• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Warszawa



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Gmina Wiązowna – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.
    Warunki naturalne[ | edytuj kod]

    Rzeźba terenu[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Geomorfologia Warszawy.

    Charakterystyczna dla krajobrazu miasta jest wysoka na 6–25 m skarpa wiślana, stanowiąca lewobrzeżną krawędź erozyjną Równiny Warszawskiej. W północnej części Warszawy skarpa biegnie w pobliżu Wisły natomiast w południowej (Mokotów, Ursynów) odsuwa się od rzeki. Najwyższą wysokość (ok. 25 m) ma w części środkowej, na odcinku od kościoła św. Anny do Belwederu.

    Droga krajowa nr 79 – droga krajowa przebiegająca z centralnej przez południowo-wschodnią do południowej części kraju. Jeden z trzech traktów komunikacyjnych łączących Katowice i Kraków. Przez większość trasy podąża za biegiem Wisły.Lądowisko Szaserów – lądowisko sanitarne w Warszawie, w dzielnicy Praga Południe, położone przy ul. Szaserów 128. Przeznaczone jest do wykonywania startów i lądowań śmigłowców sanitarnych i ratowniczych w dzień i w nocy, o dopuszczalnej masie startowej do 12 000 kg.

    Na obszarze miasta znajduje się kilka wzgórz usypanych przez człowieka, m.in. Kopiec Powstania Warszawskiego (wysokość 121,0 m n.p.m.), Górka Szczęśliwicka (wysokość 152,0 m n.p.m. – najwyższy punkt wysokościowy w Warszawie), Kopa Cwila (wysokość 108 m n.p.m.), a także składowiska odpadów, m.in. Góra Śmieciowa na Radiowie (wysokość 144 m n.p.m.) i hałda popiołów z Elektrociepłowni Siekierki na Siekierkach.

    Mieczysław Bareja (ur. 18 października 1939 w Siedlcach, zm. 10 lutego 2003) – polski prawnik, prezydent Warszawy w 1994.Wisła w Warszawie płynie przez całą długość miasta, na odcinku około 31 km, środkiem Doliny Wisły położonej pomiędzy dwiema wysoczyznami morenowymi - Równiną Warszawską i Wołomińską.

    Najniżej w Warszawie położonym punktem jest brzeg Wisły przy granicy z Jabłonną (75,6 m n.p.m.).

    Klimat[ | edytuj kod]

    Według klasyfikacji Wincentego Okołowicza Warszawa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Według uaktualnionej klasyfikacji Köppena-Geigera Warszawa leży w strefie Dfb – klimatu kontynentalnego wilgotnego.

    Cechami charakterystycznymi klimatu Warszawy są dość równomierne opady o średniej wieloletniej około 519 mm/rok z maksimum w lipcu (73,2 mm) i minimum w lutym (22 mm). Średnia roczna temperatura powietrza wynosi +8,2 °C z maksimum w lipcu (+18,3 °C) i minimum w styczniu (–2,2 °C). Okres wegetacyjny w Warszawie wynosi od 200 do 210 dni w roku. Warszawa jest najczęściej pod wpływem mas powietrza polarno-morskiego (około 60% dni w roku) oraz polarno-kontynentalnego (około 30% dni w roku).

    Pruszków – stacja kolejowa w podwarszawskim Pruszkowie, w województwie mazowieckim, w Polsce. Na stacji Pruszków swój bieg kończy linia S1 Szybkiej Kolei Miejskiej.Michael Leopold Willmann (Michał Leopold Willmann, ochrzczony 27 września 1630 w Królewcu, zm. 26 sierpnia 1706 w Lubiążu) – malarz śląski, zwany "śląskim Rafaelem" albo "Apellesem".

    W Warszawie wyraźnie zaznacza się wpływ dużej aglomeracji miejskiej na klimat (tzw. miejska wyspa ciepła). Objawia się to poprzez wyższe średnie temperatury w centrum miasta, częstsze opady (nagrzanie powietrza powoduje powstawanie silnych prądów wstępujących i chmur konwekcyjnych, którym towarzyszą ulewne opady i burze). Badania przeprowadzone w latach 2001–2002 pokazały, że w ciepłej porze roku średnia intensywność miejskiej wyspy ciepła w centrum Warszawy dochodziła do 2,5–3,0 °C, a w miesiącach zimowych 1,0–1,5 °C. Ze względu na większą szorstkość podłoża w centrum miasta zmniejsza się prędkość wiatru.

    Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie – gmina żydowska z siedzibą w Warszawie, będąca członkiem Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Swoim zasięgiem obejmuje wschodnią Polskę.Uroczystość Wszystkich Świętych (łac. Sollemnitas Omnium Sanctorum) – w Kościele katolickim jest to uroczystość ku czci wszystkich chrześcijan, którzy osiągnęli stan zbawienia i przebywają w niebie, obchodzona corocznie w dniu 1 listopada, treściowo połączona z następującym po niej obchodem liturgicznym Dnia Zadusznego. W doktrynie Kościoła katolickiego jest wyrazem wiary w obcowanie świętych i powszechne powołanie do świętości. Zgodnie z liturgią Kościoła katolickiego obchodzona jest też wigilia uroczystości Wszystkich Świętych.

    Z uwagi na wysoką zawartość aerozoli i zanieczyszczeń w powietrzu, zwiększa się zachmurzenie oraz pogarsza się przejrzystość powietrza, co prowadzi do zmniejszania bezpośredniego promieniowania słonecznego i zwiększenia promieniowania rozproszonego. Usłonecznienie w Warszawie wynosi ok. 1600 godzin/rok, z tym że w centrum miasta jest o 10% niższe.

    Maraton Warszawski – bieg maratoński odbywający się w stolicy Polski, w Warszawie. Pierwsza edycja odbyła się 30 września 1979. Wówczas długość trasy wynosiła około 40,6 km.Kopiec Powstania Warszawskiego usytuowany jest po południowej stronie ulicy Bartyckiej. Dawniej na mapach opisany jako Kopiec Czerniakowski. Uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 24 marca 2004 r. nazwany Kopcem Powstania Warszawskiego. Obiekt ten znajduje się na Czerniakowie w warszawskiej dzielnicy Mokotów.

    Historia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Historia Warszawy.

    Historia miasta sięga IX wieku. Zasadniczy układ urbanistyczny współczesnej Warszawy ukształtował się podczas odbudowy ze znacznych zniszczeń po II wojnie światowej.

