• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Warzywa



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Wężymord czarny korzeń, czarne korzonki, skorzonera (Scorzonera hispanica L.) – gatunek rośliny warzywnej z rodziny astrowatych. Pochodzi z południowej i środkowej Europy oraz części Azji (Syberia Zachodnia, Kaukaz, Zakaukazie, Dagestan). Jest uprawiany w niektórych krajach świata.Kwas askorbinowy, witamina C (INN: Acidum ascorbicum, E300) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6, przeciwutleniacz stosowany jako dodatek do żywności. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.
    Warzywo a jarzyna[]

    Z czasem zatarta została różnica w znaczeniu obu terminów i w różnych źródłach „warzywa” i „jarzyny” oznaczane są jako synonimy. W innych mianem jarzyn określa się rośliny jadalne, wysiewane w okresie wiosennym (jare), zbierane tego samego roku i spożywane w stanie surowym. Warzywa dla odmiany to rośliny jadalne wymagające obróbki cieplnej (uwarzenia).

    Brokuły, kapusta szparagowa (Brassica oleracea L. var. italica Plenck) – odmiana kapusty warzywnej. Jest to roślina jednoroczna należąca do rodziny kapustowatych. Prawdopodobnie pochodzi z Cypru. Był powszechnie uprawiany w starożytnej Grecji i Rzymie. Znany jest wyłącznie z uprawy, nie występuje na stanowiskach naturalnych.Rośliny jare – uprawne rośliny jednoroczne, których cały cykl rozwojowy zachodzi w jednym okresie wegetacyjnym. Do kwitnienia nie potrzebują okresu niskich temperatur (jarowizacji).

    Klasyfikacja warzyw[]

    Najczęściej stosowane kryteria podziału warzyw dzielą je zgodnie z klasyfikacją biologiczną lub na grupy użytkowe. Pierwsze kryterium jest użyteczne ze względu na podobieństwa roślin spokrewnionych zarówno w wyglądzie, jak i budowie i składzie. Drugie kryterium odwołuje się do podobieństwa metod uprawy. Przedstawiony poniżej podział na grupy w wielu przypadkach pokrywa się z przynajmniej częściowo z podziałem systematycznym (np. wszystkie warzywa kapustne i rzepowate to rośliny z rodziny kapustowate, a rośliny strączkowe to bobowate).

    Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros = lato, phyton = roślina) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.Rośliny przyprawowe – rośliny zawierające silne substancje aromatyczne, dzięki którym mogą być stosowane jako przyprawy. Zalicza się je do ziół i roślin uprawnych.

    Warzywa dzieli się poza tym ze względu na długość okresu rozwoju na jednoroczne (np. rzodkiew zwyczajna, pomidor zwyczajny), roślina dwuletnia (tych jest najwięcej, np. cebula zwyczajna, marchew zwyczajna) i wieloletnie (np. szparag lekarski, rabarbar ogrodowy).

    Warzywa kapustne[]

    Brukselka
  • brokuł (Brassica oleracea var. botrytis italica)
  • jarmuż (Brassica oleracea convar. acephala var. sabellica)
  • kalafior (Brassica oleracea var. botrytis)
  • kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes)
  • kapusta brukselska, brukselka (Brassica oleracea var. gemmifera)
  • kapusta chińska (Brassica chinensis)
  • kapusta głowiasta biała (Brassica oleracea var. capitata f. alba)
  • kapusta głowiasta czerwona (Brassica oleracea var. capitata f. rubra)
  • kapusta pekińska (Brassica pekinensis)
  • kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda)
  • Warzywa cebulowe[]

    Cebula
  • cebula perłowa (Allium ampeloprasum)
  • cebula zwyczajna (cebula kartoflanka, cebula wielopiętrowa) (Allium cepa)
  • czosnek pospolity (Allium sativum)
  • por (Allium porrum)
  • czosnek rokambuł (Allium ophioscordon Don.)
  • czosnek askaloński, szalotka (Allium ascalonicum)
  • cebula siedmiolatka (Allium fistulosum)
  • szczypiorek (Allium schoenoprasum)
  • Częściami użytkowymi są cebula i liście. Warzywa cebulowe mają specyficzny smak i zapach, dzięki czemu używane są przede wszystkim jako rośliny przyprawowe (wyjątkiem jest cebula i por).

    Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych. Rodzime obszary jego występowania to Grecja, Azja Zachodnia, Azja Środkowa, Kaukaz, Pakistan. Jest uprawiany w wielu krajach świata. W Polsce jest uprawiany, czasami (rzadko) dziczejący (efemerofit).Pokarm – pożywka dostarczająca substancji chemicznych ważnych dla zachowania zdrowia i rozwoju organizmu. Są to tzw. składniki odżywcze spełniające wiele funkcji w organizmie:

    Warzywa liściowe[]

    Główka sałaty
  • burak liściowy, boćwina (Beta vulgaris var. cicla)
  • burak ćwikłowy, botwina (Beta vulgaris var. esculenta)
  • cykoria sałatowa (Cichorium intybus var. foliosum)
  • cykoria endywia (Cichorium endivia)
  • pietruszka naciowa (Petroselinum hortense ssp. macrocarpum)
  • portulaka warzywna (Portulaca oleracea)
  • roszponka warzywna (Valerianella locusta)
  • pieprzyca siewna, rzeżucha ogrodowa (Lepidium sativum)
  • rukiew wodna (Nasturcium officinale)
  • sałata siewna (Lactuca sativa)
  • seler naciowy (Apium graveolens var. dulce)
  • szpinak zwyczajny (Spinacia oleracea)
  • szpinak nowozelandzki, trętwian czterorożny (Tetragonia expansa)
  • rukola, rokietta siewna (Eruca sativa)
  • mniszek lekarski (Taraxacum officinale)
  • Warzywa korzeniowe[]

    Marchew
  • wilec ziemniaczany, batat (Ipomoea batatas)
  • burak ćwikłowy (Beta vulgaris)
  • maniok jadalny (Manihot esculenta)
  • maranta trzcinowa (Maranta arundinacea)
  • marchew zwyczajna (Daucus carota)
  • pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa)
  • pietruszka korzeniowa (Petroselinum hortense ssp. microcarpum)
  • salep (bulwy storczyków, gł. storczyka męskiego Orchis maculata)
  • kozibród porolistny, salsefia (Tragopogon porrifolius)
  • seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum)
  • słonecznik bulwiasty, topinambur ( Helianthus tuberosus)
  • wężymord czarny korzeń, skorzonera (Skorzonera hispanica)
  • Warzywa psiankowate[]

  • oberżyna, bakłażan (Solanum melongena)
  • papryka roczna (Capsicum annuum)
  • pomidor zwyczajny (Lycopersicon esculentum)
  • w tym m.in. pomidor koktajlowy (czereśniowy, drobnoowocowy) (Solanum lycopersicum var. cerasiforme)
  • ziemniak (Solanum tuberosum)
  • rodzynek brazylijski, miechunka peruwiańska (Physalis peruviana)
  • miechunka pomidorowa (Physalis ixocarpa)
  • Warzywa dyniowate[]

  • dynia zwyczajna (odmiany: kabaczek, cukinia, patison, dynia makaronowa; Cucurbita pepo)
  • dynia olbrzymia (Cucurbita maxima)
  • melon (Cucumis melo)
  • ogórek (Cucumis sativus)
  • arbuz zwyczajny, kawon (Citrullus lanatus)
  • Warzywa rzepowate[]

  • brukiew, karpiel (Brassica napus var. napobrassica)
  • rzepa (Brassica rapa var. rapifera)
  • rzodkiew zwyczajna, rzodkiew (Raphanus sativus)
  • rzodkiewka (Raphanus sativus var. sativus)
  • rzodkiew japońska, daikon (Raphanus sativus longipinnatus)
  • Warzywa strączkowe[]

     Osobny artykuł: Rośliny strączkowe.
  • bób (Vicia faba var. major)
  • ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum L.)
  • fasola zwykła (Phaseolus vulgaris)
  • fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus syn. multiflorus)
  • groch zwyczajny (Pisum sativum)
  • soczewica jadalna (Lens culinaris)
  • soja warzywna (Glycine max)
  • Warzywa wieloletnie[]

  • chrzan pospolity (Armoracia rusticana)
  • rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum)
  • szczaw zwyczajny (Rumex acetosa)
  • szparag lekarski (Asparagus officinalis)
  • Warzywa przyprawowe[]

