• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Vincent van Gogh



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Arles (prowan. Arle) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Delta Rodanu, nad rzeką Rodan.Kirk Douglas, właśc. Issur Danielovitch Demsky (ur. 9 grudnia 1916 w Amsterdamie w stanie Nowy Jork) – amerykański aktor i producent filmowy.
    Jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów van Gogha: Słoneczniki (1888)

    Vincent Willem van Gogh, wym. [ˈvɪnsɛnt vaŋˈɣɔx] (ur. 30 marca 1853, zm. 29 lipca 1890) – holenderski malarz postimpresjonistyczny, którego twórczość dzięki żywej kolorystyce i emocjonalnemu oddziaływaniu wywarła dalekosiężny wpływ na sztukę XX w. Artysta w ciągu swego życia cierpiał na napady lękowe i narastające ataki spowodowane zaburzeniami psychicznymi. Zmarł w wieku 37 lat jako twórca nieznany szerszemu ogółowi, w wyniku postrzału z broni palnej – prawdopodobnie samobójczego.

    Nocna kawiarnia (hol. Het nachtcafé, ang. The Night Café in the Place Lamartine in Arles lub The Night Café) – obraz Vincenta van Gogha namalowany we wrześniu 1888 podczas pobytu artysty w miejscowości Arles. Obraz znajduje się obecnie w galerii sztuki Uniwersytetu Yale (Nr kat.: F 463, JH 1575). Istnieje również wersja akwarelowa, powstała w tym samym czasie, znajdująca się obecnie w kolekcji Hahnloserów (Nr kat.: F 1463, JH 1576).Muzeum Mohameda Mahmouda Khalila – galeria sztuki znajdująca się w Gizie, w aglomeracji Kairu. Muzeum szczyci się najcenniejszą na Bliskim Wschodzie kolekcją sztuki europejskiej XIX i XX w.

    Mało doceniany za życia, van Gogh zyskał sławę po śmierci. Dziś jest powszechnie uważany za jednego z największych malarzy w historii, artystę, którego twórczość stanowi istotne źródło sztuki współczesnej. Van Gogh zaczął malować na kilka lat przed ukończeniem 30. roku życia, a swe najbardziej znane dzieła stworzył w ciągu 2 ostatnich lat. Jest autorem ponad 2000 dzieł, w tym: 870 obrazów, 150 akwarel i ponad 1000 rysunków i 133 szkiców listowych. Dziś jego liczne autoportrety, pejzaże, portrety i słoneczniki należą do najbardziej rozpoznawalnych i najdroższych dzieł sztuki na świecie.

    Strychnina, C21H22N2O2 – organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący w nasionach kulczyby wroniego oka, posiadający silne właściwości toksyczne. Jest substancją o silnie gorzkim smaku, wyczuwalnym już przy stężeniu 1 ppm (roztwór wodny).Armory Show (oficjalnie: International Exhibition of Modern Art) – wystawa sztuki nowoczesnej, zorganizowana w dniach 17 lutego–15 marca 1913 roku w Nowym Jorku w budynku 69th Regiment Armory (stąd potoczna nazwa wystawy) należącym do Gwardii Narodowej Stanów Zjednoczonych. Wystawa była następnie prezentowana w Art Institute of Chicago i w Copley Society of Art w Bostonie.

    Lata wczesnej młodości van Gogh spędził, pracując w Goupil & Cie, firmie handlującej dziełami sztuki, i podróżując między Hagą, Londynem a Paryżem. Po powrocie do Anglii otrzymał posadę nauczyciela. Jego wczesnym pragnieniem zawodowym było zostanie pastorem. Od 1879 pracował jako misjonarz w górniczym zagłębiu w Belgii. W tym czasie rozpoczął sporządzanie szkiców ludzi z lokalnej społeczności. W 1885 namalował swoje pierwsze wielkie dzieło: Jedzący kartofle. Jego paleta w tamtym czasie składała się przeważnie z mrocznych, ziemistych odcieni i nie wykazywała ani odrobiny żywej kolorystyki, która charakteryzowała jego późniejsze prace. W marcu 1886 van Gogh przeniósł się do Paryża i odkrył francuskich impresjonistów. Później wyjechał na południe Francji i poddał się czarowi silnego światła słonecznego, które tam znalazł. Jego prace stały się jaśniejsze kolorystycznie, a on sam wypracował swój jedyny i bardzo rozpoznawalny styl, który w pełni rozwinął się podczas jego pobytu w Arles w 1888.

    De Stijl (po niderlandzku styl) – kierunek w sztuce rozwijający się w latach 20. XX wieku. Znany jest także pod nazwą neoplastycyzm.Fundacja E.G. Bührlego została założona w 1960 r. przez rodzinę Emila Georga Bührlego (1890-1956) – niemieckiego przemysłowca zamieszkałego w Zurychu, kolekcjonera sztuki. Celem działania organizacji jest zarząd bogatą kolekcją dzieł sztuki pozostawioną przez Bührlego i udostępnianie jej publiczności.

    Rozmiar wpływu, jaki choroba umysłowa van Gogha wywarła na jego twórczość, stał się przedmiotem spekulacji po jego śmierci. Pomimo szeroko rozpowszechnionej tendencji do romantyzowania złego stanu jego zdrowia, współcześni krytycy widzą w nim artystę głęboko sfrustrowanego bezczynnością i chaosem myślowym wywołanym atakami choroby. Według krytyka sztuki Roberta Hughesa późne prace van Gogha ukazują go jako artystę w pełni zdolności twórczych i całkowicie panującego nad sobą.

    Jules de Goncourt (ur. 17 grudnia 1830 w Paryżu jako Jules Alfred Huot de Goncourt, zm. 20 czerwca 1870 w Auteuil) – francuski pisarz, tworzący wspólnie z bratem Edmondem. Obaj wnieśli znaczący wkład w rozwój powieści naturalistycznej oraz krytyki sztuki. Przeszli do historii dzięki wspólnie napisanemu, wielotomowemu dzielu Journal: Memoire de la vie litteraire. W 1867 roku Jules de Goncourt użył terminu „japonaiserie” („japońszczyzna”) na określenie wpływu sztuki japońskiej na europejską.Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.

    Spis treści

  • 1 Listy
  • 2 Życiorys
  • 2.1 Dzieciństwo, młodość i powołanie
  • 2.2 Etten, Haga i Drenthe (1881–1883)
  • 2.3 Nuenen (1883–1885)
  • 2.4 Antwerpia (1885–1886)
  • 2.5 Paryż (1886–1888)
  • 2.5.1 Inspiracja sztuką japońską
  • 2.5.2 Impresjonizm
  • 2.6 Arles (1888–1889)
  • 2.6.1 Pierwsze półrocze
  • 2.6.2 „Żółty Dom”
  • 2.6.3 Przyjazd Gauguina
  • 2.6.3.1 23 grudnia 1888
  • 2.6.4 Styczeń-maj 1889
  • 2.7 Saint-Rémy (1889–1890)
  • 2.7.1 Maj-grudzień 1889
  • 2.7.2 Styczeń-maj 1890
  • 2.8 Auvers-sur-Oise (1890)
  • 2.8.1 Śmierć
  • 2.9 Epilog
  • 3 Twórczość
  • 3.1 Pejzaże
  • 3.1.1 Drzewa oliwkowe
  • 3.1.2 Cyprysy
  • 3.1.3 Pola uprawne
  • 3.1.4 Kwitnące sady, ogrody i pola
  • 3.2 Martwe natury
  • 3.2.1 Kwiaty
  • 3.3 Portrety
  • 3.3.1 Autoportrety
  • 4 Spuścizna
  • 4.1 Pośmiertna sława
  • 4.1.1 Inicjatywa Van Gogh Europe
  • 4.2 Wpływ
  • 5 Catalogues raisonnés
  • 5.1 Catalogue raisonné Jacoba Baarta de la Faille'a
  • 5.2 Catalogue raisonné Jana Hulskera
  • 5.3 Catalogue raisonné Muzeum Vincenta van Gogha
  • 6 Kolekcje
  • 6.1 Europa
  • 6.2 Ameryka Północna
  • 6.3 Ameryka Południowa
  • 6.4 Azja
  • 6.5 Afryka
  • 6.6 Australia
  • 7 Domniemana fotografia van Gogha
  • 8 Wpływy kulturowe
  • 8.1 Film
  • 8.2 Muzyka
  • 8.2.1 Muzyka poważna
  • 8.2.2 Muzyka rozrywkowa
  • 9 Zobacz też
  • 10 Uwagi
  • 11 Przypisy
  • 12 Bibliografia
  • 13 Linki zewnętrzne
  • Listy[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Listy Vincenta van Gogha.
    Vincent
    Vincent van Gogh ok. 1871–1872. Zdjęcie pochodzi z okresu, kiedy pracował w galerii firmy Goupil & Cie w Hadze
    Theo
    Theo van Gogh w 1878. Przez wiele lat wspierał finansowo brata. Obaj spoczywają we wspólnym grobie na cmentarzu w Auvers-sur-Oise
    Bracia van Gogh

    Jednym z najbardziej wiarygodnych źródeł w zrozumieniu malarstwa oraz psychiki Vincenta van Gogha jest zbiór korespondencji pomiędzy nim a jego młodszym bratem, marszandem Theo. Korespondencja ta jest podstawą większości tego, co wiadomo o myślach i poglądach artysty.