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    Pierwszymi osadami powstałymi w obecnych granicach administracyjnych Warszawy były: Bródno (IX/X wiek), Kamion (II połowa XI wieku), Solec (XI wiek) i Jazdów (XIII wiek). Po zdobyciu i zniszczeniu w 1262 Jazdowa przez wojska Mendoga, książę płocki Bolesław II mazowiecki założył ok. 4 km na północ od Jazdowa nowy gród książęcy i nowe miasto (podgrodzie), które wspólnie nosiły nazwę Warszowa. Około 1300 nastąpiła lokacja miasta Stara Warszawa na prawie chełmińskim.

    Stara Kordegarda, Kordegarda Wschodnia – budynek kordegardy powstały w latach 1791-1792 jako część kompleksu pałacowego Łazienek. Dawniej mieszkali w niej wartownicy, strzegący drogi do Pałacu na Wodzie.Warszawa Żwirki i Wigury - przystanek osobowy Polskich Kolei Państwowych obsługiwany przez Koleje Mazowieckie. Przystanek położony jest na terenie warszawskiej Ochoty, przy ul. Żwirki i Wigury, na tzw. linii radomskiej.

    Pierwsza wzmianka o Warszawie pochodzi z 23 kwietnia 1313, kiedy to miejscowość pojawiła się w tytulaturze książęcej Siemowita II. W 1339 Warszawa została wybrana na miejsce procesu polsko-krzyżackiego o Pomorze i Kujawy.

    W 1406 przeniesiono do Warszawy kolegiatę z Czerska, co potwierdziło powstanie tam centrum władzy świeckiej i duchownej. W 1408, w związku z dynamicznym rozwojem Starej Warszawy, na północ od miasta lokowano Nową Warszawę.

    XVI–XVIII wiek[ | edytuj kod]

    Widok Warszawy z około 1573 roku
    Widok Warszawy z około 1573 roku
    Hołd cara Wasyla IV Szujskiego przed Zygmuntem III Wazą na sejmie warszawskim 1611 roku
    Bernardo Bellotto, Krakowskie Przedmieście od strony Bramy Krakowskiej, 1767–1768
    Rizzi Zannoni, Plan de Varsovie, 1772

    W 1526, po śmierci księcia Janusza III, Księstwo Mazowieckie wraz z Warszawą zostało włączone do Korony Królestwa Polskiego.

    Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) polskiego parlamentu. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.Ulica Freta – ulica w Warszawie, wzdłuż której ciągnie się Nowe Miasto. Biegnie od ulicy Nowomiejskiej (przy zbiegu z ulicą Mostową i Długą) do połączenia ulic: Zakroczymskiej, Franciszkańskiej i Kościelnej. Jest zamknięta dla samochodów.

    W 1527 roku Warszawa uzyskała przywilej de non tolerandis Judaeis.

    W 1569 podczas sejmu walnego w Lublinie podjęto decyzję o stałym odbywaniu w Warszawie sejmów walnych Rzeczypospolitej. Była ona bardzo dogodnie położona w stosunku do stolic obydwu zjednoczonych państw, Krakowa i Wilna, u zbiegu szlaków handlowych, nad główną spławną rzeką Korony, którą łatwo można było dostać się do mającego bardzo duże znaczenie gospodarcze Gdańska. Istotną rolę odegrał także fakt, że miasto znajdowało się na Mazowszu, które stosunkowo niedawno zostało włączone do Korony i było postrzegane jako neutralne w relacjach polsko-litewskich. Jego kandydatura jako miejsca sejmów walnych była więc łatwiejsza do zaakceptowania przez Litwinów. Ogółem w Warszawie odbyło się 145 sejmów walnych (w Piotrkowie 38, w Krakowie 29, a w Grodnie 11).

    Stadler FLIRT – rodzina elektrycznych i spalinowo-elektrycznych zespołów trakcyjnych, produkowanych od 2004 w zakładach szwajcarskiej firmy Stadler Rail, a od 2007 również w polskim zakładzie tej firmy w Siedlcach. Pod koniec sierpnia 2013 liczba sprzedanych pojazdów tej rodziny wynosiła 910.Hipermarket – duży sklep wielkopowierzchniowy, często też ze względu na swoje rozmiary znajdujący się na obrzeżach miasta. Hipermarket w ścisłym tego znaczeniu to sklep (market) o bardzo dużej powierzchni, sprzedający szeroki asortyment towarów codziennego użytku, takich jak żywność, ubrania, kosmetyki, środki czyszczące, produkty FMCG (produkty szybkozbywalne z ang. Fast Moving Consumer Goods). Przyjmuje się że hipermarket ma powierzchnię przekraczającą 2,5 tys m².

    Korzystne położenie geograficzne zadecydowało także o wyznaczeniu Warszawy jako miejsca elekcji królów. W 1573 na polach wsi Kamion pod Warszawą miała miejsce pierwsza wolna elekcja. W tym samym roku miała miejsce konfederacja warszawska w sprawie uprawomocnienia tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej. W 1575 na polach podwarszawskiej wsi Wielka Wola odbyła się elekcja Anny Jagiellonki i Stefana Batorego. Od tego czasu Wielka Wola stała się stałym miejscem elekcji królów polskich.

    Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).Most Księcia Józefa Poniatowskiego (wcześniej most Mikołajewski, Nowy III most) - zbudowany w latach 1904-14 most przez Wisłę w Warszawie, wtedy tzw. III most. Razem z mostem zbudowano 700 metrowy wiadukt nad Powiślem, będący przedłużeniem Alei Jerozolimskich. Most nosi imię księcia Józefa Poniatowskiego.

    W Warszawie do końca życia rezydowała Anna Jagiellonka, dość często przebywali tam również królowie Zygmunt II August i Stefan Batory. Po pożarze Zamku na Wawelu, chcący znajdować się jak najbliżej Szwecji Zygmunt III Waza wybrał w 1596 Warszawę jako miejsce rezydencji królewskiej. Przeniesiono tam również z Krakowa urzędy centralne, tj. urząd marszałkowski, kanclerski i podskarbiński, które zostały umieszczone w rozbudowanym po 1598 na rozkaz króla Zamku Królewskim. Sam Zygmunt III Waza na stałe zamieszkał w Zamku w po powrocie z kampanii smoleńskiej w 1611. W ten sposób Warszawa, nazywana oficjalnie „miastem rezydencjonalnym Jego Królewskiej Mości”, stała się centralnym punktem wielkiego, wielonarodowościowego państwa, de facto jego stolicą.

    Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie – najstarsze w Warszawie towarzystwo sportowe założone w 1878. Towarzystwo funkcjonuje do dziś. Siedziba towarzystwa mieści się w Warszawie przy ul. Zaruskiego 12.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Okres szybkiego rozwoju Warszawy przerwała wojna polsko-szwedzka (1655–1658) podczas której była ona trzykrotnie okupowana przez obce wojska. Zniszczone miasto odbudowano, powstały tam liczne rezydencje magnackie oraz obiekty sakralne. Pomimo kryzysu, chaosu i zniszczeń spowodowanych przez wojnę północną oraz klęsk elementarnych i kryzysu politycznego (konfederacja warszawska, wojna o sukcesję) Warszawa w okresie panowania Sasów przeżywała rozkwit kulturalny i artystyczny, m.in. przebudowano Zamek Królewski i założono Oś Saską.

    Rezerwat przyrody Bagno Jacka – torfowiskowy rezerwat przyrody znajdujący się na terenie dzielnicy Warszawy Wesoła (województwo mazowieckie). Leży na obszarze lasów Rembertowsko-Okuniewskich, w kompleksie wałów wydmowych, tuż przy drodze Warszawa-Węgrów.Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płaszczyzną równika.

    W 1740 roku Stanisław Konarski założył Collegium Nobilium dla młodzieży szlacheckiej. Siedem lat później, bracia biskupi Józef Andrzej i Andrzej Stanisław Załuscy otworzyli dla publiczności bibliotekę, która była jednym z największych księgozbiorów w Europie. W 1767 powstał tam Teatr Narodowy i założono Szkołę Rycerską, a w 1773 powołano Komisję Edukacji Narodowej.

    Pałac Pod Blachą w Warszawie – późnobarokowy pałac, zbudowany w latach 1720-1730 przez Jakuba Fontanę u podnóża Zamku Królewskiego w Warszawie.Saska Kępa – część Warszawy położona na prawym brzegu Wisły. Saska Kępa ma status osiedla z własnym samorządem i pod względem administracyjnym stanowi część dzielnicy Pragi Południe, w ramach której sąsiaduje z Kamionkiem, Grochowem i Gocławiem. Przez część osób Saska Kępa jest potocznie określana jako dzielnica. Na jej obszarze znajduje się geometryczny środek miasta. Część Saskiej Kępy jest wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków jako strefa ochrony konserwatorskiej (nr rej. 942-A z 2 kwietnia 1979 r.).

    Mimo bardzo trudnej sytuacji politycznej kraju, za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego zwołano w Warszawie Sejm Czteroletni (1788–1792) zaś 3 maja 1791 uchwalono konstytucję Rzeczypospolitej.

    1795–1918[ | edytuj kod]

    Marcin Zaleski, Wzięcie Arsenału, 1831
    Most Kierbedzia, pierwszy warszawski stalowy most na Wiśle, na fotografii Konrada Brandla (1873)
    Filtry Lindleya, 1883–1886; hale filtrów powolnych (2009)

    Po upadku Rzeczypospolitej Szlacheckiej w wyniku klęski insurekcji kościuszkowskiej (u jego schyłku miała miejsce rzeź ludności praskiej przez wojska rosyjskie) oraz III rozbioru w 1795 roku Warszawę wcielono do Królestwa Prus. Została ona zdegradowana do roli prowincjonalnego miasta. Oswobodzona przez wojska Napoleona w 1806, stała się siedzibą Księstwa Warszawskiego. Podczas kongresu wiedeńskiego w 1815 obrano Warszawę jako stolicę Królestwa Kongresowego zależnego od cesarza rosyjskiego. W tym okresie powstały Aleje Jerozolimskie. W architekturze i sztuce dominował klasycyzm. Wzniesiono m.in. Teatr Wielki, Pałac Staszica i Belweder. W 1816, dekretem cara Aleksandra I, powołany został Uniwersytet Warszawski z 5 wydziałami – teologii, prawa, medycyny, filozofii, nauki i sztuk pięknych. W mieście działały organizacje patriotyczne (m.in. Związek Wolnych Polaków, Towarzystwo Patriotyczne) i konspiracja przeciw zaborcy, który częstokroć łamał konstytucję.

    Fauna (od łac. Faunus – bóg trzód i pasterzy) – ogólne określenie na wszystkie gatunki zwierząt na danym obszarze (np. fauna Polski) lub w danym środowisku (fauna sawannowa), a także okresie geologicznym (np. fauna kambryjska). Badanie fauny pozostaje w gestii faunistyki, ale korzystają z niego również inne dziedziny biologii, np. ekologia i etologia, natomiast odkrycia faunistyki są systematyzowane przez systematykę.Sawa – postać z legendy o założeniu Warszawy. Według tej legendy Sawa była żoną rybaka Warsa, który udzielił gościny księciu Siemowitowi, zagubionemu podczas polowania. Legenda mówi, iż książę nadał tereny nad Wisłą Sawie i Warsowi. Od ich imion miała pochodzić nazwa miasta Warszawa.

    Patriotyczne środowiska warszawskie przygotowały powstania narodowowyzwoleńcze: 29 listopada 1830 wybuchło powstanie listopadowe, a w okresie 1863–1864 trwało powstanie styczniowe. W czasie powstania listopadowego 1830 Warszawa była siedzibą władz powstańczych (Rząd Tymczasowy). W 1831 wokół Warszawy miały miejsce nierozstrzygnięte i zwycięskie przez powstańców bitwy (m.in. pod Olszynką Grochowską, Wawrem, Białołęką), jednakże (m.in. po ataku na Wolę) powstanie zostało stłumione przez Rosjan wspartych posiłkami z Prus. W nocy z 15 na 16 sierpnia 1831, w wyniku wystąpień sierpniowych, śmierć poniosło kilkadziesiąt osób. W 1837 roku Warszawa utraciła tytuł miasta stołecznego.

    Obrona Warszawy – bitwa powietrzno-lądowa stoczona w obronie Warszawy w czasie kampanii wrześniowej przez Wojsko Polskie i ludność cywilną z oddziałami 3 i 4 Armii Wehrmachtu oraz jednostkami 1 i 4 Floty Powietrznej Luftwaffe.Zburzenie Warszawy – operacja planowego wyburzania i palenia Warszawy prowadzona przez Niemców po upadku powstania warszawskiego.

