• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wady drewna

    Przeczytaj także...
    Sinizna drewna, barwica drewna – wada drewna z grupy zabarwień. Siniznę określa się jako smugi i plamy różnej wielkości, kształtu i barwy: od szarej do czarnej, występujące w drewnie różnych gatunków drzew.Zakorek – wada drewna z grupy wad budowy. Jest to pasmo kory zarośniętej częściowo lub całkowicie przez drewno. Zakorek
    Składnica drewna - wydzielony obszar terenu, na którym przechowywane jest drewna pozyskanego w lesie. Podstawową rolą i zadaniem składnic jest magazynowanie surowca drzewnego.
    Przykład kilku wad występujących jednocześnie na jednym przekroju poprzecznym pnia dębu:
    Pp – pęknięcia promieniowe,
    Pr – pęknięcia rdzeniowe,
    R – dwurdzenność,
    Z – zakorek,
    Pr.r – element budowy – promień rdzeniowy.
    Cały przekrój cechuje spłaszczenie.
    Paczenie się materiałów tartych w zależności od miejsca położenia w kłodzie:
    1 – tarcica boczna,
    2 – słoje roczne wzdłuż przekątnej,
    3 – deski promieniowe,
    4 – deski zawierające rdzeń.

    Wady drewna – anomalie budowy drewna, wszelkie jego uszkodzenia lub inne wrodzone i nabyte cechy, które obniżają jego wartość techniczną i ograniczają zakres użyteczności. Z punktu widzenia przerobu surowca drzewnego drewno powinno mieć kształt walca, równomierną słoistość, przebieg włókien równoległy do podłużnej osi, oraz nie powinno mieć sęków (gałęzi).

    Rak, rak strzały, rakowatość pnia - wada drewna z grupy wad kształtu. Wada ta polega na zniekształceniu pnia najczęściej w postaci charakterystycznych zgrubień, narośli, rzadziej w postaci ubytków. Spotykane są formy łączące zgrubienie i ubytek.Plamy wodne (wodosłój) – ciemne zabarwienie drewna, widoczne na czołach w postaci jednolicie zabarwionej plamy umiejscowionej najczęściej w sąsiedztwie rdzenia lub zgniłych sęków. Na przekrojach podłużnych plamy wodne występują w postaci ciemno zabarwionych pasm. Zabarwienie to zanika w miarę wysychania drewna, pozostawiając niekiedy drobne pęknięcia.

    Wada drewna jest pojęciem względnym: jakaś cecha drewna może być uznana za ewidentną wadę w jednym sortymencie, w innym może stanowić wyjątkową zaletę. Przykładem są poszukiwane wady, w których budowa, rysunek i barwa drewna są nieregularne czy faliste – drewno z taką wadą jest cenione w wyrobach artystycznych, boazeriach, niektórych okleinach. To samo drewno w elementach konstrukcyjnych nie znajdzie zastosowania z uwagi na słabą wytrzymałość. Innym przykładem jest spróchniałe (zgnilizna miękka) drewno drzew liściastych poszukiwane w pszczelarstwie do podkurzaczy, którego wytrzymałość jest znikoma.

    Zaparzenie drewna – wada drewna z grupy zabarwień. Jest to zmiana barwy na czerwonobrunatną, występująca w drewnie okrągłym i w świeżym materiale tartym, liściastym beztwardzielowym, powstająca podczas składowania w cieplejszych miesiącach na wolnym powietrzu. Zaparzenie postępuje od czół klinowatymi smugami w głąb drewna oraz wydłużonymi smugami w kierunku włókien.Opuklina specyficzny przypadek wady drewna z grupy zgnilizn, polegający na uszkodzeniu przez grzyby słoja lub kilku słoi rocznych. Powstała wada przypomina pęknięcie okrężne (drewno zgniłe bardziej się kurczy). Może powstać w wyniku zakażenia wewnętrznego bielu.

    Niektóre wady są biologicznie nieuniknioną cechą. Przykładem są sęki – miejsca po odciętych lub obumarłych gałęziach, które zakłócają jednolitość budowy i tym samym zmniejszają użyteczność drewna, jednocześnie gałęzie są niezbędne do podtrzymywania aparatu asymilacyjnego drzew. Innym przykładem jest zmniejszanie się średnicy drzewa ku górze – zbieżystość.