     Osobny artykuł: Rośliny przyprawowe.
  • cząber ogrodowy (Satureia hortensis)
  • kminek zwyczajny (Carum carvi)
  • koper ogrodowy (Anethum graveolens)
  • majeranek ogrodowy (Origanum majorana)
  • Warzywa różne[]

    Warzywa (włoszczyzna)
  • kapary cierniste, kapary (Capparis spinosa)
  • karczoch zwyczajny (Cynara scolymus)
  • karczoch hiszpański, kard (Cynara cardunculus)
  • kukurydza cukrowa (Zea mays var. saccharata)
  • oliwka europejska (Olea europaea; także roślina oleista)
  • pochrzyn chiński (Dioscorea batatas)
  • ]

     Osobny artykuł: Grzyby jadalne.

    Zaliczane do warzyw w klasyfikacjach urzędowych. Przykłady:

    Kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes L.) ) – odmiana kapusty warzywnej. Jest to roślina dwuletnia należąca do rodziny kapustowatych. Znana jest wyłącznie z uprawy, nie występuje na stanowiskach naturalnych. W Polsce jest pospolitą rośliną uprawną.Burak ćwikłowy – grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego (Beta vulgaris L. subsp. vulgaris). Ma formy jednoroczne, dwuletnie i trwałe. Był uprawiany w czasach starożytnych dla celów spożywczych i leczniczych, przy czym uprawiane wówczas formy różniły się znacznie od współczesnych.
  • pieczarka (Agaricus spp.)
  • pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius)
  • borowikowate (Boletaceae)
  • trufle (Tuber spp.)
  • uszak (Auricularia spp.)
  • trzęsak (Tremella spp.)


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Burak zwyczajny (Beta vulgaris L.) – gatunek w różnych systemach klasyfikacyjnych zaliczany do rodziny komosowatych lub szarłatowatych. Wszystkie znane odmiany buraka pochodzą od buraka dzikiego, który rośnie do dzisiaj na Bliskim Wschodzie, między wybrzeżami Morza Śródziemnego i Czarnego, w okolicach Morza Kaspijskiego i w Indiach. W Polsce pospolita roślina uprawna.
    Szczaw zwyczajny (Rumex acetosa L.) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych. Występuje w całej Europie i na większości obszaru Azji, w Afryce Północnej (Maroko) i w Australii. Rozprzestrzenił się wraz z europejskim osadnictwem w Ameryce Południowej i Afryce. W Polsce gatunek pospolity na całym obszarze (w górach po regiel dolny).
    Kapusta właściwa chińska, lub w skrócie kapusta chińska (Brassica rapa L. subsp. chinensis Hanelt) – podgatunek kapusty właściwej. Pochodzi z Azji Wschodniej, uprawiana jest w Chinach, w Ameryce Północnej i w Europie.
    Witamina A – zbiorcza nazwa organicznych związków chemicznych z grupy retinoidów (z których najważniejszy jest retinol), pełniących w organizmie funkcję niezbędnego składnika pokarmowego, rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy.
    Rabarbar ogrodowy (syn: rabarbar zwyczajny, rzewień ogrodowy, rzewień zwyczajny) Rheum rhaponticum L. – gatunek byliny należący do rodziny rdestowatych. Pochodzi z obszarów Azji Środkowej, Bułgarii i prawdopodobnie południowej Syberii. W Polsce jest uprawiany.
    Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).
    Czosnek pospolity, czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) – gatunek byliny (w uprawie jako roślina dwuletnia lub jednoroczna) należący do rodziny amarylkowatych (podrodzina czosnkowych). Jest warzywem, przyprawą i rośliną leczniczą znaną zwykle tylko pod nazwą rodzajową, jako czosnek. Pochodzi z Azji Środkowej, skąd rozprzestrzeniony został jako roślina uprawna do Europy i północnej Afryki, z czasem trafił na inne kontynenty. Rozprzestrzeniany w postaci rozmnażanych wegetatywnie kultywarów, pochodzących od dziko rosnących w Azji południowo-zachodniej roślin, opisywanych jako gatunek Allium longicuspis Rgl.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.116 sek.