• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wantule

    Przeczytaj także...
    Wyżnia Miętusia Rówień – polana reglowa w Tatrach Zachodnich, znajdująca się w Dolinie Miętusiej, będącej wschodnim odgałęzieniem Doliny Kościeliskiej. Położona jest na wysokości 1140–1200 m n.p.m., na dnie doliny polodowcowej, pomiędzy dwoma grzbietami; od zachodniej strony jest to długi północny grzbiet Ciemniaka, po stronie wschodniej Skoruśniaka. Z grzbietu Ciemniaka, spod Równi nad Piecem i Źródlisk opada do niej Wołowy Żleb, ze zboczy wschodnich żleb Wodniściak, spod Kobylarza niewielki Mały Wodniściak. Powyżej niej znajdują się Wantule i polodowcowy kocioł Małej Świstówki.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
    Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.
    Wantule (poniżej Wielkiej Świstówki)

    Wantule – część Doliny Miętusiej (boczna odnoga Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich), pokryta rumowiskiem ogromnych wapiennych bloków skalnych. Nazwa pochodzi od góralskiego słowa wanta – duża skała, blok skalny. Wantule położone są powyżej Wyżniej Miętusiej Równi i zajmują ok. 0,25 km² powierzchni. Położone są na wysokości ok. 1170–1350 m n.p.m. Niektóre z wantul mają masę do 2500 ton, wszystkie razem ok. 45 mln ton. Powstały pod koniec ostatniej epoki lodowej w wyniku obrywu skalnego z Chudej Turni w zboczu tzw. Dziurawego. Lodowiec, pokrywający wówczas całą dolinę, przesunął je o ok. 0,5 km w dół. Śladem po lodowcu jest m.in. wielki cyrk lodowcowy Wielkiej Świstówki powyżej Wantul.

    Cyrk lodowcowy (kar, kocioł lodowcowy) – półkoliste lub owalne zagłębienie otoczone z trzech stron stromymi stokami (ścianami), a z czwartej ryglem skalnym.Dziurawe (ok. 1390-1600 m n.p.m.) – skaliste zbocze w Dolinie Miętusiej w polskich Tatrach Zachodnich, wznoszące się po jej zachodniej stronie, pomiędzy Małą Świstówką a Wielką Świstówką.

    Według legendy góralskiej wantulami przywaleni zostali pasterze wraz z szałasem – za to, że odmówili pomocy żebrakowi, który aż tutaj dotarł po prośbie.

    Teren Wantuli zarastał górnoreglowy las świerkowy. W 1968 roku wyłamała go potężna wichura, obecnie odtwarza się on na nowo.

    Wantule nie są dostępne dla turystów. Najbliżej nich prowadzi niebieski szlak turystyczny od wylotu Doliny Małej Łąki poprzez Przysłop Miętusi na Małołączniak.

    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.Chuda Turnia – niewielka samotna turnia w Tatrach Zachodnich, znajdująca się na długiej, północno-zachodniej grani Ciemniaka, oddzielającej Dolinę Kościeliską od jej odnogi – Doliny Miętusiej. Znajduje się tuż poniżej Chudej Przełączki (ok. 1850 m). Wznosi się na wysokość 1858 m n.p.m., więc zaledwie 8 metrów powyżej otaczającego ją terenu. W północno-zachodnim kierunku poniżej Chudej Turni znajduje się Przełączka przy Kopie (ok. 1775 m), oddzielająca ją od Upłaziańskiej Kopy (1796 m). Trawiaste, północno-wschodnie stoki spod Chudej Turni opadają do Twardej Galerii w Dolinie Miętusiej. Stoki południowo-zachodnie natomiast opadają do Zadniego Kamiennego. Zbudowane są z łupków i znajduje się w nich płytki żleb. Jest to podłoże niesprzyjające wegetacji roślinnej i stoki te są ubogie w roślinność.

    Z rzadkich w Polsce gatunków roślin stwierdzono występowanie irgi czarnej.

