• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Walenty Dembiński

    Przeczytaj także...
    Doliwa (Doliwczyk, Doliwita, Tres Rosae) – w średniowieczu nazwa rodu rycerskiego i używanego przez ten ród herbu szlacheckiego, w okresie nowożytnym nazwa szlacheckiego rodu heraldycznego i używanego przez ten ród herbu.Wojna kokosza (rokosz lwowski) – nazwa rokoszu szlachty polskiej, zawiązanego w lipcu 1537 roku, w celu zahamowania dążeń Zygmunta Starego i królowej Bony. Był to pierwszy sejm rokoszowy szlachty polskiej.
    Stanisław Szafraniec z Pieskowej Skały herbu Starykoń (ur. między 1525 a 1530, zm. 7 stycznia 1598) – wojewoda, kasztelan, starosta lelowski w latach 1563-1578, starosta wolbromski, protektor kalwinizmu w Małopolsce.

    Walenty Dembiński herbu Rawicz (ur. ok. 1504 roku – zm. w 1584 roku) – kasztelan krakowski w latach 1576-1584, kanclerz wielki koronny w latach 1564-1576, i podskarbi wielki koronny w latach 1561-1564, kasztelan sądecki w latach 1555-1563, kasztelan biecki w latach 1550-1555, burgrabia krakowski w latach 1549-1559, pisarz ziemski krakowski w 1544 roku, podstarosta krakowski w latach 1539-1544, sędzia grodzki krakowski w latach 1535-1539, referendarz koronny w latach 1544-1551, dworzanin konny Zygmunta II Augusta w latach 1548-1554, starosta lubomelski w latach 1563-1574, starosta czorsztyński w latach 1553-1584, starosta chęciński w latach 1550-1564. Poseł województwa krakowskiego na sejm 1538/1539 roku, sejm 1540 roku.

    Województwo krakowskie (łac. Palatinatus Cracoviensis) – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca od XIV wieku do 1795 r., część prowincji małopolskiej. Obejmowała powierzchnię 17 650 km² posiadając 8 powiatów. Siedzibą wojewody był Kraków, a sejmiki ziemskie odbywały się w Nowym Korczynie.Brzezie – osada, część wsi Wodzisław w Polsce w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Wodzisław.
    Podpis Walentego Dembińskiego na dokumencie Henryka Walezego, w którym król daje miastu Poznaniowi odpis protokołu swojej elekcji (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)

    Był jednym z przywódców rokoszu szlacheckiego 1537. Pozwany przed sąd sejmowy jako winny zbrodni obrazy majestatu. W 1544 został jednak referendarzem wielkim koronnym. W 1548 został burgrabią krakowskim. W 1561 został podskarbim wielkim koronnym. Zaprowadził porządek w skarbie. W 1564 został kanclerzem wielkim koronnym. Był sygnatariuszem aktu unii lubelskiej 1569 roku. W 1573 roku potwierdził elekcję Henryka III Walezego na króla Polski. W 1576 z powodu wieku oddał pieczęć Piotrowi Dunin-Wolskiemu, otrzymując w zamian kasztelanię krakowską.

    Archiwum Państwowe w Poznaniu – pierwsze archiwum w Poznaniu powstało w 1869 r. (Staatsarchiv Posen) jako placówka pruskiej sieci archiwów prowincjonalnych. Gromadziło księgi sądów grodzkich i ziemskich z okresu staropolskiego, akta i dokumenty ze skasowanych klasztorów oraz akta po zlikwidowanych urzędach pruskich.Mikołaj Rej (historyczna pisownia nazwiska: Rey - na początku XX wieku wprowadzono pisownię "Rej") z Nagłowic herbu Oksza, pseud.: Ambroży Korczbok Rożek; Adrianus Brandenburgensis; Doctor Civitatis Lublinensis; Doktor lubelski Adrian Brandenburczyk; Albertus Branderburgensis; Andrych, twój dobry towarzysz; Jakób Podwysocki Pherrat(?); Joachim Heller, mistrz norymberski; Ks. Jan, kaznodzieja z Waśniewa; Wojciech Kaszota(?); Andrzej Trzecieski(?), (ur. 4 lutego 1505 w Żurawnie pod Haliczem, zm. między 8 września a 5 października 1569 w Rejowcu) – polski poeta i prozaik renesansowy, tłumacz, a także polityk i teolog ewangelicki. Choć nie był humanistą w naukowym rozumieniu tego słowa, zawdzięcza się mu upowszechnienie idei humanitas w polskiej kulturze. Długo uznawano go za "ojca literatury polskiej", przez wielbicieli nazywany także – za sprawą moralitetu Wizerunek – "polskim Dantem". Pomimo znaczącego wkładu, jaki przypisuje się Rejowi w rozważaniach na temat początków literatury narodowej, zdaniem wielu współczesnych badaczy pozostaje on twórcą wciąż niepoznanym. Większość obiegowych opinii na temat Reya w dalszym ciągu pochodzi z błędnego wizerunku "rubasznego, niewykształconego prostaka", jaki przypisała mu tradycja.