    W okresie powstania styczniowego 23 stycznia 1863 Warszawa była siedzibą powstańczego Rządu Narodowego. Po upadku powstania zniesiono Sejm, wojsko polskie i konstytucję, konfiskowano dobra, więziono, zsyłano na Syberię, zamknięto Uniwersytet i Towarzystwo Przyjaciół Nauk, wprowadzono stan wojenny. Warszawa stała się do 1905 twierdzą. Represjom towarzyszyła rusyfikacja. W Warszawie powstało kilka cerkwi prawosławnych, w tym największy był sobór św. Aleksandra na placu Saskim. Jednocześnie rozbudowywano infrastrukturę. Warszawa stała się ważnym węzłem kolejowym na przecięciu europejskich magistral kolejowych: Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej (1848), Kolei Warszawsko-Petersburskiej (1862), Kolei Warszawsko-Terespolskiej (1867) oraz Kolei Nadwiślańskiej (1877). Ponadto wybudowano także kolej obwodową i wąskotorową (do Piaseczna).

    Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół starokatolicki prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich oraz Polskiej Rady Ekumenicznej. Organem prasowym wspólnoty jest „Rodzina”, przy kościele działa również Społeczne Towarzystwo Polskich Katolików. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański.Gmina Pruszków (od 1916 miasto Pruszków i gmina Skorosze) – dawna gmina wiejska istniejąca na przełomie XIX i XX wieku w guberni warszawskiej. Siedzibą władz gminy była wieś Pruszków.

    Od 1856 zaczęto na szerszą skalę stosować oświetlenie gazowe, w miejsce wcześniej stosowanych lamp olejowych. Dostawy gazu zapewniała wybudowana w tym samym roku Gazownia Warszawska. W latach 1859–1864 wybudowano pierwszy stalowy most na Wiśle, most Kierbedzia. W 1881 w kamienicy przy ul. Próżnej 10 amerykańskie towarzystwo International Bell Telephone uruchomiło pierwszą centralę telefoniczną. W 1883 z inicjatywy prezydenta miasta Sokratesa Starynkiewicza rozpoczęto budowę zaprojektowanego przez Williama Lindleya jednego z najnowocześniejszych w Europie systemów wodociągów i kanalizacji. Od 1885 zaczęto instalować ogrzewanie wodne mieszkań i innych pomieszczeń. Wcześniej, w 1862 roku, powstało Muzeum Narodowe. W 1897 roku Warszawa liczyła 626 tys. mieszkańców i była największym po Petersburgu i Moskwie miastem w Cesarstwie Rosyjskim.

    Nasze Miasto (wcześniej Echo Miasta) – bezpłatna gazeta, wydawana od czerwca 2005, ukazująca się w poniedziałki i czwartki. Większość nakładu gazety jest rozprowadzana w godzinach przedpołudniowych kierowcom w miejscach o najwyższym natężeniu ruchu (na skrzyżowaniach) oraz przechodniom (w okolicach dworców, przystanków komunikacji miejskiej, itp.). Pozostała część nakładu rozkładana jest na stojakach umieszczanych w miejscach użyteczności publicznej (biura, urzędy, restauracje, itp.). Wydanie czwartkowe, w związku z większym nakładem w stosunku do wydania poniedziałkowego, dystrybuowane jest już w środowe popołudnia.Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

    Podczas I wojny światowej wycofujące się na wschód wojska rosyjskie wysadziły 5 sierpnia 1915 wszystkie cztery warszawskie mosty (Kierbedzia, Poniatowskiego oraz obydwa mosty przy Cytadeli). Do listopada 1918 roku Warszawa znajdowała się pod okupacją niemiecką. Charakteryzowało ją ożywienie życia politycznego i pewna swoboda w życiu kulturalnym. Jednocześnie bezwzględna eksploatacja gospodarcza miasta spowodowała upadek przemysłu, handlu i sektora finansowego oraz pauperyzację jego mieszkańców.

    Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).60-cm Karl Gerät 040 i jego udoskonalona wersja 54-cm Karl Gerät 041 – najcięższy samobieżny moździerz, używany w czasie II wojny światowej. Wchodził w skład uzbrojenia armii niemieckiej.

    8 kwietnia 1916 generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler wydał rozporządzenie zwiększające (od 1 kwietnia tego roku) ponad trzykrotnie powierzchnię miasta, z 3273 do 11 483 ha (bez Wisły, z rzeką – do 12 100 ha). Do miasta przyłączono w całości dwie gminy: Mokotów i Czyste, a także Czerniaków i Siekierki (z gminy Wilanów), folwark Rakowiec (z gminy Pruszków), Młociny, Kaskadę, Marymont, Potok i Powązki (z gminy Młociny), Pelcowiznę, Ustronie, Nowe Bródno, Targówek i Utratę (z gminy Bródno) oraz Grochów I, Grochów II i Kępę Gocławską (z gminy Wawer).

    Gmina Młociny (od 1951 gmina Łomianki) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1951 roku w woj. warszawskim. Siedzibą gminy były Młociny (obecnie część Warszawy).Gmina Michałowice (do 1952 gmina Skorosze) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.

    1918–1939[ | edytuj kod]

    11 listopada 1918 Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową w Warszawie (14 listopada 1918 również pełnię władz cywilnych w stolicy) i naczelne dowództwo sił zbrojnych. W konsekwencji Warszawa stała się stolicą II Rzeczypospolitej.

    W okresie 13–26 sierpnia 1920, w czasie trwającej wówczas wojny polsko-bolszewickiej (mającej na celu m.in. podporządkowanie Polski ZSRR i ekspansję komunizmu na Zachód), na przedpolach Warszawy i okolicznych terenach rozegrała się Bitwa Warszawska. Punktem zwrotnym walk była bitwa pod Radzyminem, po której kontrofensywa Piłsudskiego zadecydowała o zwycięstwie.

