• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Warna - hinduizm



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Śudra ( dewanagari शूद्र, transliteracja śūdra, ang. Shudra ) – najniższa spośród czterech warn - statusów społecznych. Wyżej w hierarchii stoją wajśjowie, jeszcze wyżej kszatrijowie, a najwyżej bramini. Tradycyjnie nie przysługuje im odprawienie ceremonii upanajana. Przeznaczeniem śudrów jest służenie trzem wyższym klasom.Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.
    Historia[ | edytuj kod]
  • Już przed przybyciem do Indii społeczeństwo indoeuropejskich Ariów było podzielone na trzy stany społeczne:
    1. kapłanów (bramin)
    2. wojowników (kszatrija)
    3. rolników (wajśja).

    Początkowo był to system w miarę egalitarny, oparty na idei odmiennych, lecz uzupełniających się ról społecznych. Sam termin warna pierwotnie oznaczał kolor, barwę. Jego związek z konkretnymi barwami nie jest jasny. Spotyka się przypisanie do braminów – kapłanów ubioru białego, kszatrijów – rycerzy koloru czerwonego, wajsjów – kupców, rolników – koloru żółtego i siudrów – wyrobników koloru czarnego.

    Dalitowie (popularnie pariasi, hindi दलित, trl. dalit (uciśnieni), dawniej hindi haridźan, potocznie także niedotykalni) — zbiorcza nazwa określająca różne grupy ludności w indyjskim systemie kastowym. Zaliczają się do nich zarówno osoby należące do najniższych kast (dźati), jak i osoby, które w ogóle znajdują się poza systemem kastowym. Liczebność dalitów szacuje się na około 260 mln (Indie, Bangladesz, Nepal, Sri Lanka). W samych Indiach żyje ich około 150–160 milionów (dane z 1991 r.).Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis - ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowonarodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny. Samo słowo reinkarnacja jest zestawieniem dwóch członów: inkarnacja (wcielenie) i przedrostka re (oznaczającego powtórzenie czegoś). Dosłownie więc reinkarnacja oznacza powtórne wcielenie.
  • Po przybyciu na subkontynent indyjski w interakcji z zastanymi ludami wytworzyła się dodatkowa, czwarta klasa społeczna, śudrów (służących), początkowo nie uważana za warnę. Podstawę mitologiczną ku temu stworzono już w Rygwedzie (Purusza sukta 10.90.12) opisując wyłonienie się czterech warn z ciała kosmicznego Pra-człowieka (Puruszy).
  • System społeczny w postaci trzech lub też czterech warn (trl. cāturvarṇya), mimo prób utrzymania go przez prawodawców indyjskich, nie przetrwał w samych Indiach, przekształcając się stopniowo w system kastowy, natomiast zachował się w stosunkowo czystej postaci na indonezyjskiej wyspie Bali. Występuje tam system tzw. triwangsa (trzech wyższych klas) i śudrów, stojących niżej w hierarchii społecznej.

    Inkarnacja (z łac.: incarnatio; od incarnare, gdzie caro – ciało, mięso) – w religiach dharmicznych jest to jedno z wcieleń przyjmowanych przez żywą istotę (duszę) w cyklu samsary.Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.
  • W czasach do kresu Indii Brytyjskich Hindusi uznawali, że jest pięć rodzajów ludzi, z których cztery wywodzą się z ciała pierwszego człowieka:
    1. bramini – najwyższy, wywodzący się z ust, głównie kapłani i święci mężowie
    2. kszatrijowie – wywodzący się z ramion, wojownicy i rządcy, monarchowie
    3. wajśjowie – wywodzący się z ud, rolnicy, hodowcy, kupcy, rzemieślnicy
    4. śudrowie – ze stóp, ludność służebna (np. robotnicy rolni, księgowi)
    5. dalitowie (tzw. „niedotykalni”) – ostatnia, piąta grupa społeczna, której przynależność warnowa nie dotyczyła.

    Piąta warna (pańćama) obejmować mogła też potomstwo związków kastowo niedozwolonych, hinduistów wykluczonych z dźati wyrokiem jej pańćajatu oraz członków grup plemiennych (szczególnie tych, którzy wyemigrowali z plemiennej społeczności).

    Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu ludzi i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.Abhaj Ćaranarawinda Bhaktiwedanta Swami Prabhupada (Sanskryt अभयचरणारविन्द भक्तिवेदान्त स्वामीप्रभुपाद, trl. abhaya-caraṇāravinda bhakti-vedānta svāmī prabhupāda, bengali অভয়চরনাবিন্দ ভক্তিবেদান্ত স্বামীপ্রভুপাদ, ang. Abhay Charanaravinda Bhaktivedanta Swami Prabhupada ) (ur. 1 września 1896, zm. 14 listopada 1977) – założyciel i aćarja Międzynarodowego Towarzystwa Świadomości Kryszny, pierwszej grupy wisznuickiej, której udało się działać (zdobywać wyznawców, zakładać ośrodki itp.) na szeroką skalę na Zachodzie.
  • W czasach niepodległych Indii państwo dąży do zniesienia podziałów. Siła autorytetu Gandhiego pomogła we wprowadzeniu w życie „Temple Entry Acts”. Louis Dumont zwraca uwagę na efekty: pojawiła się nowa szósta kategoria. Niedotykalni uzykali prawo wstępu do świątyń hinduistycznych, a niehindusi (indyjskie mniejszości wyznaniowe – chrześcijanie i muzułmanie), traktowani uprzednio na równo z niedotykalnymi, zaczęli być od nich odróżniani, ponieważ pozostają na zewnątrz świątyń
  • Idea podziału według kwalifikacji[ | edytuj kod]

    O pozycji, jaką człowiek zajmuje w tym systemie, decydują jego pochodzenie, kwalifikacje i rodzaj wykonywanej pracy (guna-karma).

    Bramin (Dewanagari: ब्राह्मण trl.brāhmaṇa) – w hinduizmie członek najwyższej warny: klasy kapłańskiej. Przynależność do warny bramińskiej, jak i pozostałych jest dziedziczna . Według mitologii indyjskiej bramini powstali przy stworzeniu świata z ust Puruszy.Ariowie (albo Indo-Irańczycy) – odłam ludów indoeuropejskich, który w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwał Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii.

    Bhagawadgita mówi o strijo wajśjas tatha śudrah, a Śrimadbhagawatam o strija-śudra-dwidźabandhunam. Zgodnie z tymi stwierdzeniami, kobiety, śudrowie i dwidźa-bandhu należą do tej samej kategorii. Termin dwidźa-bandhu odnosi się do osoby, która narodziła się w wysoko postawionej rodzinie braminów albo kszatrijów, lecz sama nie posiada wymaganych kwalifikacji. Jest to bardzo praktyczne. Zdarza się jednak, że kiedy ktoś przychodzi na świat w rodzinie bramina, to nawet, jeśli nie ma cech bramińskich twierdzi, że jest braminem. Taki człowiek może nie zasługiwać nawet na miano śudry, a mimo to ludzie uznają go za bramina. Takie podejście doprowadziło do upadku cywilizacji wedyjskiej.

    Hinduizm balijski (nazwa używana przez wyznawców: Agama Tirtha - bal. dosł: religia świętej wody, inne nazwy: Agama hindu dharma, Agama Hindu Bali) – odmiana hinduizmu, która zachowała się do tej pory na indonezyjskiej wyspie Bali. Wchłonęła wiele elementów buddyzmu oraz animistycznych kultów lokalnych. W porównaniu z hinduizmem indyjskim wykazuje pewne różnice: z jednej strony stosunkowo nikła percepcja pewnych idei (np. reinkarnacji), z drugiej - zachowanie pewnych elementów, które w Indiach uległy zanikowi np. kult Waruny, Dewa Baruna (boga wody), system czterech warn itd.Kszatrija (dewanagari क्षत्रिय, ang. kshatriya, też trl. rājanya) – członek drugiej najwyższej warny w hinduizmie. Należeli do niej rycerze oraz władcy i rządcy. Głównym celem, do którego powinien dążyć kszatrija jest dharma.

    Podział taki ma odpowiadać kwalifikacjom nabytym dzięki wykształceniu i ma on utrzymać społeczeństwo w stanie spokoju i zapewnić mu dobrobyt. Cechy wymienione takie jak: wolność od strachu, oczyszczenie życia, kultywowanie wiedzy duchowej, dobroczynność, samokontrola, spełnianie ofiar, studiowanie Wed, pokuty i prostota, łagodność, prawdomówność, wolność od złości, wyrzeczenie, spokój, niechęć do krytykowania, współczucie dla wszystkich żywych istot, wolność od żądzy, delikatność, skromność i mocna determinacja; wigor, zdolność przebaczania innym, hart ducha, czystość, wolność od zazdrości i pragnienia honorów przynależą ludziom pobożnym o boskiej naturze i zwane są transcendentalnymi. Dzięki tym cechom osoby posiadające je mogą zrobić postęp w poznaniu duchowym i wyzwolić się z tego materialnego świata.