    Ogród poetów – to zbiorczy tytuł cyklu 4 obrazów namalowanych przez Vincenta van Gogha jesienią 1888, mających za temat fragment parku publicznego. Wszystkie te dzieła powstały podczas pobytu artysty w miejscowości Arles. Obraz Ogród poetów II zaginął, zachował się tylko jego szkic.Szkoła haska (hol. Haagse School) – grupa artystyczna malarzy holenderskich działających w Hadze w latach 1860–1890.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Musimy jednak ze sobą często korespondować – napisał Vincent 13 grudnia 1872 w liście do brata.

    Dordrecht – miasto i gmina w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa, w delcie Renu i Mozy, na południowy wschód od Rotterdamu. Liczy 113 381 mieszkańców (2012) i tym samym stanowi trzecie co do wielkości miasto w tej prowincji, po Rotterdamie i Hadze.Wieża starego kościoła w Nuenen – seria obrazów i rysunków namalowanych w latach 1884–1885 przez Vincenta van Gogha, holenderskiego malarza, jednego z głównych przedstawicieli postimpresjonizmu. Tematem cyklu jest zrujnowana wieża XII-wiecznego, późnoromańskiego kościoła w Nuenen (Brabancja Północna, Holandia).

    Theo wspierał swojego brata finansowo oraz psychicznie bez względu na to, w jak skomplikowanej sytuacji życiowej znajdował się Vincent. Owocem ich długoletniej przyjaźni jest kilkaset listów, które bracia pisali do siebie od roku 1872 do 1890.

    Zachowało się ponad 600 listów napisanych przez Vincenta do Theo i 40 napisanych przez Theo do Vincenta. Choć wiele z nich jest niedatowanych, historycy sztuki byli w stanie uporządkować korespondencję chronologicznie. Pozostał problem dotyczący datowania listów napisanych w okresie pobytu van Gogha w Arles. Wiadomo, że tylko w ciągu tego okresu napisał on 200 listów do przyjaciół po holendersku, francusku i angielsku. Okres, kiedy van Gogh mieszkał w Paryżu, jest najtrudniejszy do badania przez historyków sztuki, ponieważ obaj bracia mieszkali razem i nie było potrzeby wymiany korespondencji pomiędzy nimi; z tego powodu źródła dla tego okresu są skąpe bądź żadne.

    Museum of Modern Art (MoMA) – muzeum sztuki nowoczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe (indywidualne i tematyczne) prezentujące malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media.Muzeum Narodowe Thyssen-Bornemisza (hiszp. Museo Nacional Thyssen-Bornemisza) – hiszpańskie muzeum sztuki mieszczące się w Madrycie, w Palacio de Villahermosa.

    Obok korespondencji pomiędzy Vincentem a Theo pozostałe zachowane dokumenty obejmują listy pisane do Anthona van Rapparda, Émile’a Bernarda, siostry van Gogha Willeminy i jej przyjaciółki Line Kruysse. Listy van Gogha zostały po raz pierwszy opracowane i opatrzone adnotacjami w 1913 przez wdowę po Theo, Johannę van Gogh-Bonger. W przedmowie stwierdziła ona, iż publikuje je z „drżeniem”, ponieważ nie chce, żeby życiowy dramat artysty przesłonił jego dzieło. Sam van Gogh był zagorzałym czytelnikiem biografii innych artystów i oczekiwał, iż ich życie będzie zgodne z charakterem ich sztuki.

    Prowansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra – „Nasza Prowincja".Yale University Art Gallery – galeria sztuki w New Haven (USA), należąca do Yale University. Jest najstarszym uniwersyteckim muzeum sztuki na półkuli zachodniej.

    W dniach od 9 października 2009 do 3 stycznia 2010 w Muzeum Vincenta van Gogha w Amsterdamie została zorganizowana wystawa poświęcona jego listom; pod koniec stycznia wystawa została przeniesiona do Royal Academy of Arts w Londynie (23 stycznia – 18 kwietnia 2010).

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Dzieciństwo, młodość i powołanie[ | edytuj kod]

    Rodzina Vincenta van GoghaOd góry od lewej: ojciec Theodorus van Gogh, matka Anna Cornelia van Gogh (z domu Carbentus); u dołu od lewej: Vincent Willem, siostra Anna Cornelia, brat Theo, siostra Elisabeth Huberta, siostra Willemina Jacoba, brat Cornelis

    Vincent Willem van Gogh urodził się 30 marca 1853 w wiosce Groot-Zundert położonej blisko Bredy w prowincji Brabancja Północna w południowej Holandii. Był synem Anny Cornelii z domu Carbentus i Theodorusa van Gogha, ministra Holenderskiego Kościoła Reformowanego (hol. Nederlandse Hervormde Kerk). Vincent otrzymał to samo imię, co jego dziadek i pierwszy brat, który urodził się martwy dokładnie rok wcześniej. Praktyka ponownego użycia tego samego imienia była rozpowszechniona. Imię Vincent było popularne w rodzinie van Goghów; dziadek Vincenta, też Vincent (1789–1874), zdobył w 1811 stopień naukowy z teologii na Uniwersytecie w Lejdzie. Miał on sześciu synów, z których trzech zostało marszandami; jeden z nich nazywał się Vincent (wymieniany w listach van Gogha jako „wuj Cent”). Dziadek Vincent z kolei otrzymał być może to imię po wuju swojego ojca, popularnym rzeźbiarzu Vincencie van Goghu (1729–1802). Sztuka i religia to były te dwa zajęcia, ku którym ciążyła rodzina van Goghów. Theodorus i Anna Cornelia van Gogh mieli sześcioro dzieci. Vincent Willem był pierworodnym, a po nim przyszły na świat trzy siostry: Anna Cornelia (ur. 1855), Elisabeth Huberta (ur. 1859) i Willemina Jacoba (ur. 1862) oraz dwaj bracia: Theo (ur. 1857) i Cornelis Vincent (ur. 1867). W ciągu swego życia Vincent utrzymywał bliskie kontakty tylko z dwojgiem z rodzeństwa: Willeminą i Theo.

    Awangarda (franc. avant garde – "straż przednia") – zespół tendencji i trendów w sztuce XX wieku odrzucający dotychczasowe style, kreujący własny świat, nie naśladujący rzeczywistości, szukający odrębnego języka wyrazu.Cyprysy (hol. Cypressen, ang. Cypresses) – obraz Vincenta van Gogha namalowany w czerwcu 1889 podczas pobytu artysty w miejscowości Saint-Rémy.