    Nostalgia – pierwszy singel polskiego rapera Taco Hemingwaya, promujący minialbum zatytułowany Szprycer. Wydawnictwo, w formie digital download ukazało się 30 lipca 2017 roku nakładem Taco Corp. Tekst utworu został napisany przez Filipa Szcześniaka. Centrum usług wspólnych (z ang. shared services center) – wyodrębniona organizacyjnie jednostka, która świadczy usługi na rzecz co najmniej dwóch podmiotów w ramach jednej grupy kapitałowej o charakterze pomocniczym lub administracyjnym np. usługi księgowe, zarządzenie zasobami ludzkimi, rozliczanie wynagrodzeń, obsługa zamówień i zakupów. W Polsce jest to również nazwa instytucji gospodarki budżetowej działającej przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

    W okresie międzywojennym miał miejsce rozwój przestrzenny Warszawy, spowodowany m.in. koniecznością wzniesienia nowych gmachów publicznych na potrzeby administracji młodego państwa. W 1939 liczyła ona 1 mln 350 tys. mieszkańców. Szczególne zasługi dla rozwoju stolicy położył komisaryczny prezydent Stefan Starzyński; m.in. budowa ponad 100 tys. mieszkań z infrastrukturą (osiedla na Żoliborzu, Saskiej Kępie, Mokotowie), budowa nowej siedziby Muzeum Narodowego, renowacja pałacu Blanka, Arsenału, pałacu Brühla, odkrycie średniowiecznych murów Warszawy, założenie muzeum na Zamku Warszawskim i Muzeum Piłsudskiego w Belwederze, rozwój infrastruktury (rozbudowa komunikacji miejskiej, budowa lotniska na Okęciu, przygotowanie projektu budowy mostu Piłsudskiego i sieci metra, modernizacja tras wylotowych Warszawy, modernizacja szpitali). Ponadto założono nowe parki (m.in. park Sowińskiego i park Dreszera).

    Janusz III (ur. zimą 1502 r., zm. w nocy z 9 na 10 marca 1526) – książę mazowiecki, razem z bratem panujący w Czersku, Warszawie, Liwie, Zakroczymiu i Nurze w latach 1503-1524 (do 1518 regencja). Po śmierci brata Stanisława od 1524 samodzielny władca. Ostatni książę mazowiecki z dynastii Piastów.Uczony przy pulpicie lub Ojciec żydowskiej narzeczonej – obraz Rembrandta Harmenszoona van Rijna namalowany w 1641. Przykład barokowego malarstwa portretowego, zawierającego również wątek rodzajowy. Dzieło związane było z kolekcją króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, a następnie z rodziną Lanckorońskich, której przedstawicielka, Karolina Lanckorońska, ofiarowała obraz Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, w którego zbiorach znajduje się do dziś.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Granice Warszawy współcześnie i w 1939
    Powstanie warszawskie, pierwsze dni sierpnia 1944. Patrol żołnierzy z batalionu „Pięść” pod dowództwem Stanisława Jankowskiego ps. „Agaton” w drodze z Woli do Śródmieścia
    Powstanie warszawskie – moment trafienia Prudentialu dwutonowym pociskiem z moździerza Karl Gerät uwieczniony przez Sylwestra Brauna (28 sierpnia 1944)
    Ruiny Starego i Nowego Miasta (1945)
    Otwarcie Trasy W-Z, pierwszej dużej inwestycji komunikacyjnej w powojennej Warszawie (1949)
    Wzniesiony w latach 1952–1955 Pałac Kultury i Nauki, najwyższy budynek w Warszawie i w Polsce
    Msza odprawiona przez Jana Pawła II na placu Zwycięstwa (1979)

    1 września 1939 niemiecka Luftwaffe rozpoczęła bombardowanie Warszawy. Dowództwo nad obroną stolicy powierzono gen. Walerianowi Czumie (od 3 września komendantowi obrony miasta) oraz gen. Juliuszowi Rómmlowi (od 8 września dowódcy Armii Warszawa). Komisarzem Cywilnym przy Dowództwie Obrony Warszawy został komisaryczny prezydent Stefan Starzyński. Bohaterska obrona miasta z dużym udziałem ludności cywilnej zakończyła się kapitulacją 28 września.

    Warszawska Kolej Dojazdowa, WKD (wcześniej Elektryczna Kolej Dojazdowa lub Elektryczne Koleje Dojazdowe – EKD) – spółka zarządzająca wydzielonym systemem kolei miejskiej wykonująca przewozy pasażerskie na linii kolei normalnotorowej na odcinku Warszawa Śródmieście WKD – Podkowa Leśna Główna – Grodzisk Mazowiecki Radońska (linia 47) z odgałęzieniem Podkowa Leśna Główna – Milanówek Grudów (linia 48). Jest to najstarszy działający obecnie w Polsce tego typu system transportu publicznego.Liga Muzułmańska w Rzeczypospolitej Polskiej - muzułmański związek wyznaniowy działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zrzeszający polskich muzułmanów (posiadających obywatelstwo polskie oraz osoby ze stałym i czasowym pobytem w Polsce). Faktycznie większość członków Ligi Muzułmańskiej to imigranci z krajów arabskich. Przewodniczącym Rady Naczelnej Ligi Muzułmańskiej w RP jest obecnie Ali Abi Issa. Stanowisko muftiego sprawuje Nedal Abu Tabaq. Rada Imamów przy Lidze Muzułmańskiej w RP wydaje periodyk "Al-Umma. Czasopismo nowych muzułmanów" .

    W październiku 1939 Warszawa stała się siedzibą władz dystryktu warszawskiego, jednej z czterech (od 1941 pięciu) jednostek administracyjnych Generalnego Gubernatorstwa ze stolicą w Krakowie. Celem Niemców było całkowite zgermanizowanie miasta (m.in. tzw. plan Pabsta), czego środkiem była masowa eksterminacja warszawian (egzekucje, wysyłki do obozów koncentracyjnych, obozu zagłady w Treblince i na roboty do Rzeszy).

    Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.Sobór św. Aleksandra Newskiego (ros. Александро-Невский собор) – prawosławny sobór katedralny, zbudowany w okresie między 1894 a 1912 rokiem według projektu Leontija Benois. Jego wolno stojąca dzwonnica była w okresie swojego istnienia jedną z najwyższych budowli Warszawy (z wysokością 70 m ustępowała m.in. 75-metrowym wieżom kościoła św. Floriana). Obiekt był zlokalizowany na jednym z ważniejszych placów Warszawy, placu Saskim, i w założeniach rosyjskich władz zaborczych miał stanowić symbol rosyjskiego panowania na ziemiach polskich.

