• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Warzywa



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Szpinak warzywny (Spinacia oleracea L.) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae s.l.), ew. z wyodrębnianych osobno komosowatych (Chenopodiaceae). Jest popularną rośliną warzywną, nieznaną współcześnie ze stanowisk naturalnych. Pochodzi najprawdopodobniej z południowo-zachodniej Azji.Wężymord czarny korzeń, czarne korzonki, skorzonera (Scorzonera hispanica L.) – gatunek rośliny warzywnej z rodziny astrowatych. Pochodzi z południowej i środkowej Europy oraz części Azji (Syberia Zachodnia, Kaukaz, Zakaukazie, Dagestan). Jest uprawiany w niektórych krajach świata.
    Klasyfikacja warzyw[ | edytuj kod]

    Najczęściej stosowane kryteria podziału warzyw dzielą je zgodnie z klasyfikacją biologiczną lub na grupy użytkowe. Pierwsze kryterium jest użyteczne ze względu na podobieństwa roślin spokrewnionych zarówno w wyglądzie, jak i budowie i składzie. Drugie kryterium odwołuje się do podobieństwa metod uprawy. Przedstawiony poniżej podział na grupy w wielu przypadkach pokrywa się z przynajmniej częściowo z podziałem systematycznym (np. wszystkie warzywa kapustne i rzepowate to rośliny z rodziny kapustowate, a rośliny strączkowe to bobowate).

    Kwas askorbinowy, witamina C (INN: Acidum ascorbicum, E300) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6, przeciwutleniacz stosowany jako dodatek do żywności. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.Brokuły, kapusta szparagowa (Brassica oleracea L. var. italica Plenck) – odmiana kapusty warzywnej. Jest to roślina jednoroczna należąca do rodziny kapustowatych. Prawdopodobnie pochodzi z Cypru. Był powszechnie uprawiany w starożytnej Grecji i Rzymie. Znany jest wyłącznie z uprawy, nie występuje na stanowiskach naturalnych.

    Warzywa dzieli się poza tym ze względu na długość okresu rozwoju na jednoroczne (np. rzodkiew zwyczajna, pomidor zwyczajny), roślina dwuletnia (tych jest najwięcej, np. cebula zwyczajna, marchew zwyczajna) i wieloletnie (np. szparag lekarski, rabarbar ogrodowy).

    Warzywa kapustne[ | edytuj kod]

    Warzywa kapustne
  • brokuł (Brassica oleracea var. botrytis italica)
  • brukiew (Brassica napus L. var. napobrassica)
  • jarmuż (Brassica oleracea convar. acephala var. sabellica)
  • kalafior (Brassica oleracea var. botrytis)
  • kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes)
  • kapusta brukselska, brukselka (Brassica oleracea var. gemmifera)
  • kapusta chińska (Brassica chinensis)
  • kapusta głowiasta biała (Brassica oleracea var. capitata f. alba)
  • kapusta głowiasta czerwona (Brassica oleracea var. capitata f. rubra)
  • kapusta pekińska (Brassica pekinensis)
  • kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda)
  • Warzywa cebulowe[ | edytuj kod]

    Cebula
  • cebula perłowa (Allium ampeloprasum)
  • cebula zwyczajna (Allium cepa) z odmianami uprawnymi (np. cebula kartoflanka, cebula wielopiętrowa)
  • czosnek pospolity (Allium sativum)
  • por (Allium porrum)
  • czosnek rokambuł (Allium ophioscordon Don.)
  • czosnek askaloński, szalotka (Allium ascalonicum)
  • czosnek dęty, cebula siedmiolatka (Allium fistulosum)
  • szczypiorek (Allium schoenoprasum)
  • Częściami użytkowymi są cebula i liście. Warzywa cebulowe mają specyficzny smak i zapach, dzięki czemu używane są przede wszystkim jako rośliny przyprawowe (wyjątkiem jest cebula i por).

    Rośliny jare – uprawne rośliny jednoroczne, których cały cykl rozwojowy zachodzi w jednym okresie wegetacyjnym. Do kwitnienia nie potrzebują okresu niskich temperatur (jarowizacji).Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros = lato, phyton = roślina) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.