    Jako dziecko Vincent był poważny, milczący i zamyślony. Od 1860 chodził do szkoły w Zundert, gdzie jedyny katolicki nauczyciel miał pod opieką ok. 200 uczniów. Od 1861 Vincent i jego siostra Anna pobierali nauki w domu pod okiem guwernantki. 1 października 1864 Vincent wyjechał do szkoły podstawowej z internatem prowadzonej przez Jan Provily’ego w Zevenbergen, ok. 32 km od Zundert. Rozstanie z domem rodzinnym wywołało u Vincenta cierpienia psychiczne, których echa powracać będą również w okresie dorosłym. 15 września 1866 poszedł on do szkoły średniej Koning Willem II college w Tilburgu. Constantijn C. Huysmans, popularny paryski artysta, uczył van Gogha rysunku w szkole i był zwolennikiem systematycznego podejścia do tego tematu. W marcu 1868 van Gogh nagle porzucił szkołę i powrócił do domu. W późniejszym okresie tak skomentował ten okres: „moja młodość była ponura, zimna i jałowa”. W lipcu 1869 wuj pomógł mu w zdobyciu posady w firmie handlującej dziełami sztuki, Goupil & Cie w Hadze. W czerwcu 1873, po przeszkoleniu, szef firmy przeniósł go do Londynu. Van Gogh znalazł lokum przy Hackford Road 87 w dzielnicy Brixton, pracował natomiast przy Southampton Street 17, gdzie mieściła się londyńska filia Messrs. Goupil & Co. Był to dla niego pomyślny czas – powodziło mu się w pracy – mając 20 lat zarabiał więcej niż jego ojciec. Żona Theo zauważyła później, że był to najszczęśliwszy rok w życiu van Gogha. Zakochał się on w córce Eugénie Loyer, gospodyni domu, w którym wynajmował mieszkanie. Kiedy jednak wyznał jej swoje uczucia, ta odrzuciła go tłumacząc, że już dyskretnie zaręczyła się z poprzednim lokatorem. Van Gogh czuł się coraz bardziej osamotniony i zaangażowany w sprawy religijne. Ojciec i wuj wysłali go do Paryża, żeby pracował w placówce handlowej. Złościło go jednak traktowanie sztuki jak towaru, co zauważali także klienci. 1 kwietnia 1876 jego praca dobiegła końca.

    Mania – zaburzenie psychiczne (nie choroba sensu stricto) z grupy zaburzeń afektywnych charakteryzujące się występowaniem podwyższonego bądź drażliwego nastroju. Stany maniakalne zazwyczaj opisywane są przez pacjentów jako doświadczenia przyjemne; sprawiające, że czują się szczęśliwi. Pacjenci, których nastrój podczas manii jest drażliwy, nie opisują tego doświadczenia jako przyjemne, szybko się frustrują, a próba wpływu na ich zamiary powoduje u nich nasilenie gniewu bądź występowanie urojeń prześladowczych.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Van Gogh powrócił do Anglii, do pracy bez wynagrodzenia. Otrzymał posadę nauczyciela na zastępstwie w niewielkiej szkole z internatem, położonej naprzeciwko portu w Ramsgate, którego kilka szkiców wykonał. Kiedy właściciel szkoły przeniósł się do Isleworth w Middlesex, van Gogh podążył za nim, podróżując pociągiem do Richmond, a resztę dystansu pokonując pieszo. Z pracy w nowym miejscu nic jednak nie wyszło i van Goghowi pozostało jedynie zajęcie w charakterze asystenta ministra w kościele metodystycznym, zgodnie ze swym pragnieniem „głoszenia ewangelii wszędzie”. Na święta Bożego Narodzenia powrócił do domu i podjął pracę w księgarni w Dortrechcie, która trwała 6 miesięcy. Nie był jednak zadowolony z nowej posady i większość czasu spędzał na zapleczu sklepu rysując coś machinalnie lub tłumacząc ustępy z Biblii na angielski, francuski i niemiecki.

    Puentylizm lub pointylizm (z fr. pointiller – kropkować, punktować) – neoimpresjonistyczna technika kształtowania formy obrazu, polegająca na budowaniu kompozycji obrazu poprzez zapełnianie gęsto rozmieszczonymi, różnobarwnymi punktami i kreskami kładzionymi na płótno czubkiem pędzla. Te punkty i kreski, oglądane z odpowiedniego, uzależnionego od ich wielkości oddalenia, zlewają się w jedno, tworząc obraz. Technika stanowiła rozwinięcie dywizjonizmu.Camille Pissarro (ur. 10 lipca 1830, zm. 13 listopada 1903) – francuski malarz impresjonistyczny i neoimpresjonistyczny pochodzenia żydowskiego.

    Religijne emocje van Gogha wzbierały aż do momentu, w którym poczuł on, iż odkrył u siebie prawdziwe powołanie. W celu wsparcia jego starań, żeby zostać pastorem, rodzina wysłała go w maju 1877 na studia teologiczne do Amsterdamu. Van Gogh zatrzymał się tam u swego wuja, Jana van Gogha, wiceadmirała marynarki wojennej. Do egzaminu wstępnego przygotowywał się pod kierunkiem wuja Johannesa Strickera, szanowanego teologa, którego najbardziej znanym dziełem było 2-tomowe wydawnictwo Jezus van Nazareth volgens de Historie Geschetst. Van Gogh egzaminu nie zdał i w lipcu 1878 opuścił dom wuja Jana. Uczestniczył następnie, również bez powodzenia, w 3-miesięcznym kursie zorganizowanym przez protestancką szkołę misyjną Vlaamsche Opleidingsschool w Laeken koło Brukseli.

    Włoszka (hol. De Italiaanse, ang. Italian Woman (Agostina Segatori?)) – obraz olejny (Nr kat.: F 381, JH 1355) namalowany przez Vincenta van Gogha w grudniu 1887 podczas jego pobytu w Paryżu, znany też pod tytułem Włoszka z goździkami lub Portret kobiety z goździkami.Cyprysy z dwoma postaciami kobiet (hol. Cypressen met twee vrouwen, ang. Cypresses with Two Female Figures) – obraz Vincenta van Gogha namalowany w czerwcu 1889 podczas pobytu artysty w miejscowości Saint-Rémy.
    Dom w Cuesmes, w którym van Gogh mieszkał w 1880 i w którym podjął decyzję zostania artystą

    W styczniu 1879 otrzymał tymczasową posadę misjonarza w wiosce Petit Wasmes w górniczym okręgu Borinage w Belgii. Przyjmując chrześcijaństwo jako logiczny punkt odniesienia van Gogh wybrał życie takie, jakie wiedli ci, do których kierował swoje przesłanie – dzielił ich niedostatki do tego stopnia, że spał na słomie w małym baraku na zapleczu piekarni, który był jego lokum. Żona piekarza opowiadała, że słyszała jak van Gogh szlochał całą noc w baraku. Jego wybór życia w nędznych warunkach nie zyskał mu uznania w oczach skonsternowanych władz kościelnych, które zwolniły go za „podważanie godności kapłaństwa”. Van Gogh udał się następnie do Brukseli, powrócił na krótko do Cuesmes w Borinage, ale uległ presji rodziców, żeby wrócić do domu, do Etten. W domu przebywał mniej więcej do marca następnego roku, co było przyczyną narastającego niepokoju i frustracji jego rodziców. Szczególny konflikt miał miejsce między Vincentem a ojcem; Theodorus dowiadywał się o możliwość oddania syna pod opiekę w zakładzie psychiatrycznym w Geel. Van Gogh powrócił do Cuesmes, gdzie do października wynajmował lokum wspólnie z górnikiem o nazwisku Charles Decrucq. Coraz bardziej interesowali go ludzie i to co się wokół niego działo. Upamiętniał spędzany tam czas swoimi rysunkami i w tym samym roku, idąc za sugestią Theo, zainteresował się poważnie sztuką udając się jesienią do Brukseli, żeby rozpocząć studia u prominentnego holenderskiego artysty Willema Roelofsa. Roelofs przekonał van Gogha, pomimo jego niechęci do oficjalnych szkół artystycznych, do zapisania się do Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych (Académie Royale des Beaux-Arts) w Brukseli. 15 listopada 1880 van Gogh został umieszczony na liście słuchaczy akademii. W trakcie zajęć studiował nie tylko anatomię, ale też klasyczne zasady pozowania i perspektywy, o których powiedział: ...musisz umieć narysować najdrobniejszy szczegół. Wysłał nawet swe pierwsze prace do domu, żeby zobaczył je ojciec.

    Drzeworyt – technika graficzna należąca do druku wypukłego. Drzeworytem nazywa się również odbitkę uzyskaną tą techniką.Vincent van Gogh przyszedł na świat jako pierworodne dziecko Theodorusa i Anny Cornelii van Goghów. Miał sześcioro rodzeństwa: trzech braci i trzy siostry. Nie był żonaty. Zmarł najprawdopodobniej śmiercią samobójczą.

