• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Vis - wyspa



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Agawowe (Agavoideae Herbert) – takson wyróżniany w różnych systemach w randze rodziny lub podrodziny (tu opisany jako podrodzina zgodnie z ujęciem systemu APG III z 2009). Obejmuje sukulenty liściowe i drzewa występujące na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, poza strefą okołobiegunową i znaczną częścią Australii oraz Azji zachodniej.Klaudiusz, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus, oficjalna tytulatura cesarska: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (ur. 1 sierpnia 10 p.n.e. w Lugdunum w Galii, zm. 13 października 54 n.e.) – historyk, czwarty cesarz rzymski od 25 stycznia 41 roku do swojej śmierci, syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej; bratanek cesarza Tyberiusza, stryj cesarza Kaliguli, brat Germanika.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Schematyczna mapa wybrzeża Chorwacji z zaznaczoną wyspą Vis

    Vis (gr. Issa, wł. Lissa) – dziewiąta co do wielkości chorwacka wyspa na Adriatyku, położona na południowy zachód od wyspy Hvar, na zachód od Korčuli i na północny zachód od wyspy Lastovo. Spośród wszystkich zamieszkanych wysp dalmatyńskich oddalona najbardziej, o ok. 45 km, od wybrzeża chorwackiego. Leży 50 km w linii prostej od Splitu i ok. 150 km od wybrzeża włoskiego. Od zakończenia II wojny światowej do rozpadu Jugosławii niedostępna dla obcokrajowców, wciąż jest rzadziej odwiedzana przez zagranicznych turystów niż pozostałe wyspy na Adriatyku.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Wawrzyn szlachetny, laur (Laurus nobilis L.) – gatunek krzewu należący do rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Występuje w stanie dzikim na obszarze śródziemnomorskim aż do południowych Alp, jednak jest uprawiany także w krajach południowej Europy, Afryce i obu Amerykach.

    Pochodzenie nazwy wyspy nie jest pewne. Grecka Ισσα prawdopodobnie pochodzi od isos (równy), natomiast słowiańska Vis powstała albo jako przekształcenie greckiej, albo od chorwackiego više (ponad) lub visok (wysoko). Włoska Lissa to połączenie przedimka określonego la przed samogłoską (la przechodzi w l') i greckiej nazwy Issa. Nazwa drugiego co do wielkości miasta wyspy, Komiža, również pochodzi od greckiej nazwy wyspy – powstała z zesłowiańszczonego połączenia łacińskiego cum lub włoskiego come i Issa (Comisa).

    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Korčula (gr. Κορκυρα Μελαινα, łac. Corcyra Nigra, starosł. Krkar, wł. Curzola) – górzysta wyspa u wybrzeży Chorwacji, położona w południowej Dalmacji.

    Spis treści

  • 1 Geografia
  • 1.1 Klimat
  • 1.2 Budowa geologiczna
  • 1.3 Populacja
  • 2 Fauna i flora
  • 2.1 Fauna
  • 2.2 Flora
  • 3 Historia
  • 3.1 Czasy prehistoryczne i starożytne
  • 3.2 Średniowiecze
  • 3.3 Czasy nowożytne
  • 3.3.1 II wojna światowa
  • 4 Kultura
  • 4.1 Zabytki
  • 4.1.1 Miasto Vis
  • 4.1.2 Miasto Komiža
  • 4.1.3 Inne
  • 4.2 Muzea i galerie
  • 4.3 Teatr i muzyka
  • 5 Plaże
  • 5.1 Plaże kamieniste
  • 5.2 Plaże piaszczyste i piaszczysto-kamieniste
  • 6 Sport
  • 7 Edukacja
  • 8 Gospodarka
  • 8.1 Uprawa winorośli
  • 8.2 Rybołówstwo
  • 8.3 Turystyka
  • 8.4 Transport i sieć dróg
  • 9 Znani ludzie związani z wyspą Vis
  • 10 Przypisy
  • 11 Bibliografia
  • 11.1 Bibliografia
  • 11.2 Opracowania
  • 12 Linki zewnętrzne
  • Zaleszczotki (Pseudoscorpionida) – rząd drapieżnych pajęczaków, obejmujący zwierzęta bardzo małe (od 1 do 8 mm długości), zamieszkujące przede wszystkim strefy tropikalne, ale spotykane też w innych strefach klimatycznych.Periplus (gr. περίπλους, w tłumaczeniu dosłownym żeglować wokół) – w nawigacji starożytnej Grecji, Fenicji i starożytnego Rzymu rękopis wyliczający kolejne porty i charakterystyczne elementy wybrzeża danego akwenu (morza, zatoki itp.) z określeniem przybliżonych odległości pomiędzy nimi. Do dnia dzisiejszego zachowały się niektóre takie dokumenty m.in.:

