• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Walki o Przemyśl w 1918 roku



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Pandemia grypy w latach 1918-1919 (hiszpanka) – pandemia, do której doszło w latach 1918-1919, znana pod potoczną nazwą "hiszpanka".
    Tło wydarzeń[]

    Na wieść o mianowaniu komendantem wojskowym Przemyśla Polaka – gen. Stanisława Puchalskiego i jego przybyciu 29 października, ukraińska grupa spiskowa (podlegająca UHWK) z batalionu zapasowego 9 Pułku Piechoty, liczącego około 600 żołnierzy-Ukraińców, a kwaterującego w Żurawicy, zdecydowała uprzedzić objęcie przez niego dowodzenia i zająć miasto. 30 października 1918 o 6 rano zajęto koszary i internowano żołnierzy pochodzenia nieukraińskiego. Później zajęto Żurawicę i czekano na polecenia od Ukraińskiej Rady Narodowej. Jednak po groźbie gen. Puchalskiego wysłania przeciw zbuntowanym żołnierzom jednostki węgierskiej, przedstawiciele URN zwołali wiec, na którym ogłosili, że pogłoski o upadku Austrii są nieprawdziwe i, że należy odwołać bunt. Spiskowcy nie potrafili zatrzymać ukraińskich, żołnierzy, którzy, po prostu rozeszli się do domów, tak, że 1 listopada nie było już w Żurawicy żołnierzy ukraińskich.

    Józef Panaś (ur. 23 listopada 1887 w Odrzykoniu, zm. w kwietniu 1940) – kapelan II Brygady Legionów Polskich, podpułkownik, działacz ruchu ludowego, publicysta, pamiętnikarz, obrońca Przemyśla i Lwowa.Tadeusz Rozwadowski (Tadeusz Jordan-Rozwadowski) herbu Trąby (ur. 19 maja 1866 w Babinie, zm. 18 października 1928 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, Feldmarschalleutnant Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego.

    Natomiast w nocy z 31 października na 1 listopada warty polskie obsadziły Przemyśl, a o godzinie 13 przybyła do Przemyśla delegacja Polskiej Komisji Likwidacyjnej (Aleksander Skarbek, Zygmunt Lasocki oraz poseł Grzędzielewski), która nie mogąc przedostać się do Lwowa, zatrzymała się w Przemyślu. Po południu dotarł rozkaz polskiego szefa sztabu z Warszawy – gen. Tadeusza Rozwadowskiego, o mianowaniu gen. Puchalskiego dowódcą wszystkich sił polskich w Galicji. Jednak okazało się, że po obrabowaniu magazynów żołnierze austriackich pułków rozeszli się do domów, tak, że pod jego komendą pozostało 28 żołnierzy z 45 pp oraz kilkunastu ochotników.

    Legion Ukraińskich Strzelców Siczowych (Українські Січові Стрільці, USS, Legion USS, "Usususy") – ukraińska formacja wojskowa w składzie Armii Austro-Węgier.Stanisław Puchalski herbu Puchała vel Stanislaus Ritter von Puchalski (ur. 5 stycznia 1867 w Wapowcach, zm. 16 stycznia 1931 w Warszawie) – marszałek polny porucznik Armii Austro-Węgier oraz komendant Legionów Polskich i generał dywizji Wojska Polskiego.

    Wieczorem rozpoczęły się rokowania polsko-ukraińskie, w których ze strony ukraińskiej uczestniczyli przedstawiciele Ukraińskiej Rady Narodowej: Wołodymyr Zahajkewycz, Iwan Żołnir, Andrij Aliśkewycz i Wołodymyr Demczuk, a ze strony polskiej Aleksander Skarbek, Zygmunt Lasocki, adwokaci Tarnawski, Przyjemski, Błażewski oraz Lieberman. Generał Puchalski i płk Janda byli obserwatorami.

    Wołodymyr Zahajkewycz (ukr. Володимир Загайкевич), w polskich publikacjach występuje też jako Włodzimierz Zahajkiewicz (ur. 14 października 1876 w Przemyślu, zm. 1949 w Monachium) – ukraiński działacz polityczny doby monarchii austro-węgierskiej, ZURL i II RP, poseł na Sejm RP II i III kadencji, wicemarszałek Sejmu II kadencji (1928–1930).Bitwa o Lwów 1918-1919 (w polskiej historiografii określana jako Obrona Lwowa) – polsko-ukraiński konflikt zbrojny o Lwów, trwający od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 roku, zakończony zniesieniem ukraińskiego okrążenia.

    W wyniku rokowań 2 listopada podpisano ugodę, w której zadeklarowano przekazanie władzy w mieści 9-osobowej mieszanej komisji polsko-żydowsko-ukraińskiej, natomiast porządku pilnować miała mieszana polsko-ukraińsko-żydowska milicja.

