• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wełna

    Przeczytaj także...
    Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.Lama andyjska, dawniej: lama (Lama glama, Lama guanicoe f. glama) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wielbłądowatych, jedyny gatunek w obrębie rodzaju lama (Lama). Występuje w Ameryce Południowej. Lamy wykorzystywane są głównie jako zwierzęta juczne oraz do produkcji wełny i mięsa. Dorosłe lamy osiągają do 250 kg wagi i 119 cm wysokości w kłębie. Lamy są zwierzętami socjalnymi, z rozbudowanymi zachowaniami grupowymi.
    Moher (ang. mohair) – wełna z kóz angorskich. Pochodzenie nazwy jest sporne. Np. Władysław Kopaliński podaje etymologię z arabskiego muchajjar (ﻤﺨﻴّﺭ, dosł. doborowy, wyborny). The Collaborative International Dictionary of English sugeruje też pochodzenie z fr. moire – przypominający marmur.
    Owce australijskie
    Strzyżenie owiec
    Strzyża z owcy rasy merynos
    Strzyża wełniana (runo), wełna długowłosa i krótkowłosa
    Włóczka z wełny
    Wyroby z wełny

    Wełnawłókno naturalne uzyskiwane z okrywy włosowej (sierści) owiec, lam, wielbłądów, kóz, królików i innych. Włókno wełniane ma charakterystyczne cechy (karbikowatość, łuskowatość, zawiera lanolinę), dzięki którym nadaje się doskonale do wytwarzania wysokiej jakości wyrobów włókienniczych.

    Kaszmir – miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich, charakteryzująca się bardzo cienkimi włóknami o grubości 16-18 mikrometrów, co zapewnia jej wyjątkową puszystość. Naturalne kolory to szary, brązowy lub biały.Skóra – surowiec wykorzystywany w przemyśle, pozyskiwany z powłoki ciała zwierząt dzikich i hodowlanych. Jest wykorzystywany m.in. do wyrobu odzieży, obuwia, galanterii, tapicerek samochodowych oraz okładek do książek. Ma również zastosowanie w technice.

    Wełna owcza uzyskana przez strzyżenie żywych owiec, zwana również runem lub strzyżą, stanowi doskonały surowiec włókienniczy do wyrobu wysokiej jakości tkanin, dzianin i włóknin. Na Bliskim Wschodzie wyroby z wełny wytwarzano już w starożytności.

    Wysokiej jakości wełnę, bardzo miękką, puszystą, o cienkich włóknach, długości od 4 do 12 cm, otrzymuje się z owiec rasy merynos. Ma ona jednocześnie największą zdolność do spilśniania a jednym z najlepszych gatunków wełny jest kaszmir, miękkość zapewniają wyjątkowo cienkie włókna otrzymywane z kóz kaszmirskich (16-18 mikrometrów). Grubszą wełnę uzyskuje się z ras owiec długowełnistych i nizinnych. Długość włókien wełny owiec długowełnistych dochodzi nawet do 40 cm.

    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Rodzaje wełny[]

    W zależności od sposobu pozyskania włókna rozróżnia się wełny:

  • żywą – pozyskiwaną przez okresowe strzyżenie żywych zwierząt
  • garbarską – uzyskiwaną podczas obróbki skór w garbarniach
  • skórną – uzyskiwaną ze skór zwierząt ubojowych
  • futrzarską – uzyskiwaną z odpadów powstających przy szyciu futer
  • wtórną – uzyskiwaną przez rozwłóknienie ścinków lub starych wyrobów wełnianych (szmat)
  • Nazewnictwo[]

    Niektóre nazwy stosowane w odniesieniu do włókien wełnianych i wyrobów z tych włókien:

    Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.Higroskopijność – podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci lub nawet wiązanie się z wodą. Woda ta może pochodzić z pary wodnej znajdującej się w powietrzu, z wilgoci znajdującej się w gruncie, z rosy osadzającej się na powierzchni substancji itp. Pochłanianie występuje wtedy, gdy woda przenika z miejsca kontaktu z materiałem higroskopijnym do jego wnętrza. Odbywać się to może na różne sposoby.
  • owcza – merynos, szewiot, szetland
  • wielbłądzia – wikunia, kamel, wigonia
  • lam – alpaka
  • kozia – moher, kaszmir
  • królicza – angora
  • Cechy włókna wełnianego[]

    Zalety:

  • doskonałe właściwości termoizolacyjne
  • doskonałe właściwości dźwiękochłonne
  • duża higroskopijność
  • pochłanianie promieniowania UV
  • Wady:

  • filcowanie się wyrobów – zdolność do samodzielnego spilśniania
  • Zastosowanie[]

    Z najdłuższych włókien wełny żywej, uzyskuje się wysokiej jakości przędze czesankowe, natomiast z pozostałych rodzajów stosowanych jako domieszki do krótszych włókien wełny żywej, uzyskuje się niższej jakości przędze zgrzebne.

    Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.Surowiec włókienniczy – surowiec, półprodukt lub produkt służący do wytwarzania wyrobów włókienniczych. Surowcem do produkcji przędzy, filcu, włókniny, lin jest włókno. Półprodukt w postaci przędzy jest surowcem do wytwarzania innych wyrobów włókienniczych, m.in. nici, tkanin, dzianin, sukna itp.

    Z przędz czesankowych wytwarza się wysokiej jakości tkaniny (tweedy) i dzianiny dla przemysłu odzieżowego.