    Geografia[]

    Jedna z wysp archipelagu Viskiego, sv. Andrija, widziana z okolic Komižy
    Średnie temperatury miesięczne, porównanie dla wyspy Vis i miasta Pula
    Średnie opady miesięczne, porównanie dla wyspy Vis i miasta Rijeka, dane z okresu 1931-1960
    Port Komiža na Vis, drugie co do wielkości miasto wyspy, w tle Hum
    Port Vis, największe miasto wyspy

    Powierzchnia wyspy wynosi 89,72 km²; długość 17 km; szerokość do 8 km, a linia brzegowa 84,91 km. Najwyższe wzniesienie to Hum (587 m n.p.m.), którego wierzchołek jest zamknięty dla turystów ze względu na instalacje telekomunikacyjne. Vis jest oddzielony od wyspy Hvar kanałem Viškim, a od pobliskiej, oddalonej o 4,2 km wyspy Biševo – kanałem Biševskim. Pobliskie, w większości bezludne wyspy Biševo, Sv. Andrija, Budikovac (Budihovac), Jabuka, Brusnik, Veli i Mali Barjak, Ravnik, Veli i Mali Parzanj, są często łączone z Visem w archipelag Viski o powierzchni 193 km² (wliczając Vis). Jabuka i Brusnik to jedyne wyspy pochodzenia wyłącznie wulkanicznego spośród wszystkich 1185 wysp Chorwacji.

    Gentios lub Gencjusz (gr.: Γένθιος, Génthios) (II w. p.n.e.) – koregent iliryjskiego królestwa Ardiajów w latach 206-181, król Ilirii (rex Illyricorum) w latach 181-168 p.n.e. Syn króla Ardiajów Pleuratosa III i jego pierwszej żony Eurydyki z Macedonii.Włochy rozpoczęły swój udział w II wojnie światowej 10 czerwca 1940 roku jako sojusznik III Rzeszy. Głównym obszarem zaangażowania militarnego Włoch były rejon Morza Śródziemnego, Bałkany oraz Afryka Północna i Wschodnia. Poza tym oddziały włoskie brały udział w ataku na Francję, bitwie o Anglię, bitwie o Atlantyk i walkach na froncie wschodnim. Porażki doprowadziły w ostatnich dniach lipca 1943 roku do odsunięcia od władzy Benita Mussoliniego i zawarcia 3 września zawieszenia broni z aliantami, ogłoszonego oficjalnie 8 września 1943 roku. Spowodowało to okupację kraju przez wojska niemieckie i powstanie na północy Włoch Włoskiej Republiki Socjalnej z Benitem Mussolinim na czele. 13 października 1943 roku nowy rząd Królestwa Włoch, kierowany przez marszałka Pietra Badoglio, wypowiedział wojnę III Rzeszy i Japonii stając się w ten sposób członkiem koalicji antyfaszystowskiej. Ostatnie walki na froncie włoskim toczyły się do 2 maja 1945 roku.


    Klimat[]

    Wyspa ma łagodny klimat śródziemnomorski. W lipcu średnia temperatura wynosi +24 °C, a w styczniu +8,8 °C i jest o 2 °C niższa w lecie i o 2 °C wyższa w zimie niż w oddalonym o 50 km Splicie. Średnia roczna temperatura powietrza to +16,5 °C. Wiejące tutaj zimą wiatry bora często powodują problemy w połączeniach promowych. Średnie opady wynoszą 557 mm rocznie, przy czym na lato przypada tylko 40 mm.

    A cappella (wł. w dosłownym tłumaczeniu: "jak w kaplicy", w dalszym – "w stylu kościelnym") – termin określający styl muzyczny polegający na wykonywaniu przez chór utworów wielogłosowych bez towarzyszenia instrumentów. Ów styl wykształcił się na gruncie muzyki kościelnej XVI wieku, a jego teoretyczne dookreślenie dokonało się na kanwie teorii muzyki w I połowie XVII wieku.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.