    Warzywa liściowe[ | edytuj kod]

    Główka sałaty
  • burak liściowy, boćwina (Beta vulgaris var. cicla)
  • burak ćwikłowy, botwina (Beta vulgaris var. esculenta)
  • cykoria sałatowa (Cichorium intybus var. foliosum)
  • cykoria endywia (Cichorium endivia)
  • pietruszka naciowa (Petroselinum hortense ssp. macrocarpum)
  • portulaka pospolita, p. warzywna (Portulaca oleracea)
  • roszpunka warzywna (Valerianella locusta)
  • pieprzyca siewna, rzeżucha ogrodowa (Lepidium sativum)
  • rukiew wodna (Nasturcium officinale)
  • sałata siewna (Lactuca sativa)
  • seler naciowy (Apium graveolens var. dulce)
  • szpinak warzywny (Spinacia oleracea)
  • trętwian czterorożny, szpinak nowozelandzki (Tetragonia expansa)
  • rokietta siewna, rukola (Eruca sativa)
  • mniszek pospolity, m. lekarski (Taraxacum officinale)
  • Warzywa korzeniowe[ | edytuj kod]

    Marchew
  • wilec ziemniaczany, batat (Ipomoea batatas)
  • burak ćwikłowy (Beta vulgaris)
  • maniok jadalny (Manihot esculenta)
  • maranta trzcinowa (Maranta arundinacea)
  • marchew zwyczajna (Daucus carota)
  • pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa)
  • pietruszka korzeniowa (Petroselinum hortense ssp. microcarpum)
  • salep (bulwy storczyków, gł. storczyka męskiego Orchis maculata)
  • kozibród porolistny, salsefia (Tragopogon porrifolius)
  • seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum)
  • słonecznik bulwiasty, topinambur ( Helianthus tuberosus)
  • wężymord czarny korzeń, skorzonera (Skorzonera hispanica)
  • Warzywa psiankowate[ | edytuj kod]

    Pomidory
  • oberżyna, bakłażan (Solanum melongena)
  • papryka roczna (Capsicum annuum)
  • pomidor zwyczajny (Lycopersicon esculentum)
  • w tym m.in. pomidor koktajlowy (czereśniowy, drobnoowocowy) (Solanum lycopersicum var. cerasiforme)
  • ziemniak (Solanum tuberosum)
  • miechunka peruwiańska, rodzynek brazylijski (Physalis peruviana)
  • miechunka pomidorowa (Physalis ixocarpa)
  • Warzywa dyniowate[ | edytuj kod]

    Dynia zwyczajna
  • dynia zwyczajna (odmiany: kabaczek/cukinia, patison, dynia makaronowa; Cucurbita pepo)
  • dynia olbrzymia (Cucurbita maxima)
  • melon (Cucumis melo)
  • ogórek siewny (Cucumis sativus)
  • arbuz zwyczajny, kawon (Citrullus lanatus)
  • Warzywa rzepowate[ | edytuj kod]

  • brukiew, karpiel (Brassica napus var. napobrassica)
  • rzepa (Brassica rapa var. rapifera)
  • rzodkiew zwyczajna, rzodkiew (Raphanus sativus)
  • rzodkiewka (Raphanus sativus var. sativus)
  • rzodkiew japońska, daikon (Raphanus sativus longipinnatus)
  • Warzywa strączkowe[ | edytuj kod]

    Groch zwyczajny
     Osobny artykuł: Rośliny strączkowe.
  • bób (Vicia faba var. major)
  • ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum L.)
  • fasola zwykła (Phaseolus vulgaris)
  • fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus syn. multiflorus)
  • groch zwyczajny (Pisum sativum)
  • soczewica jadalna (Lens culinaris)
  • soja warzywna (Glycine max)
  • Warzywa wieloletnie[ | edytuj kod]

  • chrzan pospolity (Armoracia rusticana)
  • rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum)
  • szczaw zwyczajny (Rumex acetosa)
  • szparag lekarski (Asparagus officinalis)
  • Warzywa przyprawowe[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Rośliny przyprawowe.
  • cząber ogrodowy (Satureia hortensis)
  • kminek zwyczajny (Carum carvi)
  • koper ogrodowy (Anethum graveolens)
  • lebiodka majeranek, majeranek ogrodowy (Origanum majorana)
  • Warzywa różne[ | edytuj kod]

    Warzywa (włoszczyzna)
  • kapary cierniste, kapary (Capparis spinosa)
  • karczoch zwyczajny (Cynara scolymus)
  • karczoch hiszpański, kard (Cynara cardunculus)
  • kukurydza cukrowa (Zea mays var. saccharata)
  • oliwka europejska (Olea europaea; także roślina oleista)
  • pochrzyn chiński (Dioscorea batatas)
  • | edytuj kod]

    Pieczarka dwuzarodnikowa
     Osobny artykuł: Grzyby jadalne.