    Z przędz zgrzebnych, bez domieszek wytwarza się sukna.

    Stosuje się też mieszanki włókien wełnianych z innymi włóknami np. z bawełną, lnem lub jedwabiem. Mieszanki włókien są surowcem do wytwarzania dywanów, wykładzin podłogowych, kołder, koców, poduszek, filców odzieżowych itp.

    Z wełny wielbłądziej i lam, wyrabiane są koce, poduszki i pasy terapeutyczne.

    Tkanina – wyrób włókienniczy płaski powstający w wyniku przeplatania ze sobą (według założonego splotu) wzajemnie prostopadłych układów nitek osnowy i wątku.Głośnik – przetwornik elektroakustyczny (odbiornik energii elektrycznej) przekształcający prąd elektryczny w falę akustyczną. Idealny głośnik przekształca zmienny prąd elektryczny o odpowiedniej częstotliwości na falę akustyczną proporcjonalnie i liniowo. Rzeczywisty zakres częstotliwości, w którym głośnik wytwarza falę ciśnienia proporcjonalnie do napięcia (z dopuszczalnym odchyleniem) nazywa się pasmem przenoszenia głośnika.

    Natomiast z wełny wtórnej, wytwarza się filce techniczne. Włókno luzem lub lekkie filce stosuje się jako wypełnienia dźwiękochłonne do wysokiej jakości zespołów głośnikowych.

    Najwięksi producenci wełny (2004/2005): Australia (ok. 25% światowej produkcji, 475 mln kg nieoczyszczonej), Chiny (18%), Nowa Zelandia (11%), Argentyna (3%).

    Przypisy

    1. Australian Wool Innovation: Wool Facts 2004/2005 (ang.). 08/2008. [dostęp 207-07-01].

    Linki zewnętrzne[]

  • Raport o światowym rynku wełny 08/2005 (ang.)
  • Australian Wool Innovation Ltd (AWI) (ang.)
  • Australian Wool Testing Authority Ltd (ang.)
  • Australian Wool Exchange Ltd (ang.)
  • The British Wool Marketing Board (ang.)
  • American Sheep Industry Association (ang.)
  • Natural Colored Wool Growers Association (ang.)
  • Wool Festival (ang.)
  • Wielbłąd (Camelus) – rodzaj dużych ssaków z rodziny wielbłądowatych. Fizjologicznie przystosowane do życia w warunkach suchego i gorącego klimatu, są w wielu krajach wykorzystywane jako zwierzęta użytkowe.Tweed – szkocka tkanina wełniana, z grubej przędzy zgrzebnej o splocie skośnym i bardzo ścisłej strukturze, folowana i drapana, często w wielobarwne wzory (najczęściej w tzw. jodełkę). Używana najczęściej na marynarki męskie, a także płaszcze i damskie kostiumy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Sukno – tkanina wełniana, zgrzebna, powierzchniowo spilśniana, drapana i strzyżona, przeznaczona na płaszcze służb mundurowych.
    Owca domowa (Ovis aries) – gatunek hodowlanego zwierzęcia domowego z rodziny krętorogich. Przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon). Jak pokazują najnowsze badania przeprowadzone przez genetyków, owce były pierwszymi zwierzętami udomowionymi przez człowieka. Ich domestykacja nastąpiła dwuetapowo. Najpierw udało się to osiągnąć człowiekowi około 11 tys. lat temu - potomkami tych zwierząt są dzisiejsze półdzikie, mocno włochate rasy wciąż hodowane na szkockich wyspach. Drugi raz dokonano tego między VIII a VI tysiącleciem p.n.e. w południowo-zachodniej Azji, na terenie dzisiejszego Iraku i Iranu, prawdopodobnie jeszcze przed rozpoczęciem osiadłego życia w epoce brązu.
    Sierść – okrywa włosowa większości ssaków, zarazem ich cecha charakterystyczna. U poszczególnych gatunków sierść wykształciła się w różny sposób, w zależności od środowiska przyrodniczego w jakim ewoluowały. Pełni funkcję ochronną przed mechanicznymi urazami skóry, termoregulacyjną – zapobiega utracie ciepła lub przegrzaniu (odbija część promieni słonecznych chroniąc przed hipertermią), co pozwala zwierzęciu utrzymywać stałą temperaturę ciała.
    Filc – wyrób włókienniczy otrzymywany przez spilśnianie. Rozróżnia się dwa rodzaje filców: filce bite, uzyskiwane przez bezpośrednie spilśnianie włókien, oraz filce tkane, uzyskiwane przez spilśnianie powierzchni tkanin.
    Wikunia andyjska, dawniej także: wikunia lub wigoń, (Vicugna vicugna) – gatunek południowoamerykańskiego, roślinożernego ssaka parzystokopytnego, najmniejszy przedstawiciel rodziny wielbłądowatych (Camelidae), jedyny przedstawiciel rodzaju wikunia (Vicugna), protoplasta alpaki, blisko spokrewniony z gwanako andyjskim i lamą, zwierzętami określanymi w języku polskim wspólną nazwą lamy. Żyje w małych grupach rodzinnych, na stokach Andów.
    Koza domowa (Capra hircus) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), udomowiona forma dzikich kóz żyjących w Azji około 10–8 tys. lat temu. Za protoplastów większości ras kóz domowych uważa się kozę bezoarową, śruborogą i koziorożca alpejskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.