    W 1939 Warszawa była największym skupiskiem Żydów w Europie, a na świecie – największym po Nowym Jorku. Według spisu ludności żydowskiej przeprowadzonego 28 października 1939 w Warszawie mieszkało wtedy 359 827 Żydów. W pierwszych latach okupacji stali się oni głównym celem niemieckiego terroru. W październiku 1940 utworzono getto, które zostało zamknięte i odizolowane od reszty miasta w listopadzie tego roku. Od lipca do września 1942 ok. 75% mieszkańców getta wywieziono i wymordowano w komorach gazowych obozu zagłady w Treblince. W 1943, po powstaniu, getto zostało zlikwidowane. Pozostałych przy życiu mieszkańców wymordowano lub wywieziono do obozów w dystrykcie lubelskim, a cały teren dzielnicy zamkniętej zrównano z ziemią.

    Zespół klasztorny kamedułów na Bielanach – zespół obiektów pokamedulskich, w skład którego wchodzą kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, św. Józefa i św. Ambrożego i zabudowania klasztorne. Obecnie parafia pw. błogosławionego Edwarda Detkensa spośród 108 męczenników w Warszawie, przy ul. Dewajtis w Lesie Bielańskim w dzielnicy Bielany.Kościół ewangelicko-reformowany w Warszawie – jeden z zabytkowych kościołów Warszawy. Jest siedzibą parafii Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. Mieści się w dzielnicy Śródmieście, na osiedlu Muranów.

    Mimo hitlerowskiego terroru od początku okupacji Warszawa była wielkim centrum ruchu oporu i walki z okupantem. Intensywność i różnorodność form, m.in. formowanie wojska, masowe akcje zbrojne, mały i duży sabotaż, tajna działalność oświatowo-kulturalna, ratowanie dzieł sztuki, działalność rozmaitych ośrodków kierowniczych i działających w konspiracji stronnictw i grup politycznych uczyniły Warszawę siedzibą władz Polskiego Państwa Podziemnego i Komendy Głównej Armii Krajowej.

    Tylman z Gameren, inaczej Tylman Gamerski, Tylman van Gameren, Tylman de Gameren, niderl. Tielman van Gameren (ur. 3 lipca 1632 w Utrechcie, zm. 1706 w Warszawie) – architekt pochodzenia niderlandzkiego. Był przedstawicielem nurtu klasycyzującego w architekturze dojrzałego baroku.Milanówek – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

    Terror okupanta niemieckiego z jednej i niebezpieczeństwo ekspansji dyktatury stalinowskiej z drugiej strony były powodem zorganizowania przez AK w ramach akcji „Burza” powstania warszawskiego, które wybuchło 1 sierpnia 1944 roku i objęło całą lewobrzeżną Warszawę. Trwało ono 63 dni, oprócz powstańców z okupantem bohatersko walczyła także znaczna część ludności cywilnej. O upadku zdecydowała oprócz dostatecznego braku pomocy z zewnątrz, wzmożona eksterminacja ludności przez nazistów (m.in. rzezie na Woli i Ochocie).

    Joy Division – brytyjski zespół rockowy założony w 1976 w Salford, Greater Manchester. Wykształcił się z punkowej grupy Warsaw, grał posępną, refleksyjną muzykę. Ostatecznie jego styl muzyczny zaklasyfikowano do post punka i nowej fali. W 1980 roku, po śmierci wokalisty Iana Curtisa grupa rozwiązała się. Pozostali członkowie utworzyli wówczas formację New Order.Wawer - dzielnica Warszawy położona w południowo-wschodniej części miasta nad prawym brzegiem Wisły. Dzielnica położona jest na obszarze Niżu Środkowopolskiego, znaczną jej część stanowią tereny zielone. Do 1951 roku miejscowość należała do gminy Wawer. Jest największą pod względem powierzchni dzielnicą Warszawy i drugą od końca (po Wilanowie) pod względem gęstości zaludnienia. Dzielnicę charakteryzuje niska zabudowa głównie willowa (Anin), brak dużych blokowisk i skupisk osiedli.
     Osobny artykuł: Powstanie warszawskie.

    Po kapitulacji powstania, Niemcy nakazali opuszczenie miasta, a zabudowę systematycznie niszczyli. Po stronie polskiej zginęło 16 tys. powstańców i około 150 tys. ludności cywilnej. Ogółem podczas wojny, zginęło ok. 700 tys. warszawian.

    15 września 1944 Armia Czerwona wraz z 1 Armią Wojska Polskiego wyzwoliły prawobrzeżną Warszawę. 17 stycznia 1945 wojska radzieckie i Ludowe Wojsko Polskie zajęły lewobrzeżną Warszawę, kończąc niemiecką okupację miasta.

    Pałac Symonowiczów (nazywany także pałacem Szymonowiczów lub domem Szymonowicza) mieści się w Warszawie przy ul. Solec 37.Synagoga im. Zalmana i Rywki Małżonków Nożyków w Warszawie – jedyna czynna przedwojenna synagoga w Warszawie, która przetrwała II wojnę światową, znajdująca się przy ulicy Twardej 6.

    W 1944 ze względu na zniszczenie miasta rozważano przeniesienie stolicy państwa do Krakowa, Łodzi lub Poznania. W grudniu 1944 w Lublinie podjęto uchwałę o odbudowie Warszawy. 14 lutego 1945 utworzono Biuro Odbudowy Stolicy, 3 maja 1945 otwarto wystawę Warszawa oskarża a 11 czerwca 1945 utworzono Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy.

    Most Łazienkowski (w latach 1981-1998 most im. gen. Zygmunta Berlinga) – most w Warszawie na Wiśle otwarty 22 lipca 1974 r. razem z Trasą Łazienkowską (po trzech latach budowy).Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.

    Według szacunków historyków, podczas oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 zniszczono ok. 10% zabudowy miasta, ok. 12% w czasie likwidacji getta w 1943, ok. 25% podczas powstania warszawskiego, a kolejne ok. 30% w wyniku burzenia miasta już po kapitulacji powstania. Zagładzie uległo 782 z 957 zabytków architektury, a 141 zostało uszkodzonych.

    Prudential – warszawski wieżowiec, wybudowany w latach 1931-1933 w stylu art déco, jako siedziba angielskiego Towarzystwa Ubezpieczeń „Prudential” (Przezorność).Izydor Affaita starszy (Affaiti, Affati, Affayta, Affeita, Affayta) (ur. w 1622, zm. w 1684) – włoski architekt, kapitan, inżynier wojskowy, sekretarz królewski, pochodzący z Valsoldy.
     Osobny artykuł: Zburzenie Warszawy.

    Po 1945 roku[ | edytuj kod]

    Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1952 w art. 90 jako pierwsza określiła Warszawę jako stolicę Polski. Warszawa stała się głównym centrum administracyjnym i politycznym kraju.