    Walenty Dembiński był trzykrotnie żonaty; z Elżbietą Kuczkowską herbu Jastrzębiec, córką Jakuba Kuczkowskiego; z Krystyną Minocką z Sieciechowic herbu Nowina, córką Stanisława na Rogowie Minockiego; z Barbarą z Bebelna Gosławską herbu Oksza. Z pierwszej żony pozostawił kasztelan siedmiu synów i pięć córek:
    - Zofia, pmo voto za Marcinem Czuryłą herbu Korczak, starostą niepołomickim; sdo voto za Jaroszem z Brzezia na Wodzisławiu Lancokorońskim herbu Zadora.
    - Anna za Stanisławem Szafrańcem z Pieskowej Skały herbu Starykoń, wojewodą sandomierskim.
    - Krystyna za Andrzejem z Gołuchowa Gołuchowskim herbu Leliwa.
    - Elżbieta za Janem Silnickim na Potoku i Siedlcach herbu Doliwa.
    - Barbara za Bartłomiejem na Bużenie Bużańskim herbu Poraj, wojskim sieradzkim.

    Rawicz (Rawa, Ursyn, Ursowic, Panna na niedźwiedziu, Miedźwiada, Miedźwioda, Niedźwiada, Niedźwiadek, Niedźwieda, Niedźwioda, Rawic, Rawita) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Rawa. używany zarówno w Królestwie, jak i na Litwie, Rusi i w Rosji. Według pierwszej wersji, początkowo przysługiwał jakoby polskim potomkom czeskich Wrszowców, druga (według Kaspra Niesieckiego "lepsza") wersja podaje, że bardziej prawdopodobne jest polskie (jeszcze z czasów pogańskich) pochodzenie rodów posługujących się herbem Rawicz.Oksza (Ascia, Bradacica, Bradaczyca, Brodacica, Halabarda, Hoksza, Oksa, Oxa, Kołda) – polski herb szlachecki z okresu dynastii Piastów, pochodzenia czeskiego.

    Z drugiej żony miał kasztelan tylko jedną córkę - Katarzynę, małżonkę Andrzeja Reja z Nagłowic herbu Oksza, syna Mikołaja Reja.

    Z trzeciej żony miał dwoje dzieci: syna i córkę Urszulę, która poślubiła Stanisława Mińskiego herbu Prus III, podkanclerzego koronnego.

    Przypisy

    1. Marek Ferenc, Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014, s. 210.
    2. Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 91, 94.
    3. Volumina Legum, t. II, Petersburg 1859, s. 88.
    4. Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917, s. 150

    Bibliografia[]

  • Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013.
  • Świętosława Orzelskiego bezkrólewia ksiąg ośmioro 1572-1576, Kraków 1917.
  • Volumina Legum, t. 2, Petersburg 1859
  • Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014.
  • Tomczak A., Walenty Dembiński, kanclerz egzekucji (ok. 1504-1584), Toruń 1963.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Unia lubelska – umowa międzynarodowa Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim zawarta 1 lipca 1569 na Sejmie w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.Henryk (I) III Walezy, fr. Henri de Valois, właśc. Edward Aleksander (ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) – ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, książę Orleanu, w latach 1573-1575 pierwszy elekcyjny król Polski jako Henryk I, od 1574 roku król Francji jako Henryk III.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Leliwa (Leliwczyk, Leliwita) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Leliwa. Według najczęściej cytowanej w dawnych publikacjach opinii Jana Długosza herb ten wywodzi się z Niemiec. Opinii tej nie podziela jednak współczesny historyk Włodzimierz Dworzaczek. Jego zdaniem zarówno ród Leliwitów jak i sam herb ma polską proweniencję. Herb Leliwa występował głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej oraz na terenie województwa poznańskiego. Spośród ponad 800 rodów używających podstawowej wersji herbu Leliwa do największego znaczenia politycznego oraz statusu majątkowego doszli Tarnowscy, Sieniawscy, Morsztynowie, Hlebowiczowie i Czapscy. Wpływowymi Leliwitami byli też Tyszkiewiczowie, ale im przysługiwała odmiana, Leliwa II. Potwierdzeniem statusu większości tych rodów było otrzymanie tytułów hrabiowskich i stosownych odmian w herbie (patrz sekcja odmiany, wersje arystokratyczne oraz alternatywne przedstawienia herbu). Leliwą pieczętował się także Juliusz Słowacki.
    Andrzej Rej z Nagłowic (stpol. Rey) herbu Oksza (ur. 1549, zm. 29 stycznia 1601) – dziedzic Nagłowic, Ślęcina i Okszy (obecnie Oksa), działacz kalwiński, syn Mikołaja Reja i Zofii Kosnównej.
    Kanclerz wielki koronny – w dawnej Polsce: urzędnik kierujący kancelarią monarchy oraz odpowiadający za politykę zagraniczną. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczeniu kanclerz krakowski wypierał kanclerzy ziemskich (urzędy te zanikły do XV wieku).
    Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Korczak (Ciffus, Ciphus, Karpie, Trzy Wręby, Wrębowie, Wręby) – polski herb szlachecki. Herb ma pochodzenie węgierskie, trzy wręby oznaczają trzy rzeki Dunaj, Cisę (lub Drawę) i Sawę.
    Nagłowice – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Nagłowice. Miejscowość jest siedzibą gminy Nagłowice. W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Nagłowice-Oksa.
    Sąd sejmowy – organ sądownictwa I Rzeczypospolitej obradujący pod przewodnictwem króla w czasie obrad sejmu walnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.