Wachlarz (organizacja zbrojna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanęli w potrzebie i padli, żołnierze V odc. „Wachlarza” z Inflant w 1944 r.
tablica pamiątkowa w Dyneburgu
Tablica poświęcona żołnierzom Wachlarza znajdująca się w podcieniach dziedzińca kościoła św. Marcina w Warszawie

Wachlarzkryptonim wydzielonej organizacji dywersyjnej Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, utworzonej latem 1941 w związku z wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej.

Dawidgródek (biał. Давыд-Гарадок) – miasto na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie stolińskim, do 1945 w Polsce, w województwie poleskim, w powiecie stolińskim.Bobrujsk (biał. Бабруйск, Babrujsk, ros. Бобруйск) – miasto w środkowej części Białorusi, stolica rejonu bobrujskiego w obwodzie mohylewskim, około 130 km na południowy wschód od Mińska, nad Berezyną; 215,0 tys. mieszkańców (2010).

Powstanie Wachlarza[ | edytuj kod]

Pierwszym kryptonimem cyfrowym była „18” zamieniona jesienią 1942 na „27”. W sprawozdaniach Dowódcy ZWZ-AK pojawia się też określenie „Akcja W”.

Tadeusz Marian Klimowski ps. Ostoja (ur. 15 października 1911 w Krakowie – zm. 12 września 1981 w Londynie) – oficer Armii Krajowej. W trakcie powstania warszawskiego dowódca Batalionu "Ostoja".II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

Strefa planowanych działań „Wachlarza” obejmowała ogromne obszary ZSRR na wschód od przedwojennej granicy II Rzeczypospolitej, od Morza Bałtyckiego po Kijowszczyznę i Podole.

Celem powołania „Wachlarza” było prowadzenie akcji dywersyjnej na szlakach aprowizacyjnych armii niemieckiej walczącej w ZSRR oraz organizowanie osłony dla planowanego na ziemiach polskich powszechnego powstania zbrojnego przed wycofującymi się z frontu wschodniego Niemcami lub nacierającą Armią Czerwoną. W tym drugim wariancie chodziło o danie czasu polskiej armii podziemnej na szybką mobilizację i przygotowanie obrony przed nowym okupantem. Jednak po podpisaniu układu z bolszewikami Sikorski uznał, że podobne antysowieckie zamierzenia są niedopuszczalne, wydając rozkaz „udzielenia Sowietom pomocy wojskowo-dywersyjnej”.

Pińsk (biał. Пінск, Pinsk, ros. Пинск, Pinsk) – miasto i port na Białorusi, na Polesiu, nad rzeka Piną, u jej ujścia do Prypeci, w odległości 29 km od kanału Dniepr-Bug. Miasto położone jest administracyjnie w obwodzie brzeskim, do 1939 w województwie poleskim (1921 stolica), węzeł drogowy; stolica diecezji pińskiej (1925), seminarium duchowne (1925, 2001); 130 600 mieszkańców (2010).Żytomierz (ukr. Житомир, ros. Житомир, jidysz זשיטאָמיר, Żytomir) – miasto liczące ok. 270 tys. mieszkańców, położone nad rzeką Teterew na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej na Ukrainie i będące stolicą obwodu żytomierskiego.

W pierwszej fazie powstania przewidywano m.in. podjęcie akcji dywersyjnych na liniach komunikacyjnych, w celu opóźnienia wycofywania się na tereny polskie wojsk niemieckich pobitych przez Sowietów.

Początkowo kadrę „W” stanowili oficerowie Tajnej Armii Polskiej (TAP), organizacji działającej w latach 1939–1940 i wcielonej we wrześniu 1941 do ZWZ. O tym, jak wielką wagę Sikorski przywiązywał do dywersyjnych działań na rzecz Sowietów, świadczy, że z liczącego osiem milionów dolarów budżetu Armii Krajowej na rok 1942, aż cztery miliony przeznaczono na „Wachlarz”. Dwie trzecie tej sumy wyłożyli Brytyjczycy, naciskający pod wpływem sowieckiej dyplomacji na intensyfikację działań dywersyjnych. Do „Wachlarza” skierowano również połowę wszystkich cichociemnych, którzy w 1942 zostali przerzuceni do Polski, zaopatrzeni przez Brytyjczyków w sprzęt oraz materiały wybuchowe, tworząc trzon kadry dowódczej. Osoby te przeszły specjalistyczne przeszkolenie dywersyjne na terenie Wielkiej Brytanii. Rozkaz akcji na rzecz Sowietów wywołał olbrzymi opór ze strony części oficerów i żołnierzy „Wachlarza”

Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem, (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. בּריסק, hebr. ברסט ליטובסק; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 310,8 tys. mieszk. (1 stycznia 2010).Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

Pod koniec 1942 (formalny rozkaz Dowódcy Armii Krajowej gen. Roweckiego z 22 stycznia 1943), w miarę nasilania się akcji dywersyjnych, „Wachlarz” i działający od 1940 Związek Odwetu zostały podporządkowane Kierownictwu Dywersji – Kedywowi.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Adolf Moczulski ps. Tadeusz, Krzysztof, Tadeusz Złoty (ur. 26 stycznia 1911 w Obłoniu (obecnie Chełm), zm. 3 stycznia 1983 w Olsztynie) – porucznik Armii Krajowej, członek ruchu oporu podczas II wojny światowej.
Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.
Winnica (ukr. Вінниця) – miasto w środkowej części Ukrainy, na wschodnim Podolu. Stolica obwodu winnickiego. 370 tys. mieszkańców (2011).
Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.
Układ Sikorski-Majski – układ z dnia 30 lipca 1941 roku między Polską a ZSRR, przywracający stosunki dyplomatyczne między obu państwami, zerwane 17 września 1939 z chwilą agresji ZSRR na Polskę wobec wysuniętego wówczas w nocie skierowanej do ambasadora RP oficjalnego stwierdzenia strony radzieckiej o zaprzestaniu istnienia państwa polskiego. Układ miał na celu wspólną walkę obu państw z III Rzeszą w czasie II wojny światowej w ramach koalicji antyhitlerowskiej.
Nowogród Wołyński (ukr. Новоград-Волинський, ros. Новград-Волынск), do 1796 oficjalnie, a później potocznie Zwiahel (nazwę oficjalną wprowadzono ukazem Katarzyny II jako symbol przejęcia miasta przez Imperium Rosyjskie po rozbiorach Rzeczypospolitej) - miasto rejonowe we wschodniej części obwodu żytomierskiego Ukrainy nad rzeką Słucz.
Dniepr (ukr. Дніпро, Dnipro) – miasto w południowo-środkowej części Ukrainy, na obu brzegach Dniepru, u ujścia Samary. 1,038 mln mieszkańców (w 2008 roku), trzecie pod względem wielkości miasto Ukrainy (po Kijowie i Charkowie), stolica obwodu dniepropetrowskiego.

Reklama