    Van Gogh w czasie kiedy głosił słowo Boże zapragnął zostać artystą, stwierdzając:

    ...Spróbuj zrozumieć ostatnie słowo tego, co wielcy artyści, poważni artyści mówią poprzez swoje arcydzieła; w tym będzie Bóg. Jedni napisali lub powiedzieli o tym w książce, a inni w obrazie.

    Etten, Haga i Drenthe (1881–1883)[ | edytuj kod]

    W kwietniu 1881 van Gogh przeniósł się razem z rodzicami na wieś, do Etten, gdzie kontynuował rysowanie, często wykorzystując sąsiadów jako modeli. W ciągu lata spędzał wiele czasu na spacerach i rozmowach ze swą niedawno owdowiałą kuzynką, Kee Vos-Stricker. Była ona córką starszej siostry matki i Johannesa Strickera, który okazał swą serdeczność artyście. Kee była 7 lat starsza od Vincenta i miała 8-letniego syna. Van Gogh zaproponował jej małżeństwo, ale odrzuciła jego propozycję słowami: Nie, nigdy, przenigdy. Później, w listopadzie, van Gogh napisał ostry list do wuja Strickera, po czym pospiesznie wyjechał do Amsterdamu, gdzie ponownie rozmawiał z nim przy różnych okazjach. Kee odmawiała spotkania się z nim, a jej rodzice pisali: Twoja natarczywość jest odrażająca. Vincent, w geście rozpaczy, wsadził rękę w płomień lampy mówiąc: Niech widzę ją tak długo, jak długo utrzymam rękę w płomieniu; nie bardzo pamiętał, co się dalej działo, ale później domyślił się, że to wuj zgasił płomień lampy. Dał on van Goghowi jasno do zrozumienia, że o małżeństwie nie ma mowy podając jako powód jego niezdolność do samodzielnego utrzymania się. Van Gogha bardzo dotknęły poglądy wuja i jego wcześniejsza hipokryzja.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Ukiyo-e (jap. 浮世絵, Ukiyo-e "obrazy przepływającego świata") – rodzaj malarstwa i drzeworytu japońskiego funkcjonujący w swej typowej formie od połowy XVII wieku do początku ery Meiji (1868). Ukiyo-e były plastycznym środkiem wyrazu społeczności "przepływającego świata" (ukiyo), powstającym w obrębie dzielnic rozrywki największych miast japońskich epoki Edo (1600-1867). Drzeworyt, obok popularnej literatury kibiyoshi i teatru kabuki, stanowiły jeden z trzech zasadniczych filarów kultury ukiyo.
    Pierwszy obraz olejny van Gogha: Martwa natura z kapustą i drewniakami, Haga (1881), Muzeum Vincenta van Gogha

    W ostatnią niedzielę listopada 1881 van Gogh wyjechał do Hagi, gdzie zatrzymał się u swego kuzyna, malarza Antona Mauve (1838–1888). Jeszcze w grudniu 1881 pod okiem Mauve namalował swoje dwa pierwsze obrazy olejne: Martwa natura z kapustą i drewniakami i Martwa natura z kuflem piwa i owocami. Jego pierwsze kroki w malowaniu były ostrożne i niezobowiązujące – jako temat wybrał martwe przedmioty i zgodnie z tym, czego się nauczył w Akademii Sztuk Pięknych w Brukseli, usiłował stworzyć przestrzeń i efekty świetlne w przypadkowym zestawieniu przedmiotów, umieszczonych na płaskim, brunatnym tle.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie.

    Przed świętami Bożego Narodzenia van Gogh przyjechał do Etten. Podczas świąt pomiędzy nim a ojcem doszło do gwałtownej kłótni. Powodem była odmowa Vincenta pójścia do kościoła na nabożeństwo, a także sprawy związane z Kee. W efekcie kłótni ojciec kazał synowi wynieść się z domu. Van Gogh jeszcze tego samego dnia wyjechał ponownie do Hagi.

    Charles-François Daubigny (ur. 15 lutego 1817, zm. 19 lutego 1878 tamże) – francuski malarz, grafik, litograf i ilustrator, przedstawiciel szkoły z Barbizon, uważany za prekursora impresjonizmu.Smutek (ang. Sorrow) – rysunek Vincenta van Gogha sporządzony w kilku wersjach ok. 10 kwietnia 1882 roku w Hadze oraz litografia wykonana na jego podstawie ok. 11 listopada tego samego roku. Zarówno rysunek jak i litografia znajdują się w prywatnych kolekcjach.
    Dachy, widok z atelier, Haga (1882), akwarela, kolekcja prywatna

    Zatrzymał się u Mauve. Mauve wprowadzał go w tajniki zarówno malarstwa olejnego, jak i akwareli i pożyczył mu pieniądze na zorganizowanie atelier, które van Gogh zaczął wynajmować od 1 stycznia 1882; wkrótce jednak doszło między nimi do różnicy zdań, być może z powodu sporu na temat rysunku, który van Gogh wykonał na podstawie odlewów gipsowych. Wyglądało na to, że Mauve nagle zaczął być oziębły w stosunku do van Gogha i nie zwrócił mu szeregu jego listów.

    Wiejskie chaty – cykl obrazów namalowanych przez Vincenta van Gogha w latach 1883–1885, przedstawiający wiejskie domostwa, siedziby chłopów, których portrety artysta także malował i rysował w tym samym czasie.Teoria koloru – interdyscyplinarny dział wiedzy zajmujący się powstawaniem u człowieka wrażeń barwnych, oraz teoretycznymi i praktycznymi aspektami czynników zewnętrznych biorących udział w procesie powstawania tych wrażeń. Teorię koloru można również nazywać teorią barwy, jednak w praktyce zwykło używać się pierwszego terminu.
    Smutek (Sien Hoornik)

    Van Gogh podejrzewał, że Mauve dowiedział się o jego nowym związku z prostytutką-alkoholiczką, Clasiną Marią „Sien” Hoornik (1850–1904) i jej małą córką. Van Gogh spotkał Sien Hoornik pod koniec stycznia, kiedy miała ona 5-letnią córkę i była w ciąży. Wcześniej urodziła dwoje dzieci, które zmarły, o czym van Gogh nie wiedział. W liście do brata van Gogh wspominał, że przygarnął Sien Hoornik z litości, ponieważ wyglądała nędznie. Stała się ona modelką artysty. Sporządził on szereg rysunków jej i jej córki; Należy do nich Smutek, który jest prawdopodobnie tym rysunkiem van Gogha, który najbardziej zapada w pamięć. 2 lipca Sien Hoornik urodziła syna, Willema. Kiedy ojciec van Gogha dowiedział się o szczegółach związku syna z prostytutką, zaczął wywierać na niego presję, żeby ją oddalił wraz z jej dziećmi. Vincent początkowo sprzeciwiał się naleganiom ojca.

    Most Langlois w Arles – to zbiorczy tytuł 4 obrazów, jednej akwareli i 5 szkiców namalowanych przez Vincenta van Gogha wiosną 1888, mających za temat most zwodzony Langlois. Wszystkie te dzieła powstały podczas pobytu artysty w miejscowości Arles.Spółgłoska nosowa miękkopodniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [ŋ].

