• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Walki o Wilno - 1918-1919



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Kazimierz Cichowski ps. Hrabia, Anatol, Wysocki, Jasiński (ur. 7 grudnia 1887 w Klimkiewiczowie, zm. 26 października 1937 w Moskwie) – działacz polskiego i międzynarodowego ruchu komunistycznego i robotniczego.Nowa Wilejka (lit. Naujoji Vilnia) − lewobrzeżna dzielnica administracyjna Wilna, do 1957 miasto, do 1945 w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie wileńsko-trockim.

    Walki o Wilno (1918–1919) – walki o kontrolę nad miastem Wilno, toczone przez polskie ochotnicze oddziały samoobrony wileńskiej, początkowo przeciwko wycofującym się z miasta wojskom niemieckim oraz miejscowym komunistom (31 grudnia 1918 roku – 3 stycznia 1919 roku), a następnie przeciwko nacierającej Armii Czerwonej (4–5 stycznia 1919 roku). Doprowadziły one do przejściowego opanowania większości miasta przez Polaków, którzy jednak zostali zmuszeni do jego opuszczenia z powodu natarcia przeważających sił bolszewickich. Wydarzenia te uważane są przez niektórych historyków za początek wojny polsko-bolszewickiej.

    Waldemar Stanisław Rezmer (ur. 6 marca 1949 w Gdyni) - polski historyk, specjalizujący się w historii najnowszej i historii wojskowej.Komunistyczna Partia Polski (w latach 1918-1925: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski) – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.

    Spis treści

  • 1 Kontekst historyczny
  • 1.1 Siły polskie
  • 2 Przebieg walk
  • 2.1 Przejęcie kontroli nad miastem przez Polaków
  • 2.2 Oblężenie domu przy ulicy Wroniej
  • 2.3 Pierwszy atak Armii Czerwonej
  • 2.4 Drugi atak Armii Czerwonej
  • 2.5 Odwrót Polaków
  • 3 Rządy Białoruskiej Republiki Ludowej i Republiki Litewskiej wobec walk o Wilno
  • 4 Spór historyczny
  • 5 Uwagi
  • 6 Przypisy
  • 7 Bibliografia
  • Nowy Dwór (biał. Новы Двор) – wieś (dawniej miasteczko) na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie szczuczyńskim.Góra Giedymina, Góra Zamkowa (lit. Piles kalnas) – wzgórze na Wysoczyźnie Miednickiej, w Wilnie, na Starym Mieście, na lewym brzegu Wilii, u ujścia Wilejki.

    Kontekst historyczny[]

    Gen. Władysław Wejtko

    Na początku XX wieku Wilno było miastem wchodzącym w skład Imperium Rosyjskiego. W 1914 roku wybuchła I wojna światowa, w której Rosja brała udział jako przeciwnik państw centralnych. W wyniku ofensywy Cesarstwa Niemieckiego w 1915 roku miasto znalazło się pod niemiecką okupacją. Po koniec 1918 roku wojska niemieckie stopniowo wycofywały się z ziem dawnego Imperium Rosyjskiego, ich miejsce zajmowali zaś bolszewicy. Wilno stanowiło wówczas obiekt sporu terytorialnego między odradzającymi się i nowo powstającymi państwami regionu – Białoruską Republiką Ludową (BRL), Republiką Litewską i Republiką Polską. Od marca 1918 roku w mieście rezydował rząd Litwy, a od początku grudnia także rząd BRL. 15 grudnia w mieście zawiązała się też bolszewicka Wileńska Miejska Rada Delegatów Robotniczych.

    Stefan Mokrzecki h. Ostoja (ur. 28 kwietnia 1862 w Dzitrykach, zm. 9 kwietnia 1932 w Wilnie) – generał major armii Imperium Rosyjskiego, generał-chorąży armii ukraińskiej, generał dywizji Wojska Polskiego.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Dominującą grupą narodowościową zamieszkującą Wilno, obok Żydów, byli Polacy. Część polskiej ludności Wileńszczyzny jeszcze przed zdobyciem niepodległości przez Polskę przygotowywała się do przyłączenia tych ziem do tworzącego się kraju. Formowanie polskich formacji wojskowych w Wilnie rozpoczęło się 10 września 1918 roku pod patronatem Związku Wojskowych Polaków (ZWP). Utworzono Komitet Obywatelski, który z kolei wyłonił Komitet Bezpieczeństwa Publicznego. W jego pracach z upoważnienia ZWP w Wilnie uczestniczył kpt. Stanisław Bobiatyński. Podjęto próbę porozumienia ludności polskiej, litewskiej, białoruskiej i żydowskiej w celu wspólnej obrony przez zbliżającymi się bolszewikami, ta jednak zakończyła się fiaskiem. W związku z tym obronę miasta zamierzała samodzielnie podjąć nowo powstała polska Samoobrona Krajowa Litwy i Białorusi. Formacja ta od 8 grudnia dowodzona była przez gen. Władysława Wejtkę, który podjął próbę przekształcenia jej w regularne wojsko. W jej skład wchodziła Samoobrona Ziemi Wileńskiej, którą dowodził gen. Eugeniusz Kątkowski. W końcu grudnia 1918 roku liczyła ona ok. 1200 ochotników, mieszkańców miasta i okolic, z których sformowano dwa pułki piechoty i jeden pułk ułanów. Aktywnie działała też wileńska Polska Organizacja Wojskowa (POW) pod kierownictwem Witolda Gołębiowskiego.