    Przypisy

    1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.

    Bibliografia[]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
    3. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-36-5.


    Regiel górny - piętro roślinne usytuowane powyżej regla dolnego a poniżej piętra kosodrzewiny, czyli poniżej górnej granicy lasu.Dolina Miętusia – boczna, największa odnoga Doliny Kościeliskiej w polskich Tatrach Zachodnich. Ma powierzchnię ok. 6 km² i długość ok. 4,5 km.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.
    Obryw – gwałtowne oderwanie się mas skalnych od stromego, urwistego stoku, częste przy trzęsieniach ziemi. Najczęściej przyjmuje formę lawiny kamiennej. Przykładem są Wantule w Dolinie Miętusiej w Tatrach. U podnóża stoku lub ściany skalnej powstaje duże nagromadzenie bloków skalnych, tworzące bezładne blokowisko, tzw. piarg. Piargi występują bądź w obrębie ścian skalnych (np. w żlebach), bądź u ich podnóża, gdzie tworzą stożki, hałdy i pokrywy usypiskowe. Składają się z materiału o różnej frakcji, od żwiru, przez kamienie po wielkie bloki skalne. Obrywy są naturalnym procesem geodynamicznym, stanowiącym olbrzymie zagrożenie dla ludzi oraz infrastruktury. W Polsce wiele dróg jest zagrożonych obrywami, a miejsca ich występowania oznaczane są przy pomocy znaku drogowego „Uwaga spadające odłamki skalne”.
    Przysłop Miętusi – niewielka, szeroka przełęcz pomiędzy Skoruśniakiem i Hrubym Reglem – wzniesieniami oddzielającymi Dolinę Małej Łąki od Doliny Miętusiej i Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Z Doliny Małej Łąki podejście trwa ok. 15 min. Przełęcz to szerokie i płaskie siodło, położone na wysokości 1187 m n.p.m. Na przełęczy i na jej zachodnich stokach znajduje się Miętusia Polana. Do Doliny Małej Łąki opada spod przełęczy zalesiony Gmiński Żleb.
    Wielka Świstówka – wielki kocioł polodowcowy w Tatrach Zachodnich. Znajduje się na wysokości ok. 1350–1400 m n.p.m., w środkowej części Doliny Miętusiej, ponad Wantulami, a poniżej progów dwóch siostrzanych dolinek wiszących: Doliny Litworowej i Doliny Mułowej. Jest z trzech stron otoczony bardzo stromymi ścianami Kobylarzowej Kazalnicy, Ratusza Litworowego, wspólną ścianą Litworowego Progu, Ratusza Mułowego i Mułowego Progu oraz Twardej Galerii. Tylko od północno-zachodniej strony dna Wielkiej Świstówki w dolnej części Twardej Galerii występuje bardziej łagodne zbocze Dziurawego. Na dnie kotła, na wysokości 1348 m n.p.m. znajduje się wielki wapienny głaz (muton), a na nim krasowe wyżłobienia, najbardziej typowe w Tatrach.
    Tatry Zachodnie (514.52; słow. Západné Tatry, dawniej Liptovské hole, Liptovské Tatry, niem. Liptauer Alpen, Liptauer Tatra, Liptauer Hochgebirge, Arva-Liptauer Hochgebirge, Westliche Tatra, węg. Liptói-Tátra) – największa, zachodnia część Tatr położona w Polsce i na Słowacji. Nazwa rozpowszechniła się w polskiej literaturze dopiero po 1868, dawniej używano także nazw: Hale Liptowskie, Hale Liptowsko-Orawskie, Hale Liptowsko-Nowotarskie.
    Dolina Małej Łąki – dolina walna w polskich Tatrach Zachodnich, położona pomiędzy Doliną Bystrej i Doliną Kościeliską.
    Małołączniak (słow. Malolúčniak, 2096 m) – szczyt w Tatrach Zachodnich należący do masywu Czerwonych Wierchów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.