstaje głównie z kwaśnych odmian lawy (riolitowej).




    Warto wiedzieć że... beta

    Papier (z gr. πάπυρος (pápyros), łac. carta papirea) – spilśniona na sicie masa włóknista pochodzenia organicznego o gramaturze od 28 do 200 g/m². Wytwarzany poprzez ułożenie na sicie włókien. Papier jest wytwarzany w formie arkuszy lub wstęgi nawijanej w zwoje. Po uformowaniu masy na sicie jest odwadniany, prasowany, suszony i gładzony w podzielonych etapach ciągłego procesu wytwarzania.
    Kreda, kreda pisząca – skała osadowa, która powstała na dnie mórz i oceanów. Jest odmianą wapieni (wzór chemiczny CaCO3) dość czystych, nie zawierających wielu domieszek. Jej podstawowym składnikiem jest kalcyt. Zbudowana jest głównie z mikroskopowych skorupek kokolitów i otwornic oraz bardzo drobnoziarnistego mikrytu. Inne skamieniałości (np. igły gąbek, małże, belemnity) występują podrzędnie. Jest to skała miękka, niezbyt zwięzła, porowata, dzięki czemu ma mały ciężar właściwy i jest lekka. Dodaje się ją do białych farb, proszków i past do zębów. Ma zastosowanie w przemyśle ceramicznym, chemicznym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Odmiany szczególnie bogate w kokolity zmieszane z gipsem służą do pisania na tablicy. Duże złoża kredy występują w Polsce w okolicach Chełma, Zamościa i Siedlec.
    Koń domowy (Equus caballus) – ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych. Koń został udomowiony prawdopodobnie na terenie północnego Kazachstanu w okresie kultury Botai tj. około 3,5 tys. lat p.n.e.. Przodkami koni orientalnych, od których pochodzą konie gorącokrwiste, były prawdopodobnie koń Przewalskiego i tarpan; konie zimnokrwiste pochodzą natomiast od konia leśnego z Północnej Europy. Koń Przewalskiego jest obecnie jedynym przedstawicielem gatunku koni dzikich. Rasa konik polski wykazuje bardzo duże podobieństwo do tarpana, lecz nie jest genetycznie tą samą rasą (chociaż poza Polską koniki polskie bywają określane mianem tarpan). W styczniu 2007 zespół naukowców z Massachusetts Institute of Technology i Uniwersytetu Harvarda poinformował, że stworzył wstępną mapę genomu konia.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.863 sek.