    Twardzica, drewno kompresyjne, drewno naciskowe - wada drewna z grupy wad budowy, określana również jako drewno reakcyjne. Tworzy się w drewnie drzew iglastych. Widoczna na przekroju poprzecznym drewna okrągłego jako czerwonobrunatna strefa słoja rocznego. Przypomina drewno późne, zajmuje znaczną lub całą szerokość słoja rocznego, może obejmować pojedynczy słój, wycinek przekroju bądź też tworzyć nieregularny pierścień.Wady kształtu – grupa wad drewna określana jako odchylenia od pożądanego, okrągłego kształtu drewna, wpływające ujemnie na użyteczność drewna i jego produkty.

    Geneza wad drewna[ | edytuj kod]

    Wady drewna powstają lub powiększają się w wyniku działania różnych czynników. Przykładem pozytywnego wpływu człowieka na budowę pnia mogą być przeprowadzone zabiegi hodowlane w lasach gospodarczych. Niewłaściwe wykonanie np. trzebieży może prowadzić do nadmiernej zbieżystości, zwiększenia sękatości, skręcenia drzew, czy zranień, następstwem których mogą być zgnilizny. Wady te mogą powstać zarówno na drzewach ściętych jak i pozostawionych po trzebieży. Właściwa konserwacja drewna umożliwia zapobieganie uszkodzeniom przez owady czy zgniliznom zarówno w formie przetartej jak i w postaci drewna okrągłego.

    Zgnilizna odziomkowa jest to rozkład drewna występujący w korzeniach i w odziomkowej części strzały. Powstaje tylko na drzewach żywych przede wszystkim na iglastych. Wpływ tego rodzaju zgnilizny jest poważny przede wszystkim dlatego, że poraża ona najcenniejszą część strzały.Zbieżystość - Wada drewna z grupy wad kształtu. Polega na zmniejszaniu się średnicy pnia drewna w kierunku od odziomka ku wierzchołkowi.

    Podział wad drewna[ | edytuj kod]

    Zależnie od czasu powstania można wyróżnić wady:

  • pierwotne tworzące się za życia drzewa,
  • wtórne powstałe po ścięciu drzewa (w lesie, na składnicy, w toku obróbki).
  • Wszystkie wady pierwotne będą występowały również po ścięciu drewna. W odpowiednich normach (PN-79/D-01011) podział wad drewna został oparty na dwóch kryteriach: na rodzaju uszkodzenia i na przyczynie powstania wady. Według tej normy wyróżnia się następujące grupy wad:

    Zgnilizna drewna, mursz - jedna z najpoważniejszych wad drewna. Jest to chemiczny rozkład ścian komórkowych drewna objawiający się postępującym rozpadem, zmianą barwy, zmianą właściwości drewna, pod wpływem działania niektórych gatunków grzybów.Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
  • sęki (zobacz też: sękatość):
  • zarośnięte: guzybrewkiróże
  • otwarte:
  • w zależności od stopnia zrośnięcia: zrośnięteczęściowo zrośnięteniezrośnięte
  • w zależności od stanu zdrowotnego: zdrowenadpsutezepsute
  • w zależności od stopnia zgrupowania: pojedyncze • skupienie sęków
  • pęknięcia:
  • czołowe: rdzenioweokrężne
  • boczne: desorpcyjnemrozowe
  • czołowo-boczne: niegłębokiegłębokieprzechodzące
  • opuklina
  • wady kształtu:
  • zbieżystośćkrzywiznaspłaszczeniezgrubienie odziomkowenapływy korzeniowerakobrzęk
  • wady budowy:
  • zabitkazakorekprzeżywiczeniepęcherz żywicznydrewno ciągliwetwardzicanierównomierna szerokość słojów rocznychwielordzennośćmimośrodowość rdzeniaskręt włókien
  • drewno reakcyjne: drewno ciągliwetwardzica
  • zabarwienia:
  • pochodzenia biotycznego: siniznafałszywa twardzielzaparzenie drewnawewnętrzny bielczerwień bielubrunatnica
  • pochodzenia abiotycznego: zaciągi garbnikowezabarwienia po spławieplamy wodne
  • zgnilizny:
  • zgnilizna twarda: zgnilizna twarda jasna • zgnilizna twarda ciemna • zgnilizna twarda różnobarwna • zgnilizna twarda czerwona
  • zgnilizna miękka: zgnilizna korozyjnazgnilizna destrukcyjnazgnilizna korozyjno-destrukcyjna
  • w zależności od umiejscowienia na przekroju pnia: zgnilizna zewnętrzna • zgnilizna wewnętrznazgnilizna rozrzucona
  • w zależności od umiejscowienia wzdłuż pnia: zgnilizna strzałyzgnilizna odziomkowa
  • dziupla
  • uszkodzenia mechaniczne:
  • pochodzenia biologicznego: chodniki owadzieuszkodzenia przez ptaki
  • pochodzenia antropogenicznego: obecność ciał obcych • odarcie kory • zwęglenia • zaciosyspała żywiczarska
  • Literatura[ | edytuj kod]