    Wuj van Gogha, marszand Cornelis van Gogh (1826–1908), zamówił u niego 20 atramentowych rysunków przedstawiających widoki miasta, które artysta ukończył pod koniec maja. W czerwcu 1882 van Gogh spędził 3 tygodnie w szpitalu, ponieważ zdiagnozowano u niego rzeżączkę. Latem zaczął malować obrazy olejne. Na jesieni 1883, po roku wspólnego życia, van Gogh odprawił Sien Hoornik i jej dwoje dzieci. Zamierzał usunąć ją z miasta, ale ostatecznie zmienił zdanie. Możliwe, że to brak pieniędzy zmusił Sien Hoornik do powrotu do prostytucji. Dom van Gogha stał się przez to mniej radosny, ale artysta prawdopodobnie czuł, że życie rodzinne jest nie do pogodzenia z jego artystycznym rozwojem. Po odejściu od van Gogha Sien Hoornik oddała córkę na wychowanie swojej matce, a syna Willema – bratu. Wyjechała następnie do Delft, a później do Antwerpii. Willem wspominał, że kiedy miał ok. 12 lat, zabrano go żeby odwiedził matkę w Rotterdamie, gdzie jego wuj próbował przekonać Sien, aby wyszła za mąż w celu wykazania ślubnego pochodzenia dziecka. Willem zapamiętał słowa matki: Ależ ja wiem, kto jest ojcem. Był on artystą, z którym żyłam prawie 20 lat temu w Hadze. Nazywa się Van Gogh. Zwracając się do Willema powiedziała: Dostałeś imię po nim. Willem uwierzył w to, że jest synem van Gogha, choć z daty jego urodzin wynikało, iż było to niemożliwe. W latach późniejszych Sien Hoornik prowadziła wędrowny tryb życia, przenosząc się z miejsca na miejsce i zarabiając na życie jako prostytutka. W 1901, dla dobra dzieci, wyszła w Amsterdamie za mąż za mężczyznę w wieku ok. 50 lat. W 1904 popełniła samobójstwo rzucając się do Skaldy.

    Etten-Leur - miasto w południowej Holandii, na terenie Brabancji Północnej. Nazwa miasta powstała w wyniku połączenia miasta Etten i wsi Leur w 1968. W mieście znajduje się przystanek kolejowy.Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające Słońce, posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.
    Jeden z obrazów namalowanych podczas pobytu w Drenthe: Dwie chłopki kopiące torf, Nieuw-Amsterdam (1883), Muzeum Vincenta van Gogha

    Po odprawieniu Sien van Gogh wyjechał do prowincji Drenthe w północnej Holandii. Przypadł mu do gustu równinny krajobraz tej krainy, idący w parze z jego samotnością. Artysta zamieszkał najpierw w miejscowości Hoogeveen, a po miesiącu przeniósł się do położonego blisko niemieckiej granicy Nieuw-Amsterdam, który, jak dowiedział się w Hadze, był często odwiedzany przez artystów. Podczas pobytu w Drenthe van Gogh zarówno malował, jak i rysował. Zaczął zgłębiać teorie dotyczące koloru i próbował nieco zmienić swój styl używając jaśniejszych barw obok dotychczas stosowanych, ciemnych tonacji. Męczyło go poczucie winy po porzuceniu Sien, do tego stopnia że gdy pewnego razu spacerując spotkał nieznajomą ubogą kobietę z małym dzieckiem, łzy napłynęły mu do oczu. W tym czasie nadeszły też złe wiadomości od Theo. Z powodu kiepskich wyników finansowych prowadzonej przez niego galerii przy Boulevard Monmatre Theo popadł w niełaskę u swoich pracodawców. Zniechęcony, nosił się z zamiarem wyjazdu do Stanów Zjednoczonych i otwarcia własnej galerii w Nowym Jorku. Dla Vincenta oznaczało to, że brat, przynajmniej na razie, nie będzie w stanie wspierać go finansowo. Vincent okazał jednak zrozumienie sytuacji, w jakiej znalazł się Theo. Nie bardzo jednak wiedział, co robić dalej. W grudniu 1883 powrócił do rodziców, którzy w międzyczasie przeprowadzili się do Nuenen, małej wioski w północnej Brabancji, niedaleko Eindhoven.

    Minister – dawne, obecnie rzadziej używane określenie duchownych kościołów protestanckich, zwłaszcza kalwińskich.Impresjonizm (fr. impressionisme, łac. impressio „odbicie, wrażenie”) – kierunek w sztuce europejskiej, a później także amerykańskiej, który został zapoczątkowany przez grupę paryskich artystów studiujących w Atelier Gleyère oraz w Académie Suisse w drugiej połowie XIX wieku.

    Nuenen (1883–1885)[ | edytuj kod]

    Pierwszy obraz namalowany przez Vincenta van Gogha po przybyciu do Nuenen – Tkacz zwrócony w prawo (półpostać), styczeń 1884, Collection H.R. Hahnloser, Berno

    Podczas pobytu w Nuenen van Gogh postanowił oddać się całkowicie malarstwu, zwłaszcza olejnemu, z którym przedtem niezbyt dobrze sobie radził. Podjął próbę udoskonalenia trzech gatunków, na których dotychczas skupiał swoją uwagę: martwej natury, pejzażu i malarstwa rodzajowego. Zwłaszcza ten ostatni gatunek stał się widoczny w jego pracach; po przybyciu do Nuenen van Gogh bardzo szybko zawarł znajomość z mieszkańcami wioski, głównie z tymi biednymi. Był zafascynowany ich codziennym życiem i zajęciami. Pierwszym obrazem, jaki namalował, był tkacz podczas pracy przy krosnach. Artysta wykonał całą serię rysunków, akwarel i obrazów olejnych opartych na tym temacie; zachowało się ich ok. 30. Dzięki pieniądzom otrzymywanym od Theo mógł płacić tkaczom za ich pozowanie przy malowniczych krosnach. Tkaczy darzył podobną sympatią, jak przedtem górników w belgijskim Borinage. Z powstałych wówczas rysunków i obrazów uczynił swoisty ilustracyjny reportaż, malowniczy i ekspresyjny dzięki kontrastowi między światłem a ciemnością w ciasnych, wiejskich izbach. Polubił też ogromne maszyny, na których pracowali tkacze i które wypełniały całe pomieszczenie; fascynowały go przy tym techniczne detale warsztatu tkackiego i relacje między urządzeniem a człowiekiem, który pracując ciężko od rana do wieczora aby zarobić na utrzymanie, stawał więźniem swoich krosien.

    Oliwka (Olea L.) – rodzaj drzew należący do rodziny oliwkowatych. Zalicza się do niego około 35 gatunków drzew rosnących w strefie ciepłej umiarkowanej i strefie tropikalnej południowej Europy, Afryki, południowej Azji i w Australii.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    W Nuenen van Gogh zajmował się też rysowaniem, prosząc chłopców, żeby przynosili mu ptasie gniazda jako motyw malarski; sporządził też wiele szkiców przedstawiających tkaczy i ich chałupy. Na jesieni 1884 van Goghowi w jego malarskich eskapadach często towarzyszyła Margot Begemann, córka sąsiadów, starsza od niego o 10 lat. Zakochała się w nim, a Vincent odwzajemnił jej uczucia, choć z mniejszym entuzjazmem. Oboje postanowili się pobrać, ale pomysł ten spotkał się ze sprzeciwem ich rodzin. W efekcie Margot zażyła strychninę. Została uratowana, kiedy van Gogh zawiózł ją do pobliskiego szpitala. 26 marca 1885 zmarł na atak serca jego ojciec; strata ta bardzo zmartwiła Vincenta.

    Portret listonosza Józefa Roulina (hol. Portret van Joseph Roulin, ang. Portrait of the Postman Joseph Roulin – zbiorczy tytuł 6 obrazów – portretów Josepha Roulina, namalowanych przez Vincenta van Gogha w okresie od sierpnia 1888 do kwietnia 1889 podczas jego pobytu w miejscowosci Arles:Ermitaż, Państwowe Muzeum Ermitażu (Эрмитаж, z fr. ermitage – "pustelnia") – rosyjskie muzeum państwowe w Sankt Petersburgu. Mieści się w pięciu pałacach nad brzegiem Newy. Nazwa muzeum pochodzi od jednego z pałaców zimowych Piotra I.

    Na przełomie lat 1884–1885 van Gogh sporządził też ponad 40 szkiców głów wieśniaków. Wybierał do pozowania tych, których wygląd uważał za zgodny z jego wyobrażeniami dotyczącymi chłopów: ludzi o grubych, płaskich twarzach, niskich czołach i grubych wargach, wyolbrzymiając nawet te cechy przy malowaniu.