    Niemenczyn (lit. Nemenčinė) - miasto na Litwie położone w rejonie wileńskim ok. 25 km na płn-wsch od Wilna przy ujściu rzeki Niemenczynki (Nemenčia) do Wilii (Neris). Miasto liczy ok. 6 tys. mieszkańców z których 55% stanowią Polacy. Miasto stanowi starostwo miejskie Niemenczyn, jest ono także siedzibą gminy Niemenczyn.Władysław Wejtko (ur. 1 lutego 1859 w Inflantach zm. 16 listopada 1933 Nałęczowie) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego.

    29 grudnia 1918 roku władze polskie w Warszawie w ramach reorganizacji rozwiązały Samoobronę Krajową Litwy i Białorusi, a jej członków zaprosiły do wstępowania w szeregi Wojska Polskiego. Gen. Wejtko został mianowany dowódcą Okręgu Wojskowego Litwy i Białorusi, gen. Adam Mokrzecki – komendantem wojskowym Wilna, mjr. Stanisław Bobiatyński – jego zastępcą, a kpt. Zygmunt Klinger – szefem sztabu. Samoobrona Ziemi Wileńskiej przekształciła się w I Brygadę, a jej dowódcą został gen. Bolesław Krejczmer. Formacje te jednak zachowały charakter bardziej zbliżony do ochotniczej samoobrony, niż do regularnego wojska. Oddziały polskie w Wilnie otrzymały polecenie samodzielnego wystąpienia zbrojnego w przypadku próby wkroczenia do miasta Armii Czerwonej.

    Mołodeczno (biał. Маладзечна; ros. Молодечно) – miasto położone nad Uszą, stolica rejonu w obwodzie mińskim Białorusi. Odległość od Mińska wynosi 75 km, od Wilna – 130 km; 94,2 tys. mieszkańców (2010).Jan Gołębiowski (ur. 10 czerwca 1976) - psycholog kryminalny, biegły sądowy, wykładowca Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, autor licznych publikacji na temat profilowania nieznanych sprawców przestępstw. Jest autorem pierwszej w Polsce monografii na temat profilowania kryminalnego.

    Siły polskie[]

    W końcu grudnia polska I Brygada (samoobrona) w Wilnie posiadała następującą strukturę:

  • 1. pułk ułanów wileńskich (dowódca rtm. Władysław Dąbrowski; od 30 listopada do 25 grudnia 1918 roku szwadron ułanów Samoobrony Ziemi Wileńskiej)
  • 1. batalion (dowódca podkapitan Witold Szczerbicki)
  • 2. batalion (dowódca podkapitan Mikołaj Zujewicz)
  • 3. batalion (dowódca por. Edward Kaczkowski; złożony z Polaków – dawnych żołnierzy niemieckich)
  • 4. batalion POW (dowódca por. Jan Gołębiowski)
  • batalion rekrucki (dowódca kpt. Władysław Piasecki)
  • Wkrótce dołączyła do nich Legia Oficerska.

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Zarzecze (lit. Užupis) – część Wilna, na Starym Mieście i Rossie, na prawym brzegu Wilejki, na wschód od Starego Miasta i na zachód od Belmontu.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rudniki (lit. Rudninkai) – wieś na Litwie w gminie Soleczniki, okręg wileński. Nazwę od nich wzięła Puszcza Rudnicka.
    Białoruska Republika Ludowa (biał. Беларуская Народная Рэспубліка, Biełaruskaja Narodnaja Respublika) – byt polityczny, którego powstanie ogłosił Komitet Wykonawczy Rady I Zjazdu Wszechbiałoruskiego w dniu 9 marca 1918 roku w Mińsku, w warunkach tymczasowej okupacji centralnej części ziem białoruskich przez wojska niemieckie. Tworzące się zalążki Białoruskiej Republiki Ludowej nie zdołały rozwinąć się w niepodległe i uznane państwo, w związku z tym niektórzy krytycy nazywali BRL "papierową republiką".
    Władysław Dąbrowski, znany także jako Władysław Dąmbrowski lub Władysław Dombrowski (ur. 19 kwietnia 1891 w Suwałkach, zm. 21 października 1927) – herbu Junosza, major kawalerii Wojska Polskiego, "zagończyk", dowódca oddziału partyzanckiego na Wileńszczyźnie w latach 1919-1920.
    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.
    Góra Trzykrzyska (lit. Trijų kryžių kalnas) – wzgórze w Wilnie, na prawym brzegu Wilejki, dawniej zwana Łysą lub Krzywą. Na górze stoi pomnik – trzy białe krzyże.
    Mickuny (lit. Mickūnai) – miasteczko na Litwie, na Wileńszczyźnie, okręg wileński, rejon wileński, siedziba gminy Mickuny. Położone blisko Wilna. Zamieszkane przez 1500 osób. Znajduje się tu kościół pw. Wniebowzięcia NM Panny, konsekrowany w 1826 r., gruntownie odremontowany i rozbudowany w roku 2000, a także lokalne urzędy oraz polsko-litewsko-rosyjska szkoła średnia.
    Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

    Reklama