    Odbudowano historyczne Stare i Nowe Miasto, Trakt Królewski oraz wiele obiektów zabytkowych. W pozostałych przypadkach budowano w duchu modernizmu i socrealizmu, czego przykładem jest Pałac Kultury i Nauki. Do 1949 m.in. odbudowano mosty kolejowe i drogowe i zbudowano Trasę W-Z. W lipcu 1949 prezydent Bolesław Bierut plac sześcioletni odbudowy Warszawy. W maju 1955 w Pałacu Rady Ministrów (obecnie Pałac Prezydencki) został podpisany Układ Warszawski.

    Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.Żoliborz Dziennikarski – osiedle warszawskiej dzielnicy Żoliborz, położone w rejonie ulic Krasińskiego, Sułkowskiego, Karpińskiego i Dziennikarskiej na Dolnym Żoliborzu, obecnie w granicach rejonu Miejskiego Systemu Informacji (MSI) Stary Żoliborz. Domy wzniesiono w latach 1928-1930, zaprojektował je Kazimierz Tołłoczko dla Spółdzielni Mieszkaniowej Warszawskich Dziennikarzy. Na ulicy Promyka, Tucholskiej i Dziennikarskiej zachowały się szeregowe domki z lat 1928-1930, z małymi okienkami od ulicy. Rejon charakteryzuje się małymi, zacisznymi uliczkami pełnymi zieleni.

    W kolejnych latach Warszawa otrzymała sieć nowych arterii komunikacyjnych (m.in. Wisłostradę, Trasę Łazienkowską, Trasę Toruńską), wzniesiono Dworzec Centralny. Nastąpiła silna industrializacja (m.in. przemysł samochodowy, metalurgiczny, elektroniczny, farmaceutyczny, budowlany, odzieżowy, spożywczy) i urbanizacja (osiedla mieszkaniowe m.in. Bródno, Jelonki, Tarchomin, Targówek, Ursynów).

    Konurbacja górnośląska (katowicka, śląska, śląsko-dąbrowska) – konurbacja w południowej Polsce, w województwie śląskim, położona w większości na Wyżynie Śląskiej. W skład konurbacji wchodzą historyczne tereny Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Jaworzna.Lasy miejskie w Warszawie – kompleks lasów miejskich znajdujący się w obrębie miasta stołecznego Warszawy, zarządzany przez jednostkę budżetową miasta pod nazwą Lasy Miejskie-Warszawa.

    Przez cały okres PRL-u w Warszawie kształtował się ruch opozycyjny. Rozwijała się współczesna awangarda w sztuce, oprócz „Zachęty” nowymi wielkimi centrami sztuki nowoczesnej stały się m.in. Centrum Sztuki Współczesnej w Zamku Ujazdowskim, Galeria Foksal. W 1973 rozpoczęła się odbudowa Zamku Królewskiego. 2 czerwca 1979 w Warszawie rozpoczęła się pierwsza pielgrzymka papieża Jana Pawła II. Od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 w Pałacu Rady Ministrów toczyły się obrady Okrągłego Stołu, które zapoczątkowały transformację ustrojową w Polsce.

    Zespół przyrodniczo-krajobrazowy – forma ochrony przyrody w Polsce. Bieżąca ustawa o ochronie przyrody definiuje je jako "fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne".Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny – kościół znajdujący się na Nowym Mieście w Warszawie przy ul. Przyrynek 2.

    W 1990 przeprowadzono demokratyczne wybory przedstawicieli rad siedmiu dzielnic (Żoliborz, Wola, Ochota, Mokotów, Śródmieście, Praga-Północ, Praga-Południe). W 1994 roku dokonano reformy administracyjnej stolicy. Pierwszymi prezydentami miasta po okresie PRL byli kolejno Stanisław Wyganowski, Mieczysław Bareja, Marcin Święcicki, Paweł Piskorski i Wojciech Kozak. Po uchwaleniu w 2002 nowej tzw. ustawy warszawskiej, Warszawa stała się jednolitą gminą miejską na prawach powiatu, która jest częścią województwa mazowieckiego składającą się z 18 dzielnic. Pierwszym prezydentem Warszawy według nowego ustroju został Lech Kaczyński. Od 2006 do 2018 funkcję tę pełniła pierwsza kobieta na tym stanowisku, Hanna Gronkiewicz-Waltz.

    Warszawa Mokry Ług – przystanek kolejowy Polskich Kolei Państwowych położony na terenie warszawskiego Rembertowa w rejonie skrzyżowania ul. Czwartaków, ul. Mokry Ług i al. Sztandarów. Łazienki Królewskie w Warszawie – zespół pałacowo-parkowy w Warszawie z licznymi zabytkami klasycystycznymi, założony w XVIII wieku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Całe założenie było zrealizowane przez architektów królewskich: Dominika Merliniego, Jana Chrystiana Kamsetzera i Jana Chrystiana Szucha.

    Po 1990 roku nastąpił boom budowlany, miasto stało się ważnym centrum finansowym i siedzibą inwestorów krajowych i zagranicznych. Spośród wielu inwestycji infrastrukturalnych do największych zalicza się m.in. budowę metra (pierwsza linia oddana do użytku w 1995 a centralny odcinek drugiej linii w 2015), mostu Siekierkowskiego, Stadionu Narodowego, obwodnicy Warszawy, Oczyszczalni Ścieków „Czajka” i rozbudowę Lotniska Chopina.

    Agora Spółka Akcyjna – polska, publiczna spółka prawa handlowego, notowana na giełdzie w Warszawie, prowadząca działalność mediową. Nazwa spółki pochodzi od greckiego określenia miejsca spotkań.Wesoła – dzielnica Warszawy, włączona do miasta 27 października 2002, wcześniej oddzielne miasto. Leży w południowo-wschodniej części miasta i graniczy z warszawskimi dzielnicami Rembertów i Wawer.

    Demografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Ludność Warszawy.

    Warszawa jest największym polskim miastem pod względem liczby ludności (1 777 972 mieszkańców według stanu z 1 stycznia 2019) i powierzchni (517,24 km²). Ludność Warszawy stanowi około 4,5% mieszkańców całego kraju.