    1
    Głowa wieśniaczki w czerwonym czepcu, 1885, nr kat.: F 160, Muzeum Vincenta van Gogha
    2
    Głowa wieśniaczki w białym czepcu, 1885, nr kat.: F 85, Kröller-Müller Museum
    3
    Głowa wieśniaczki w czarnym kapturze, 1885, nr kat.: F 69, Muzeum Vincenta van Gogha
    4
    Głowa wieśniaczki w brązowym kapturze, 1885, nr kat.: F 154, Kröller-Müller Museum
    5
    Głowa młodego wieśniaka w czapce z daszkiem, 1885, nr kat.: F 163, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych w Brukseli
    6
    Głowa wieśniaka z fajką, 1885, nr kat.: F 169, Kröller-Müller Museum
    Studium twarzy wieśniaków z Nuenen

    Po raz pierwszy zainteresowano się w Paryżu jego pracą. Wiosną 1885 ukończył obraz, uważany powszechnie za jego pierwsze wielkie dzieło – Jedzący kartofle (hol.: De Aardappeleters).

    Skalda (franc. Escaut, hol. Schelde) – rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię. Długość – 350 km, powierzchnia zlewni – 21 tys. km².Otto Wacker (ur. 11 sierpnia 1898, zm. 13 października 1970) – niemiecki handlarz dziełami sztuki, fałszerz obrazów Vincenta van Gogha.

    Przed namalowaniem obrazu van Gogh wykonał dużą ilość szkiców głów, wnętrz, detali dotyczących rąk czy czajnika na kawę, a także szkiców kompozycyjnych. Kiedy ukończył pracę, podpisał ją swym imieniem: Vincent. Obraz ukazuje pięć osób jedzących kartofle, siedzących wokół prostego, drewnianego stołu. Młodsza kobieta ma przed sobą naczynie pełne ziemniaków, które – z wyrazem zapytania na twarzy – rozdziela pomiędzy zgromadzonych. Starsza z kobiet nalewa kawę zbożową do kubków. Wnętrze oświetla mdłym blaskiem lampa naftowa ukazując w całej rozciągłości ubóstwo domostwa, ale też i dodając jej podniosłej atmosfery. W sierpniu tego samego roku dzieło to zostało wystawione po raz pierwszy – w oknie marszanda Leursa w Hadze. Van Gogh został oskarżony o uwiedzenie siłą jednej z młodych wiejskich modelek, która we wrześniu zaszła w ciążę. W rezultacie katolicki ksiądz z wioski zabronił parafiankom pozowania artyście.

    Stary człowiek w smutku (hol. Oude man met het hoofd in de handen, ang. Old Man in Sorrow lub On the Threshold of Eternity) – obraz Vincenta van Gogha namalowany w końcu kwietnia 1890 podczas pobytu artysty w miejscowości Saint-Rémy.Robert Studley Forrest Hughes (ur. 28 lipca 1938 w Sydney, zm. 6 sierpnia 2012 w Nowym Jorku) – australijski krytyk, krytyk sztuki, pisarz i twórca filmów dokumentalnych dla telewizji. Specjalizował się w sztuce współczesnej, a także w twórczości Francisca Goi.

    Po dwóch latach, już z Paryża, van Gogh napisał do siostry Willeminy:

    Kiedy myślę o mojej własnej pracy, to przede wszystkim obraz wieśniaków jedzących kartofle, który namalowałem w Nuenen, jest najlepszym, jaki namalowałem.

    W ciągu 1885 van Gogh namalował szereg obrazów przedstawiających martwe natury. Krytycy i pisarze cenią zwłaszcza dwie z nich za ich maestrię techniczną – Martwą naturę ze słomkowym kapeluszem i Martwą naturę z chodakami i naczyniami. Oba obrazy charakteryzują się gładkimi i starannymi pociągnięciami pędzla i znakomitym cieniowaniem kolorów.

    Film animowany – rodzaj filmu, w którym obrazy nie są uzyskiwane na drodze rejestrowania zjawisk (w sposób ciągły) przy pomocy kamery. Źródłem danych jest często ręcznie rysowana grafika przedstawiająca na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu (stąd też film animowany określany jest zazwyczaj mianem filmu rysunkowego lub kreskówki). Mogą być również wykorzystywane techniki animacji poklatkowej zdjęć poklatkowych. Obecnie coraz czesciej stosowana jest grafika i animacja wspomagana komputerowo.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    1
    Martwa natura z chodakami i naczyniami, 1884, nr kat.: F 54, Centraal Museum
    2
    Martwa natura z ceramiką, butelką i chodakami, 1885, nr kat.: F 63, Kröller-Müller Museum
    3
    Martwa natura z żółtym słomkowym kapeluszem, 1885, nr kat.: F 62, Kröller-Müller Museum
    4
    Martwa natura z koszem kartofli, 1885, nr kat.: F 100, Muzeum Vincenta van Gogha
    Martwe natury

    Podczas swego dwuletniego pobytu w Nuenen van Gogh wykonał liczne rysunki i akwarele oraz około 200 obrazów olejnych. Jego paleta jednakże składała się z mrocznych, ziemistych tonacji, szczególnie ciemnego brązu i nie wykazywała żadnych oznak przejścia do żywszej kolorystyki, która wyróżnia jego późniejsze, najlepiej znane prace. Kiedy uskarżał się, że Theo nie czynił zbyt wiele, aby sprzedać jego obrazy w Paryżu, ten odpowiadał, że były one zbyt ciemne i nie pasowały do aktualnego stylu reprezentowanego przez świetliste obrazy impresjonistów.

    Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich i światowych.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Antwerpia (1885–1886)[ | edytuj kod]

    Już po wyjeździe z Drenthe van Gogh rozważał możliwość przeniesienia się do Antwerpii. Miał nadzieję, że uda mu się tam sprzedać trochę swoich prac. W październiku 1884 czytał podręczniki używane na Akademii w Antwerpii, i to pomimo złej opinii, jaką miał na temat uczelni artystycznych i własnych, niefortunnych doświadczeń w Brukseli. Jednak krytycyzm Theo uświadomił mu własne braki, dlatego postanowił dokształcić się, pragnąc zwłaszcza dowiedzieć się czegoś więcej o kolorze. Decyzję o wyjeździe podjął w listopadzie 1885, kiedy zaczynało mu brakować modeli, a na dworze zrobiło się zbyt zimno, by malować w plenerze. Wyjeżdżał do Antwerpii sądząc, że w dogodnym czasie wróci do Nuenen; w rzeczywistości opuszczał rodzinny kraj na zawsze.

    Cyprys wiecznie zielony (Cupressus sempervirens L.) to iglaste drzewo z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). Pochodzi ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.Max Liebermann (20 lipca 1847 w Berlinie – 8 lutego 1935 w Berlinie) – niemiecki malarz i grafik pochodzenia żydowskiego. Przedstawiciel realizmu, później impresjonizmu. Współzałożyciel Secesji Berlińskiej.

    Po przyjeździe do Antwerpii wynajął niewielki pokój nad sklepem sprzedawcy farb przy Rue des Images (Lange Beeldekensstraat). Brakowało mu pieniędzy i nędznie się odżywiał – otrzymywane od brata pieniądze wolał wydawać na przybory malarskie i modelki. Poza tym kupował głównie chleb, kawę i tytoń. W lutym 1886 napisał do Theo mówiąc, że pamięta, iż od maja poprzedniego roku zjadł tylko 6 ciepłych posiłków. Jego zęby zaczynały się ruszać, co powodowało duży ból, a po wizycie u dentysty 10 z nich trzeba było usunąć. Van Gogh leczył się u doktora Cavenaile, którego gabinet znajdował się w pobliżu portu, prawdopodobnie z syfilisu. Z zapisków w notatkach van Gogha wynika, że aplikowano mu zabieg irygacji ałunem oraz hydroterapię. Zły stan zdrowia oraz problemy psychiczne powodowały, że van Gogh zaczynał obawiać się, iż umrze przedwcześnie, nie osiągnąwszy sukcesu artystycznego. Pod wpływem tych myśli namalował niewielkie płótno, Czaszka z palącym się papierosem, dziwnie surrealistyczne dzieło, zupełnie niepodobne do innych jego prac.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Cable News Network (CNN) – amerykańska telewizja informacyjna, założona w 1980 przez Teda Turnera i Reese Schonfelda.

