• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wega

    Przeczytaj także...
    Układ planetarny – planety i inne ciała niebieskie, krążące wokół centralnej gwiazdy lub układu gwiazd. System planetarny, w którym znajduje się Ziemia nosi nazwę Układu Słonecznego.Biegun niebieski – punkt przebicia sfery niebieskiej przez jej oś obrotu, zwaną też osią świata. Oś świata jest zawsze równoległa do osi rotacji planety lub księżyca, co powoduje że bieguny niebieskie na innych ciałach mają inne położenie względem gwiazd.
    Diagram Hertzsprunga-Russella (H-R) – wykres klasyfikujący gwiazdy. Został skonstruowany w 1911 r. przez E. Hertzsprunga, a w 1913 r. udoskonalony przez H.N. Russella.

    Wega (alfa Lyrae, α Lyr) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności gwiazda nieba, a trzecia na niebie północnym (wielkość gwiazdowa: +0,03). Odległa od Słońca o 25,3 lat świetlnych. Nazwa gwiazdy pochodzi z arabskiego i znaczy „pikujący orzeł”. Wega była zauważana jako ważna gwiazda przez arabskich astronomów, dawnych mieszkańców Polinezji, Asyryjczyków oraz w chińskiej i hinduskiej mitologii.

    Lutnia (łac. Lyra, dop. Lyrae, skrót Lyr) – jeden z charakterystycznych gwiazdozbiorów nieba letniego na półkuli północnej, znany już w starożytności.W Polsce widoczny od wiosny do jesieni. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 45.Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Wraz z Deneb i Altairem tworzy tzw. trójkąt letni.

    Właściwości fizyczne[]

    Porównanie rozmiarów Wegi i Słońca

    Wega jest 47 ± 3 razy jaśniejsza od Słońca, ma od niego ponad dwukrotnie większą masę i prawie 3 razy większą średnicę. Należy ona do typu widmowego A0 Va i jest gwiazdą ciągu głównego (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Temperatura jej powierzchni sięga 9600 ± 180 K. Wega jest gwiazdą bardzo szybko rotującą – na jeden obrót wokół własnej osi potrzebuje ok. 12,5 godziny. Tak prędka rotacja powoduje duże spłaszczenie biegunowe.

    Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię boczną stożka.Masa Jowisza – jednostka masy równa masie Jowisza (1,8986 × 10 kg, 317,83 mas Ziemi; 1 masa Ziemi wynosi 0,00315 mas Jowisza). Jednostka ta jest używana do mierzenia mas gazowych olbrzymów, a najczęściej planet pozasłonecznych. Symbol masy Jowisza to MJ.

    Astronomowie dzięki satelicie IRAS od 1983 roku wiedzą, że gwiazdę otacza dysk zimnego (ok. -180 °C) pyłu. Złożona struktura dysku, z wyraźną wewnętrzną granicą, stanowi silną sugestię, że Wega ma układ planetarny. Jak dotąd jednak żadne planety nie zostały zaobserwowane. Obserwacje z użyciem koronografu z 2005 roku ograniczają maksymalną masę ciał okrążających Wegę do 5-10 mas Jowisza.

    Poniższa lista zawiera 100 najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba (według jasności widomej); dla porównania zamieszczono też dane dotyczące Słońca. W układach podwójnych i wielokrotnych wyróżnione zostały pojedyncze gwiazdy. Jasność układu jako całości można znaleźć w osobnej tabeli poniżej.Carl Edward Sagan (ur. 9 listopada 1934 w Nowym Jorku, zm. 20 grudnia 1996 w Seattle) – amerykański astronom i popularyzator nauki, pionier w dziedzinie egzobiologii.

    Obserwacje[]

    Wega była pierwszą sfotografowaną gwiazdą. Miało to miejsce 17 lipca 1850 roku. Jej dagerotyp otrzymano po stusekundowym naświetlaniu w obserwatorium Uniwersytetu Harvada. Była też pierwszą gwiazdą, której widmo zostało zarejestrowane (1872). W związku z tym, że wielkość gwiazdowa Wegi jest bardzo bliska 0, amatorzy astronomii (a kiedyś również zawodowcy) używają jej do kalibracji instrumentów fotometrycznych.