    W tym samym czasie, co rokowania, w ukraińskim Narodnym Domu odbywał się wiec, na którym uchwalono wotum nieufności dla działających władz URN i wybrano nową - Komitet Dwóch, do którego dokooptowano później porucznika Ukarmę. Właśnie ten Komitet podjął decyzję o opanowaniu miasta.

    Wybuch walk[]

    W nocy z 3 na 4 listopada zorganizowane grupy ukraińskich ochotników z podprzemyskich wsi wraz 30-osobowym oddziałem byłych żołnierzy Legionu USS opanowały prawobrzeżną część Przemyśla, internując komendanta miasta - gen. Puchalskiego wraz z grupą kilkunastu oficerów. Nie wykonano, jednak rozkazu wysadzenia w powietrze przemyskich mostów, wydanego przez Ukraiński Generalny Komisariat Wojskowy, co zaważyło na dalszym przebiegu całej wojny polsko-ukraińskiej. Według różnych wersji albo sprzeciwił się temu przewodniczący URN w Przemyślu dr Teofil Kormosz albo też saperzy wysłani po ładunki i lonty do Radymna, po prostu zdezerterowali. Jedyną siłą mogącą zagrozić Ukraińcom w tym czasie była milicja żydowska (ponad 400 osób), ale zneutralizowano ją, rozpuszczając wieści o planowanym pogromie.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Ukraiński Generalny Komisariat Wojskowy (UHWK) - ukraińska konspiracyjna struktura wojskowa, założona we wrześniu 1918 we Lwowie w celu przejęcia Galicji Wschodniej przy pomocy oddziałów armii austro-węgierskiej.

    Generał Puchalski nie wiedząc, że na lewym brzegu Sanu (Zasaniu) Polacy organizują opór pod dowództwem księdza Józefa Panasia, wydał wojskom polskim rozkaz przerwania walk i wycofania się z miasta. Jednak walczące na Zasaniu polskie grupy nie usłuchały rozkazu, zajmując całe Zasanie. 4 listopada zawarto rozejm, ustalając jako linię demarkacyjną nurt Sanu. W rozejmie Ukraińcy zobowiązali się do wydania Polakom zapasów żywności z austro-węgierskich magazynów oraz zwolnili gen. Puchalskiego wraz z oficerami.

    Ukraińska Rada Narodowa (UNR) – oficjalnie powstała 19 października 1918 we Lwowie (działała jednak wcześniej) z zamiarem wprowadzenia w życie prawa samostanowienia Ukraińców zamieszkujących terytorium Austro-Węgier.Herman Lieberman (ur. 3 stycznia 1870 w Drohobyczu, zm. 21 października 1941 w Londynie) – adwokat, działacz socjalistyczny i parlamentarny, publicysta, poseł PPS-u.

    9 listopada wyruszyła pociągiem z Krakowa do Przemyśla grupa "San" (400 żołnierzy i 4 działa), dowodzona przez mjr Juliana Stachiewicza, która miała być strażą przednią odsieczy dla Lwowa, organizowanej przez generała Bolesława Roję. 10 listopada rano, poprzedzana pociągiem pancernym, dotarła do Żurawicy, a następnie pieszo na Zasanie. Dowództwo polskie wystosowało ultimatum, żądające bezwarunkowego oddania Przemyśla, które zostało odrzucone przez Ukraińców.

    Bród – płytszy odcinek koryta rzecznego, często o twardszym podłożu i spokojniejszym nurcie, umożliwiający przy niskich i średnich stanach wody przekroczenie rzeki – piesze lub kołowe, bez użycia mostu czy łodzi. Także płytka cześć innego akwenu, umożliwiająca przejście lub przejazd konno/wozem.Leonard Tarnawski (ur. 21 grudnia 1845 w Piskorowicach, zm. 6 września 1930 w Przemyślu) - polski adwokat, działacz społeczny, polityk, współtwórca konstytucji marcowej, ziemianin.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Aleksander Wincenty Jan Skarbek, z Góry, hrabia h. Abdank (ur. 1874, zm. 1922) – doktor, polityk endecki, członek Ligi Narodowej, poseł na Sejm Krajowy Galicji (1906–1918), i w austriackiej Radzie Państwa (1909–1918).
    Przemyśl (łac. Praemislia, ros. Перемышль, ukr. Перемишль, niem. Prömsel) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem.
    Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.
    Julian Stachiewicz (ur. 26 lipca 1890 we Lwowie, zm. 20 września 1934 w Warszawie) – polski historyk wojskowości, generał brygady Wojska Polskiego.
    Żurawica – wieś w Polsce, siedziba gminy Żurawica w powiecie przemyskim (województwo podkarpackie), położona 7 km na północ od Przemyśla.
    Gwiazda Przemyśla – odznaka przyznawana uczestnikom walk o zdobycie miasta Przemyśl toczonych od listopada 1918 do maja 1919 podczas wojny polsko-ukraińskiej.
    Teofil Kormosz (ur. 25 stycznia 1863 w Reczyczanach – zm. 26 listopada 1927 w Przemyślu) – ukraiński działacz społeczny, polityk i prawnik.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.