    Będąc w Antwerpii postanowił zgłębić teorię koloru. W tym celu wiele czasu spędzał w muzeach oglądając obrazy, szczególnie prace Petera Paula Rubensa. Narastała w nim chęć poszerzenia palety o karmin, błękit kobaltowy i szmaragdową zieleń. W dzielnicy portowej kupował japońskie drzeworyty ukiyo-e, adoptował ich styl oraz wykorzystywał je jako tło w niektórych swoich obrazach. Żyjąc w Antwerpii zaczął w dużych ilościach pić absynt.

    Tim Roth, właśc. Timothy Simon Smith (ur. 14 maja 1961 w Londynie) – brytyjski aktor i reżyser, od wielu lat zamieszkały w Los Angeles.Widok na Arles z irysami na pierwszym planie (hol. Veld met bloemen bij Arles, ang. View of Arles with Irises in the Foreground) – to obraz olejny (nr kat.: F 409, JH 1416) namalowany przez Vincenta van Gogha w maju 1888 podczas jego pobytu w miejscowości Arles.

    Pomimo swej niechęci do wykształcenia akademickiego van Gogh zdał egzaminy wstępne wyższego stopnia na Akademię Sztuk Pięknych w Antwerpii (Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen) i w styczniu 1886 został przyjęty na wydział malarstwa i rysunku. Motywacją do studiowania była dla niego perspektywa bezpłatnego dostępu do modeli, a także możliwość dowiedzenia się czegoś nt. impresjonizmu. W Akademii jednak panowały konserwatywne poglądy na sztukę. Van Gogh miał dostęp jedynie do modeli z gipsu. Ratował się wynajmując wspólnie z kolegami żywe modele na mieście. Ostatecznie niczego w Akademii się nie nauczył i porzucił ją. Przez większą część lutego chorował i był wyczerpany pracą, złym odżywianiem się i nadmiernym paleniem. Podjął decyzję o wyjeździe do Paryża.

    Barwa zielona (zieleń) – jedna z addytywnych barw podstawowych, w kole barw dopełnia kolor karmazynowy, jest barwą powszechnie spotykaną w naturze. Rośliny są zielone, ponieważ zawierają chlorofil. Ten kolor uzyskuje się z żółtego i niebieskiego.Żuawi – formacja lekkiej piechoty nosząca pierwotnie mundury pochodzenia arabskiego: krótki niebieski kaftan, bufiaste czerwone spodnie i fez z czerwonej wełny.

    Paryż (1886–1888)[ | edytuj kod]

    Paryż w XIX w. stał się stolicą nowoczesności i awangardy. Toczyły się w nim ożywione debaty na temat sztuki, w których z jednej strony uczestniczyli malarze sięgający do tradycji, malujący sceny historyczne, a z drugiej strony ci, którzy swoimi płótnami dokumentowali życie współczesne, chwytając nastrój chwili, używając w nieskrępowany sposób form i kolorów. Ten nowy pluralizm w sztuce przyciągnął do Paryża artystów zagranicznych: Maxa Liebermanna z Niemiec, Jamesa McNeilla Whistlera i Mary Cassatt ze Stanów Zjednoczonych, Féliciena Ropsa z Belgii oraz Holendra Vincenta van Gogha. Van Gogh przyjechał do Paryża w marcu 1886, żeby studiować w pracowni Fernanda Cormona. Zamieszkał razem z Theo w apartamencie przy Rue Laval na wzgórzu Montmartre. W lipcu obaj przenieśli się do położonego wyżej, większego mieszkania przy Rue Lepic 54. Ponieważ mieszkali razem, nie było potrzeby komunikowania się przy pomocy listów, stąd mniej wiadomo o paryskim okresie van Gogha, niż o wcześniejszych lub późniejszych okresach jego życia. Mieszkając w Paryżu van Gogh malował martwe natury i sceny z Montmartre.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

    Inspiracja sztuką japońską[ | edytuj kod]

    Po roku 1854, po podpisaniu Traktatu z Kanagawy nastąpiło otwarcie Japonii na świat. Na Zachodzie zaczęła zdobywać popularność sztuka japońska wywierając duży wpływ m.in. na malarstwo impresjonistów i ich następców. W liście do brata Theo napisanym w 1885 roku Vincent van Gogh na określenie wpływu sztuki japońskiej na malarstwo europejskie użył po raz pierwszy terminu „japonaiserie” („japońszczyzna”), przypisując jego autorstwo francuskiemu pisarzowi Jules’owi de Goncourtowi (1830–1870).

    Willem Roelofs (ur. 10 marca 1822 w Amsterdamie, zm. 12 maja 1897 w Berchem) – holenderski malarz, grawer, litograf i rysownik. Pionier entomologii w Belgii.Jan Hulsker (ur. 2 października 1907, Haga, zm. 9 listopada 2002, Vancouver) – holenderski historyk, badacz twórczości Vincenta van Gogha.
    1
    Kurtyzana (według Kesaï Eisena) (1887), Muzeum Vincenta van Gogha. Portret dalekowschodniej kurtyzany, z ozdobą we włosach, w kolorowym okryciu, umieszczonej na tle moczarów i trzcin
    2
    Kwitnąca śliwa (według Hiroshige) (1887), Muzeum Vincenta van Gogha. Portret kwitnącego drzewa ze znakami kanji, umieszczonymi zarówno na drzewie, jak i na obu pionowych krawędziach obrazu
    Most w deszczu (według Hiroshige) (1887), Muzeum Vincenta van Gogha. Widok mostu, obwiedzionego dookoła hieroglifami
    4
    Portret „Ojca” Tanguy (1887), Musée Rodin. Portret brodatego, prosto siedzącego mężczyzny, z zaciśniętymi na brzuchu rękami, spoglądającego w dół, umieszczonego na tle składającym się z japońskich drzeworytów
    5
    Włoszka (1887), Musée d’Orsay. Portret kobiety, namalowany, grubymi, zielonymi i czerwonymi, krzyżującymi się kreskami, na żółtym tle, stanowi syntezę zarówno osiągnięć sztuki japońskiej, jak i założeń neoimpresjonizmu
    Obrazy Vincenta van Gogha inspirowane sztuką japońską

    Van Gogh wraz z zainteresowaniem się sztuką japońską zaczął kolekcjonować japońskie drzeworyty ukiyo-e. Jego zainteresowanie tym rodzajem sztuki datuje się na rok 1885, kiedy będąc w Antwerpii miał zwyczaj dekorować nimi ściany swojej pracowni. Zgromadził setki tych drzeworytów. Widać je jako tło na niektórych jego obrazach – na Portrecie „Ojca” Tanguy kilka z nich wisi na ścianie, za plecami sportretowanego mężczyzny. Na obrazie Kurtyzana (według Kesaï Eisena) z 1887 van Gogh skopiował figurę kurtyzany z reprodukcji zamieszczonej na okładce magazynu Paris Illustré, a następnie powiększył ją graficznie na swoim obrazie. Kwitnąca śliwa (według Hiroshige) to kolejny wyraźny przykład admiracji van Gogha dla sztuki japońskiej, którą kolekcjonował; jego wersja jest nieco odważniejsza niż oryginał.

    Drenthe (nid. Provincie Drenthe) – prowincja w północno-wschodniej Holandii ze stolicą w Assen. Graniczy z Overijssel na południu, Fryzją na zachodzie, Groningen na północy i z Niemcami (powiaty Emsland i Grafschaft Bentheim) na wschodzie.Alejka w Ogrodzie Luksemburskim – (hol. Wandelaars in Jardin du Luxembourg, ang. Lane at the Jardin du Luxembourg) – obraz Vincenta van Gogha (Nr kat.: F 223, JH 1111) namalowany na przełomie czerwca i lipca 1886 podczas pobytu w Paryżu. Obecnie w kolekcji prywatnej Sterling and Francine Clark Art Institute w Williamstown, (Massachusetts, USA).

    Jakkolwiek van Gogh nie był jedynym artystą swojej epoki, który przejawiał zainteresowanie sztuką japońską i czerpał z jej dorobku, to był jedynym, który wyciągnął dalekosiężne konsekwencje z tego, czego się nauczył studiując założenia tej sztuki – dążył do nieco innej rzeczywistości, którą miał znaleźć w „Nowej Japonii”, poza Paryżem. W liście do brata pisał swego czasu:

    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.Anna Rosalie Boch (ur. 10 lutego 1848 w Saint-Vaast - obecnie część La Louvière, prowincja Hainaut, Belgia, zm. 25 lutego 1936 w Ixelles, obecnie Region Stołeczny Brukseli) – belgijska malarka postimpresjonistyczna. Siostra malarza Eugène’a Bocha.