  • Franciszek Krzysik, Nauka o drewnie, PWN, Warszawa 1978;
  • Jerzy Szczuka, Jan Żurowski, Materiałoznawstwo przemysłu drzewnego, WSiP, Warszawa 1995, ​ISBN 83-02-05326-0​;
  • Marian Kubiak, Zbigniew Laurow, Surowiec drzewny, Fundacja rozwój SGGW, Warszawa 1994, ​ISBN 83-86241-33-0​;
  • Norma Wady drewna PN-79/D-01011;
  • Karol Mańka, Fitopatologia leśna, PWRiL, Warszawa 1992, ​ISBN 83-09-01507-0​;
  • Mała encyklopedia leśna, PWN, Warszawa 1991, ​ISBN 83-01-08938-5​;
  • Poradnik leśniczego, Świat, Warszawa 1991;
  • Słownik encyklopedyczny leśnictwa, drzewnictwa, ochrony środowiska, łowiectwa oraz dziedzin pokrewnych, Warszawa 1996, ​ISBN 83-00-028525-0​;
  • Jan Dominik, Jerzy Strarzyk, Stanisław Kinelski, Robert Dzwonkowski, Atlas owadów uszkadzających drewno, Multico, Warszawa 1998, ​ISBN 83-7073-157-0​;
  • Jerzy Krupka, Ryszard Dzieciołowski, Zygmunt Pielowski, Łowiectwo, PWRiL, Warszawa 1989, ​ISBN 83-09-01139-3​.
  • Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)Surowiec drzewny – surowiec pozyskiwany przez ścinkę drzew w lesie lub na plantacjach. Po pozyskaniu drewna źródło surowca stanowią: pień, gałęzie lub karpa. Odpady drewna po przetworzeniu (np. po przetarciu mogą być wykorzystane powtórnie – jako surowiec energetyczny (paliwo), lub surowiec do przerobu chemicznego (np. na papier).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sęk niezarośnięty, sęk otwarty - grupa wad drewna z grupy sęków. Sęki te powstają po odcięciu lub niezarośnięciu odpadłych gałęzi (tylców) przez słoje roczne. Na powierzchni żyjącego drzewa są nimi gałęzie: żywe (gałęzie górnej części korony oraz martwe (o różnej wielkości i stopniu rozkładu drewna) najczęściej dolne gałęzie korony. Na powierzchni drewna okrągłego - po odcięciu gałęzi lub ich pozostałości widoczne są w postaci owalnych (eliptycznych) blizn. Sęki otwarte dzielą się:
    Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.
    Zabarwienia po spławie - wada drewna z grupy zabarwień występująca w postaci szarobrunatnego zabarwienia drewna okrągłego, które przez długi czas było poddane działaniu wody w czasie spławu i składowania na wodzie lub w wyniku zatonięcia kłód. Zmiana barwy obejmuje strefę obwodową i sięga do głębokości 3-5mm.
    Zgnilizna rozrzucona, zgnilizna rozproszona - wada drewna, forma wystepowania zgnilizn na przekroju poprzecznym pnia drzew. Występuje w postaci rozrzuconych plam, widocznych zarówno w wewnętrznych jak i zewnętrznych wartstwach drewna.
    Pęknięcia desorpcyjne, pęknięcia z przesychania - wada drewna z grupy pęknięć występująca w drewnie wszystkich gatunków drzew.
    Brunatnica - wada drewna z grupy zabarwień polegająca na kawowobrunatnym, niejednolitym zabarwieniu bielastej części drewna, występującym często łącznie z sinizną. Spotyka się ją w drewnie gatunków iglastych, głównie sosny i świerka.
    Nierównomierna szerokość słojów rocznych – wada drewna z grupy wad budowy, jest to często występująca wada drewna różnych gatunków drzew, polegająca na wyraźnej różnicy między szerokością pojedynczych słojów rocznych lub grupowo.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.