    Zaliczane do warzyw w klasyfikacjach urzędowych. Przykłady:

    Rośliny przyprawowe – rośliny zawierające silne substancje aromatyczne, dzięki którym mogą być stosowane jako przyprawy. Zalicza się je do ziół i roślin uprawnych.Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych. Rodzime obszary jego występowania to Grecja, Azja Zachodnia, Azja Środkowa, Kaukaz, Pakistan. Jest uprawiany w wielu krajach świata. W Polsce jest uprawiany, czasami (rzadko) dziczejący (efemerofit).
  • pieczarka (Agaricus spp.)
  • pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius)
  • borowikowate (Boletaceae)
  • trufle (Tuber spp.)
  • uszak (Auricularia spp.)
  • trzęsak (Tremella spp.)
  • Klasyfikacja według kontynentu[ | edytuj kod]

    Europa[ | edytuj kod]

    Warzywa, które prawdopodobnie wyhodowano w Europie (według „Exploring The Global Garden”).

    Pokarm – pożywka dostarczająca substancji chemicznych ważnych dla zachowania zdrowia i rozwoju organizmu. Są to tzw. składniki odżywcze spełniające wiele funkcji w organizmie:Kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes L.) ) – odmiana kapusty warzywnej. Jest to roślina dwuletnia należąca do rodziny kapustowatych. Znana jest wyłącznie z uprawy, nie występuje na stanowiskach naturalnych. W Polsce jest pospolitą rośliną uprawną.
  • brukiew – hodowla co najmniej od 1620, pochodzi ze Szwecji lub Rosji
  • burak liściowy – pochodzi z Włoch
  • burak zwyczajny – hodowany w Holandii być może już od neolitu, także w starożytnym Egipcie, Mezopotamii (tu hodowany co najmniej od lat 700 p.n.e.)
  • jarmuż
  • kalarepa
  • kapusta
  • kapusta brukselska
  • pasternak zwyczajny
  • pietruszka
  • por
  • rzepa
  • seler
  • Burak ćwikłowy – grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego (Beta vulgaris L. subsp. vulgaris). Ma formy jednoroczne, dwuletnie i trwałe. Był uprawiany w czasach starożytnych dla celów spożywczych i leczniczych, przy czym uprawiane wówczas formy różniły się znacznie od współczesnych.Burak zwyczajny (Beta vulgaris L.) – gatunek w różnych systemach klasyfikacyjnych zaliczany do rodziny komosowatych lub szarłatowatych. Wszystkie znane odmiany buraka pochodzą od buraka dzikiego, który rośnie do dzisiaj na Bliskim Wschodzie, między wybrzeżami Morza Śródziemnego i Czarnego, w okolicach Morza Kaspijskiego i w Indiach. W Polsce pospolita roślina uprawna.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Szczaw zwyczajny (Rumex acetosa L.) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych. Występuje w całej Europie i na większości obszaru Azji, w Afryce Północnej (Maroko) i w Australii. Rozprzestrzenił się wraz z europejskim osadnictwem w Ameryce Południowej i Afryce. W Polsce gatunek pospolity na całym obszarze (w górach po regiel dolny).
    Kapusta właściwa chińska, lub w skrócie kapusta chińska (Brassica rapa L. subsp. chinensis Hanelt) – podgatunek kapusty właściwej. Pochodzi z Azji Wschodniej, uprawiana jest w Chinach, w Ameryce Północnej i w Europie.
    Witamina A – zbiorcza nazwa organicznych związków chemicznych z grupy retinoidów (z których najważniejszy jest retinol), pełniących w organizmie funkcję niezbędnego składnika pokarmowego, rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy.
    Rabarbar ogrodowy (syn: rabarbar zwyczajny, rzewień ogrodowy, rzewień zwyczajny) Rheum rhaponticum L. – gatunek byliny należący do rodziny rdestowatych. Pochodzi z obszarów Azji Środkowej, Bułgarii i prawdopodobnie południowej Syberii. W Polsce jest uprawiany.
    Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).
    Czosnek pospolity, czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) – gatunek byliny (w uprawie jako roślina dwuletnia lub jednoroczna) należący do rodziny amarylkowatych (podrodzina czosnkowych). Jest warzywem, przyprawą i rośliną leczniczą znaną zwykle tylko pod nazwą rodzajową, jako czosnek. Pochodzi z Azji Środkowej, skąd rozprzestrzeniony został jako roślina uprawna do Europy i północnej Afryki, z czasem trafił na inne kontynenty. Rozprzestrzeniany w postaci rozmnażanych wegetatywnie kultywarów, pochodzących od dziko rosnących w Azji południowo-zachodniej roślin, opisywanych jako gatunek Allium longicuspis Rgl.
    Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.