    Egalitaryzm (od francuskiego égalité – równość) – pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę przyrodzonej równości wszystkich ludzi (w odróżnieniu od elitaryzmu).Sannjasa (skr. संन्यास) – w powszechnym zastosowaniu oznacza etap życia (ćaturaśrama), w którym rozwijana jest wajragia, czyli stan determinacji i stałości w dążeniu do wyzwolenia się z iluzji materialistycznego życia. Ci, którzy wyrzekają się pospolitych myśli i pragnień, spędzają resztę swojego życia na duchowych rozmyślaniach. Zgodnie z opisem Manusmryti, jest to ostatni z czterech okresów życia człowieka (brahmaćarja, gryhastha, wanaprastha i sannjasin).

    W Indiach system zdegradował się do postrzegania jedynie pochodzenia, przyporządkowując ludzi jedynie ze względu na przynależność do danej rodziny. Obecnie wciąż żywy system kastowy najsilniej wpływa na zawieranie małżeństw, gdzie rodzice wywierają zdecydowany wpływ na przyszłość dzieci. Ze społecznego punktu widzenia system ten, podobnie jak w reszcie świata, jest zastępowany władzą pieniądza, który dyktuje wartość jednostki.

    Waiśja (dewanagari वैश्य, ang. vaishya) – trzecia w hierarchii, zaraz po kszatrijach, warna. Spośród czterech warn - statusów społecznych wyżej stoją kszatrijowie a najwyżej bramini. Waiśowie zajmują się produkcją, handlem, rolnictwem itp.Andrzej Szyszko-Bohusz (ur. 25 września 1934 w Gdyni) – polski pedagog, profesor zwyczajny doktor habilitowany pedagogiki, specjalność teoria wychowania, tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymał w 1999 roku, z zamiłowania szachista.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.
    Rigweda (ऋग्वेद) – jedna z sanhit (zbiorów) wchodząca w skład Wed, najstarszy zabytek literacki indoaryjski, niejednolity treściowo i chronologicznie.
    Dwidźa (Dwukrotnie urodzony) – termin stosowany wobec hindusów urodzonych w warnie braminów (dawniej też używany wobec kszatrijów i wajśjów). Określenie to stosuje się również wobec ptaków, których narodziny też są dwukrotne. Drugie narodziny młodego hindusa stanowi rytualna inicjacja upanajana, gdy po raz pierwszy otrzymuje sznur upawita.
    Ćaturaśrama (dewanagari , trl. caturāśrama ) – cztery etapy życia w hinduistycznym systemie społecznym. To porządki życia duchowego osób pochodzących z jednej z trzech wyższych warn (klas, stanów społecznych).
    Wydawnictwo Akademickie DIALOG – polskie wydawnictwo założone w 1992 roku. Publikuje książki o tematyce orientalnej (innymi słowy "prowadzi dialog" z Orientem). Są to publikacje związane z Afryką i Azją, w tym również dzieła tamtejszych autorów (wydawana była np. klasyczna poezja sanskrycka, współczesna poezja chińska czy powieści z północnej Afryki). Ostatnio wydawana jest również literatura europejska (rosyjska, fińska, francuska, szwedzka - takich autorów jak Władimir Kantor, Daniel Katz). Znaczna część pozycji dotyczy religioznawstwa i filologii orientalnych.
    Kasta – zamknięta, endogamiczna grupa społeczna, do której przynależność jest dziedziczna. Kasty istniały i istnieją nadal w różnych społeczeństwach, jednak ze względu na swoją ilość szczególnie charakterystyczne są dla społeczeństwa indyjskiego, gdzie system kastowy wzmacniany jest i utrwalany przez tradycyjne tabu hinduizmu.
    Bhagawatapurana – piąta purana według tradycyjnego spisu, zwana "Śrimad-Bhagavatam", czy też bhagavata. Śrimad-Bhagawatam jest osobistym komentarzem do Wedantasutry, napisanym przez Śri Wjasadewę. Zostało ono napisane w dojrzałym okresie jego duchowego życia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.