    Budowa geologiczna[]

    Vis jako wyspa na Adriatyku powstał około 30 tys. lat temu. Skały, z których jest zbudowany, pochodzą głównie z ery mezozoicznej oraz paleogenu. Dominują wapienie i dolomity z okresu jury i kredy, dzięki czemu jest tutaj kilka jaskiń, charakterystycznych dla tego typu skał: Krajlična, Titova (miejsce schronienia Josipa Broz Tito w czasie II wojny światowej) oraz Zelena i słynna Błękitna jaskinia na pobliskich wyspach Ravnik i Biševo. Przeważa krawędziowa rzeźba terenu, w centralnej części wyspy są niewielkie obszary równinne.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Bora (z gr. boréas - wiatr północny) — chłodny, suchy i porywisty wiatr katabatyczny, powodujący spadek wilgotności.

    Część zachodnia wyspy jest znacznie wyższa: trzy szczyty przekraczają 500 m n.p.m. Są to: Hum, Orlovica (566 m n.p.m.) i Mali Hum (514 m n.p.m.). Dominuje wybrzeże klifowe, ale jest tutaj też kilkanaście plaż i dwie duże zatoki: sv. Juraja na północny i Komiža na zachodnim wybrzeżu. Wyspa była kiedyś połączona z kontynentem, o czym świadczą znajdywane na niej szkielety zwierząt nie występujących na wyspach dalmatyńskich. Na wyspie jest niewiele źródeł wody pitnej i znajdują się one głównie w okolicach miasta Komiža (źródła Kamenica, Pizdica i inne). Nie ma tutaj rzek ani jezior, w rejonie góry Manjigor (401 m n.p.m.) jest tylko kilka okresowych strumieni.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.


    Populacja[]

    Vis jest podzielony na dwa okręgi administracyjne, Vis i Komiža.

    Na wyspie jest kilkanaście miejscowości, zamieszkanych przez około 3700 mieszkańców. W dwóch największych miastach, Vis i Komiža, mieszka odpowiednio 1776 i 1523 osób (2001 r.). Pozostałe miejscowości na wyspie, w porządku alfabetycznym, to (w nawiasach podano liczbę mieszkańców):

  • Okręg administracyjny Komiža (1677)
  • Borovik (15)
  • Duboka (6)
  • Oključna (5)
  • Podhumlje (40)
  • Podšpilje (14)
  • Žena Glava (54)
  • Wyspy należące administracyjnie do okręgu Komiža:
  • Biševo (19)
  • Palagruža, w spisie ludności z 2001 r. oznaczona jako bezludna, chociaż mieszka tutaj na stałe latarnik (0)
  • Sveti Andrija (1)
  • Okręg administracyjny Vis (1960)
  • Dračevo Polje (8)
  • Marinje Zemlje (35)
  • Milna (19)
  • Plisko Polje (21)
  • Podselje (23)
  • Podstražje (23)
  • Rogačić, na niektórych mapach Rogačica (8)
  • Rukavac (47)
  • Populacja wyspy w latach 1570-2001


    Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.Replika – powtórne wykonanie dzieła sztuki, pojazdu, samolotu itp. z możliwie wiernym odtworzeniem oryginału. Czasem tylko wyglądu albo motywu.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pietro II Orseolo – doża Wenecji (991-1009). Wymieniany jest jako organizator wyprawy przeciwko dalmatyńskim Naretanom.
    Jałowiec (Juniperus L.) – rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Liczy ok. 50–71 gatunków, z których w Polsce w warunkach naturalnych występują 2. Rodzaj należy obok sosen do najbardziej rozpowszechnionych przedstawicieli iglastych na Ziemi. Jałowce rosną w strefie klimatu umiarkowanego i subpolarnego na wszystkich kontynentach półkuli północnej, a także w górach w strefie międzyzwrotnikowej. Wiele gatunków i ich odmian uprawianych jest jako rośliny ozdobne.
    Butlonos, delfin butlonosy (Tursiops truncatus) – gatunek walenia z rodziny delfinowatych (Delphinidae) należy do najczęściej występujących i najszerzej rozprzestrzenionych gatunków delfinów.
    Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.
    Brusnik (maced. Брусник) – wieś w południowej Macedonii, w pobliżu trzeciego co do wielkości miasta tego kraju – Bitoli. Osada wchodzi w skład gminy Bitola.
    Ożaglowanie lugrowe (rejkowe) – jeden z typów ożaglowania skośnego. Żagiel mocowany jest likiem górnym do rejki i podnoszony oraz opuszczany razem z nią przy pomocy fału.
    Ankona (wł. Ancona) – miasto i gmina w środkowych Włoszech nad Adriatykiem. Nazwa pochodzi od greckiego słowa ankon, oznaczającego łokieć. Jest stolicą prowincji o tej samej nazwie i regionu Marche. Miasto położone jest amfiteatralnie na nadmorskich wzgórzach (m.in. Monte Conero 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Florencji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.147 sek.