• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wari - kultura

    Przeczytaj także...
    Imperium Tiwanaku-Wari (hiszp. El Imperio Tiwanaku-Wari) – państwo historyczne w Ameryce Południowej, polityczna formacja dwóch centrów ekonomicznych: Wari oraz Tiwanaku, utworzona około 500/700 roku i istniejąca do około 1100/1200 roku na terenie dzisiejszych państw: Peru, Boliwii i Chile.Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) – góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6962 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).
    Państwo Inków, Królestwo Inków, Imperium Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części – patrz mapa podziału administracyjnego) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.

    Wari - cywilizacja przedinkaska, rozwijająca się w rejonie Andów środkowych i południowych oraz u wybrzeża dzisiejszego Peru w latach 500-1000. Ruiny dawnej stolicy Wari znajdują się niedaleko dzisiejszego miasta Ayacucho.

    Za najważniejszy czynnik, pozwalający kulturze Wari rozwijać się w tym samym okresie, kiedy z przyczyn klimatycznych upadała kultura Moche, uważa się zastosowanie tarasów, które pozwalały niwelować skutki katastrofalnych powodzi, wywoływanych przez El Niño, oraz susz. Wari mieli przejąć tę technologię od zamieszkującej wcześniej te obszary kultury Huarpa. Jednak wieloletnie susze, które rozpoczęły się około 950 roku n.e. sprawiły, że nawet ich zastosowanie stało się niewystarczające. Około 1000 roku stolica Wari gwałtownie wyludniła się, a wejścia do domów zablokowano i zabezpieczono, jak gdyby opuszczający je mieszkańcy mieli zamiar kiedyś do nich wrócić, co jednak nigdy nie nastąpiło.

    Odkrycie kultury Mochica zostało dokonane przez Maxa Uhle w 1899 r. nad brzegami rzeki Moche i Chima, w okolicy miasta Trujillo. Odkrycia datowane są na okres I w. p.n.e. - VIII w..El Niño – anomalia pogodowa, powstająca, gdy słabną wiejące ze wschodu pasaty i następuje zahamowanie upwellingu. Zjawisko to otrzymało nazwę El Nino (po hiszpańsku chłopiec, dzieciątko), z powodu jego związku z okresem Bożego Narodzenia i Dzieciątka Jezus.

    Do najważniejszych odkryć archeologicznych, dostarczających informacji na temat kultury Wari, należy odkrycie w 2013 przez polsko-peruwiańską wyprawę pod kierunkiem dra Miłosza Giersza El Castillo de Huarmey - mauzoleum zawierającego m.in. szczątki trzech królowych Imperium Tiwanaku-Wari oraz 1200 rozmaitych artefaktów.

    Tarasy rolne (pola tarasowe) – poziome pola w formie schodkowo ułożonych stopni tworzone na stokach górskich w celu zwiększenia powierzchni uprawnych i utrzymania wody na polu.Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi co do wielkości kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

    Przypisy

    1. Kenneth R. Wright, Gordon Francis McEwan, Ruth M. Wright: Tipon: Water Engineering Masterpiece of the Inca Empire. s. 27.
    2. mig: Nietknięty przez rabusiów grobowiec cywilizacji Wari. To odkrycie polskiego badacza uczyniło z niego gwiazdę archeologii (pol.). gazeta.pl, 2014-06-18. [dostęp 2014-06-22].
    3. Heather Pringle: First Unlooted Royal Tomb of Its Kind Unearthed in Peru (ang.). 2013-06-27. [dostęp 2013-09-28].
    4. Monika Rogozinska: Archeolodzy i złodzieje. [dostęp 2013-09-28].
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Andy Środkowe (Centralne, hiszp. Andes del Centro) - środkowa część Andów, rozciągają się od szczytu Nudo de Pasco do 29°S, znajdują się na obszarze państw Ameryki Południowej: Peru, Boliwii, Chile i Argentyny.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mauzoleum (gr. mausoleion, łac. mausoleum) – rodzaj grobowca w formie monumentalnej, samodzielnej budowli o bogatym wystroju architektonicznym. Spotykane są również nie będące miejscem ostatniego spoczynku, symboliczne mauzolea, będące jedynie pomnikiem, ku czci danej osoby.
    El Castillo de Huarmey – wielopoziomowe mauzoleum z suszonej cegły, znajdujące się w Peru, około 300 km na północ od Limy w pobliżu miejscowości Huarmey. Stanowisko odkryte zostało w 2013 roku przez polsko-peruwiański zespół archeologów, dowodzony przez Miłosza Giersza z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Roberto Pimentel Nitę. Wyprawa sponsorowana była przez National Geographic Society. Odkrycie jest jednym z najważniejszych dla badaczy historii Imperium Tiwanaku-Wari, obejmującego niemal cały obszar dzisiejszego Peru w latach 600 – 900 n.e.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.