    Infrared Astronomical Satellite (IRAS) – pierwszy sztuczny satelita zbudowany specjalnie do badań promieniowania podczerwonego. Była to wspólna misja amerykańskiej agencji NASA, Wielkiej Brytanii i Holandii.Wielkość gwiazdowa – pozaukładowa jednostka miary stosowana do oznaczania blasku gwiazd (nie mylić z jasnością) i innych podobnych ciał niebieskich. Jednostką wielkości gwiazdowej jest magnitudo (oznaczenie lub mag). Zazwyczaj w fizyce do wyrażenia wartości natężenia światła używa się luksów, jednakże ze względów praktycznych i historycznych w astronomii stosuje się nadal magnitudo.

    Wega jako gwiazda polarna[]

    Precession N.gif

    12 000 lat p.n.e. Wega leżała na północnym biegunie nieba, tzn. miała stałe położenie na niebie (tak jak teraz Gwiazda Polarna). Odległość między Wegą i biegunem była jednak dziewięciokrotnie większa niż dzisiejsza odległość między biegunem i Gwiazdą Polarną. Przez tysiąclecia zmieniała ona swe położenie względem bieguna na skutek precesji osi ziemskiej, a około roku 14 000 n.e. ponownie stanie się gwiazdą biegunową.

    Koronograf – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej. Jest wyposażony w przesłonę odcinającą światło pochodzące z tarczy Słońca. Dzięki koronografowi możliwa jest obserwacja korony słonecznej niezależnie od momentów całkowitych zaćmień Słońca. Może on także służyć do obserwacji komet znajdujących się blisko Słońca.Polinezja (z stgr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.

    Wega w fikcji[]

    W książce Carla Sagana Kontakt z układu planetarnego tej gwiazdy odebrano sygnał od pozaziemskiej cywilizacji. Na podstawie książki powstał film pod tym samym tytułem w reżyserii Roberta Zemeckisa.

    Zobacz też[]

  • lista gwiazd w gwiazdozbiorze Lutni
  • lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
  • lista najjaśniejszych gwiazd według jasności wizualnej
  • Przypisy

    1. Kamil Złoczewski: Kosmos. Poznań: 2013, s. 22. ISBN 978-83-252-2004-4.
    2. Joachim Ekrutt: Gwiazdy i planety. Wyd. V. 2005, s. 145. ISBN 83-7079-770-9.

    Bibliografia[]

  • Wega w serwisie SolStation (ang.)
  • Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2006, ISBN 978-83-01-14484-5
  • Jan Desselberger, Jacek Szczepanik, Tablice astronomiczne, Wydawnictwo „PARK”, Bielsko-Biała 2002, ISBN 83-7266-156-1
  • Paul Mourdin, Tajemnice Wszechświata, Wydawnictwo „Albatros”, A. Kuryłowicz, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7659-067-7
  • Mark A. Garlick, Wielki atlas kosmosu, Wydawnictwo Buchmann, 2006, ISBN 978-83-61048-72-5
  • Linki zewnętrzne[]

  • Wega w bazie SIMBAD (ang.)
  • Zestawienie to zawiera gwiazdy do jasności 6,5 magnitudo w gwiazdozbiorze Lutni. Dodatkowo uwzględniono w nim inne ciekawe obiekty gwiazdowe.Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Uniwersytet Harvarda (ang. Harvard University) powstał 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.
    Słońce (łac. Sol, Helius, gr. Ἥλιος Hḗlios) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.
    Język arabski należy do rodziny języków semickich, w której zaliczany jest do grupy języków południowo-zachodnich według klasycznego podziału, bądź grupy języków zachodnich, centralnych według podziału Hetzrona i Voigta. Zapisywany jest alfabetycznym pismem arabskim, typu abdżad, od strony prawej do lewej.
    Altair (Atair, ar. Lecący, alfa Aquilae, alfa Orła) – jedna z trzech charakterystycznych gwiazd nieba letniego (tzw. trójkąta letniego) w naszej szerokości geograficznej. Jest oddalona od Ziemi o 16,7 lat świetlnych.
    Trójkąt letni – nazwa asteryzmu złożonego z trzech jasnych gwiazd, charakterystycznego dla nieba letniego na półkuli północnej.
    Ciąg główny na diagramie Hertzsprunga-Russella przedstawia krzywą, wzdłuż której zgrupowana jest większość gwiazd z okolic Słońca. Gwiazdy na niej położone nazywa się gwiazdami ciągu głównego lub karłami. Najzimniejsze z nich to czerwone karły.
    Typ widmowy – w astronomii klasyfikacja gwiazd oparta na widmie światła wysyłanego przez gwiazdę. Widmo światła emitowanego przez gwiazdę jest określone przez trzy podstawowe parametry atmosfery gwiazdy, a mianowicie:

    Reklama