    Czerniaków – rejon warszawskiego Mokotowa, leżący między Skarpą Wiślaną a korytem Wisły (Dolny Mokotów). Od północy graniczy z Powiślem, od południa z Sadybą. Główną arterią Czerniakowa jest ulica Czerniakowska Na przedwojennych mapach lokalizowany był w okolicach placu Bernardyńskiego (gdzie znajdował się historyczny środek wsi Czerniaków), z czasem jednak przyjęło się określać tym mianem także tereny na wschód od ulicy Czerniakowskiej - obszar przyporządkowywany do tej pory Siekierkom - uwzględniono to w podziale MSI - niemniej północna część włączona została do rejonu MSI Ujazdow i częściowo Solec (północny fragment Cypla Czerniakowskiego).Transport kolejowy w Warszawie – linie, dworce, przystanki kolejowe oraz instytucje i organizacje związane z kolejnictwem w Warszawie.

    Dużą część faktycznych mieszkańców stanowi ludność niezameldowana. Szacowana całkowita liczba mieszkańców spędzająca noc w mieście wynosi w przybliżeniu 1,91–1,96 mln osób. Również według szacunków Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego z 2014 liczba ludności Warszawy była wyższa o 118–221 tys. od danych w rejestrach. Ponadto wiele osób codziennie dojeżdża do Warszawy z obszaru metropolitalnego, Łodzi i Radomia. Liczba ludności przebywająca w granicach miasta w ciągu dnia szacowana jest na 2,41–2,46 mln.

    Kanał Piaseczyński – kanał (założenie wodne) o długości 820 m położony w Warszawie, w pobliżu Parku Agrykola, wchodzący w skład osi stanisławowskiej. Ciągnie się od Zamku Ujazdowskiego w Łazienkach Królewskich do ulicy Czerniakowskiej nad Wisłą. Nad kanałem przebiega most w ciągu ul. Myśliwieckiej.Tesco (LSE: TSCO ) – największa brytyjska sieć hipermarketów i supermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 przedsiębiorstwo miało już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.

    Warszawa poniosła duże straty ludnościowe w wyniku II wojny światowej z 1289 tys. mieszkańców w 1939 do 478 755 w 1946. Na początku lat 50. XX wieku przyrost ludności rocznie wynosił ok. 5–7% (ok. 45–60 tys. osób wobec 41 tys. nowych mieszkań w ramach planu sześcioletniego oddanych w latach 1950–1955), wprowadzono więc ograniczenia meldunkowe obowiązujące w Warszawie, w których wyniku tempo migracji spadło (w 1976 wynosiło 22 tys. ludzi). W okresie ograniczeń meldunkowych po liberalizacji przepisów możliwe stało się meldowanie m.in. współmałżonków stałych mieszkańców miasta, wybitnych fachowców itp. Ograniczenia te wpłynęły na rozwój miejscowości podwarszawskich, gdzie osiedlali się ludzie przybywający z całej Polski i niespełniający wymagań ustawowych. Usunięcie ograniczeń meldunkowych spowodowało ponowny niekontrolowany napływ ludności do miasta.

    Bączek zwyczajny, bączek (Ixobrychus minutus) – gatunek średniego ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych (Ardeidae), zamieszkujący w zależności od podgatunku:Elektrownia Tramwajów Miejskich w Warszawie, elektrownia tramwajowa w Warszawie, na Woli, neoromańska, wzniesiona w latach 1905–1909, wpisana do rejestru zabytków w 2001; od 2004 mieści Muzeum Powstania Warszawskiego.

    Rozwój demograficzny miasta[ | edytuj kod]

    Wykres liczby ludności miasta Warszawa na przestrzeni 3 ostatnich stuleci (w tys.):

    Piramida wieku mieszkańców Warszawy w 2014 roku:
    Piramida wieku Warszawa.png

    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.
    Dziewczyna w ramie obrazu, dzieło znane także jako Żydowska narzeczona albo Dziewczyna w kapeluszu – obraz Rembrandta, holenderskiego malarza XVII stulecia. Wykonany w roku 1641 stanowi przykład barokowego portretu kobiecego. Dzieło, którego autorstwo było niegdyś podważane, związane było z m.in. królem Stanisławem Augustem Poniatowskim, a następnie z rodziną Lanckorońskich i Karoliną Lanckorońską, która ofiarowała to dzieło Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, w którego zbiorach znajduje się do dziś.
    Jezioro Zegrzyńskie (pot. Zalew Zegrzyński, Zbiornik Zegrzyński, Zbiornik Dębe) – zbiornik retencyjny na Narwi, utworzony w 1963, położony w Kotlinie Warszawskiej, w powiecie legionowskim.
    Marek Żukow-Karczewski (ur. 6 maja 1961 r.) – polski historyk, publicysta i działacz społeczny. Studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest autorem kilkuset publikacji zamieszczanych w wydawnictwach książkowych i periodykach. Publikował m.in. w "Kalendarzu Serca Jezusowego", kwartalniku "Kraków (magazyn kulturalny)", miesięczniku "Aura", miesięczniku "Posłaniec Serca Jezusowego", tygodniku "Życie Literackie", tygodniku "Przekrój", "Gazecie Krakowskiej", "Echu Krakowa", "Czasie Krakowskim" oraz na portalach internetowych. Był współorganizatorem Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, w którym w l. 1981-1994 sprawował funkcję sekretarza naukowego, organizując doroczne kwesty na krakowskich cmentarzach. Należy m.in do International Federation of Journalists oraz Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
    Trasa Toruńska – trasa szybkiego ruchu łącząca północne dzielnice prawobrzeżnej Warszawy, część planowanej ekspresowej obwodnicy Warszawy.
    Archidiecezja warszawska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona diecezją wyłączoną z metropolii poznańskiej w 1797 (erygowana 19 października 1798 przez papieża Piusa VI bullą Ad universam agri Dominici curam), ustanowiona archidiecezją 12 marca 1818 przez papieża Piusa VII bullą Militantis Ecclesiae regimini, związana unią personalną in persona episcopi z archidiecezją gnieźnieńską (1946-1992). 25 marca 1992 r., bullą Totus Tuus Poloniae Populus, papież Jan Paweł II dokonał reorganizacji struktur administracyjnych Kościoła katolickiego w Polsce. Obszar kraju został podzielony na 39 archidiecezji i diecezji. Dotychczasowa archidiecezja warszawska została podzielona na 3 diecezje: archidiecezję warszawską, diecezję warszawsko-praską i diecezję łowicką, które wraz z diecezją płocką utworzyły metropolię warszawską. W 2004 diecezja łowicka została przyłączona do metropolii łódzkiej.
    Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.457 sek.