    Gdy się studiuje sztukę japońską, widzi się, że człowiek mądry, inteligentny, filozof, spędza czas na czym? Na badańiu odległości Ziemi od Księżyca? Na zgłębianiu polityki Bismarcka? Nie, studiuje źdźbło trawy. Ale to źdźbło trawy pozwala mu później rysować wszystkie rośliny, a potem pory roku, pejzaże, zwierzęta, wreszcie postać ludzką.(...) trzeba powrócić do natury mimo naszego wykształcenia i naszej pracy w świecie konwencji.

    Ramsgate – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w hrabstwie Kent, w dystrykcie Thanet, port na wschodnim wybrzeżu Anglii. W 2011 roku civil parish liczyła 40 408 mieszkańców.National Gallery of Scotland to galeria sztuki i muzeum w Edynburgu w Szkocji. Budynek w stylu, neoklasycystycznym znajduje się obok Royal Scottish Academy w środkowej części parku Princes Street Gardens. National Gallery of Scotland zaprojektował William Henry Playfair, otwarcie nastąpiło w 1859. W 1912 budynek przebudowano, od tamtego czasu znajduje się tam stała kolekcja dzieł malarstwa europejskiego. Wśród wystawionych prac, znajdują się obrazy: Chrystus w domu Marii i Marty Jana Vermeera i Alegoria Starego i Nowego Testamentu Hansa Holbeina Młodszego.

    Impresjonizm[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Impresjonizm w sztuce.

    Van Gogh bardzo podziwiał prace Adolphe’a Monticellego, z którymi zapoznał się po przyjeździe do Paryża. Natychmiast zaadaptował do swoich potrzeb jego jaśniejszą paletę i śmiałe rozwiązania kompozycyjne. Pisał o tym kilka lat później w liście do krytyka Alberta Auriera. W 1890 Vincent van Gogh i jego brat Theo przyczynili się do wydania pierwszej książki o Monticellim.

    Psychiatria – jedna z podstawowych specjalizacji medycznych zajmująca się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Bada ich uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, rodzinno-genetyczne, społeczne, konstytucjonalne – sposoby powstawania i skutecznego zapobiegania.Płatek ludzkiej małżowiny usznej, płatek ucha, płatek uszny – dolna, miękka część ucha zewnętrznego u człowieka, zbudowana z tkanki łącznej siateczkowatej i tkanki tłuszczowej, z bogatym unaczynieniem włosowatym. Stanowi I strefę meridianową w akupunkturze i jedną ze stref erogennych. Może odstawać od twarzy lub być z nią zrośnięty.
    Paul Gauguin (1848–1903), Autoportret w kapeluszu, 1893
    Georges Seurat (1859–1891), zdjęcie z 1888
    Paul Signac (1863–1935), portret pędzla Seurata
    Henri de Toulouse-Lautrec (1864–1901), zdjęcie z lat 1880–1890
    Émile Bernard (1868–1941), portret pędzla de Toulouse-Lautreca, 1886
    Krąg paryskich przyjaciół Vincenta van Gogha

    W czasie zajęć w pracowni Cormona van Gogh zetknął się z brytyjsko-australijskim malarzem Johnem Peterem Russellem i poznał studentów jak Émile Bernard, Louis Anquetin i Henri de Toulouse-Lautrec, który namalował jego portret w pastelu. Grupa zaczęła wkrótce spotykać się w sklepie z materiałami malarskimi, prowadzonym przez „Ojca” Tanguy; sklep ten był wówczas jedynym miejscem, gdzie można było zobaczyć prace Paula Cézanne’a. Tanguy miał w tamtym czasie w Paryżu łatwy dostęp do prac impresjonistów. W 1886 miały miejsce dwie duże wystawy ówczesnej awangardy; podczas nich po raz pierwszy został zaprezentowany neoimpresjonizm, a dzieła Georges’a Seurata i Paula Signaca były tematem rozmów na mieście. Theo z kolei trzymał w swojej galerii na Boulevard Monmartre obrazy impresjonistów, w tym Claude’a Moneta, Alfreda Sisleya, Edgara Degasa i Camille’a Pissarro.

    Zaburzenia urojeniowe (dawniej paranoja prawdziwa, obłęd, z grec. παρά - "obok, poza" i νους - "rozum, sens") - usystematyzowane urojenia, najczęściej prześladowcze i oddziaływania, rzadziej wielkościowe lub inne. Omamy występują sporadycznie, struktura osobowości jest zachowana.Galeria Narodowa w Pradze (czes. Národní galerie v Praze, NG) – galeria sztuki w Pradze, narodowa instytucja kultury.
    Henri de Toulouse-Lautrec, Portret Vincenta van Gogha (1887), pastel, Muzeum Vincenta van Gogha

    Pomiędzy obu grupami istniał swego rodzaju konflikt, jeśli chodzi o wizje artystyczne. Konflikty te i „wewnętrzne” problemy pozostały obce dla van Gogha. Jako człowiek z zewnątrz korzystał on z osiągnięć obu kierunków jednocześnie; pod wpływem impresjonistów rozjaśnił paletę, ucząc się jednocześnie od neoimpresjonistów konsekwentnego podziału tonów i stosowania techniki puentylizmu. Wybierał to, co mu było potrzebne, dostosowując nowe środki do własnej koncepcji malarskiej. Zaadoptowanie elementów puentylizmu nastąpiło podczas jego wyjazdów podparyskiej miejscowości letniskowej Asnières, gdzie poznał Signaca. Elementy puentylizmu przejął również Émile Bernard.

    Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Puentylizm, czyli technika malowania punktowego, podyktowany został przede wszystkim ostateczną kodyfikacją metody podziału tonu, ostatecznym uściśleniem dywizjonizmu. Signac uważał, że technika ta nie ma nic wspólnego z impresjonizmem, bo źródłem jej nie jest instynkt, a refleksja i poszukiwanie „efektów trwania”. Przebywając w Asnières van Gogh namalował kilka obrazów przedstawiających mosty, parki, fabryki oraz restaurację la Sirène. Dwa namalowane tam obrazy, Restauracja de la Sirène w Asnières I i Restauracja de la Sirène w Asnières II, zaliczają się do pierwszych arcydzieł artysty namalowanych w okresie paryskim.

    Wiceadmirał (wadm., wiceadm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi dywizji w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20°C oraz łagodne zimy powyżej 0°C, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.

    W listopadzie 1887 Theo i Vincent spotkali Paula Gauguina, który właśnie przyjechał do Paryża, i zaprzyjaźnili się z nim. Pod koniec 1887 van Gogh zorganizował w restauracji Chalet na Montmartre wystawę własnych prac oraz prac Bernarda, Anquetina i prawdopodobnie Toulouse-Lautreca. Tam właśnie Bernard i Anquetin sprzedali swoje pierwsze obrazy, a van Gogh wymienił się swoimi obrazami z Gauguinem, który wkrótce wyjechał do Pont-Aven. Dyskusje o sztuce, artystach i ich sytuacji społecznej, które rozpoczęły się podczas tej wystawy, objęły też gości odwiedzających ją, w tym Pissarro i jego syna Luciena, Signaca i Seurata.

    Taras kawiarni w nocy (hol. Café-terras aan het Place du Forum, ang. The Cafe Terrace on the Place du Forum, Arles, at Night) – obraz Vincenta van Gogha namalowany we wrześniu 1888 podczas pobytu artysty w miejscowości Arles.Jean Désiré Gustave Courbet (ur. 10 czerwca 1819 w Ornans w departamencie Doubs, zm. 31 grudnia 1877 w La Tour-de-Peilz w Szwajcarii) – francuski malarz realista.

    W lutym 1888 Vincent van Gogh, czując się znużonym życiem Paryża, opuścił go, namalowawszy podczas swojego 2-letniego w nim pobytu ponad 200 obrazów. Postanowił osiedlić się w Arles, w Prowansji, aby nabyte w Paryżu doświadczenia ugruntować i sprawdzić wobec intensywnie barwnej, śródziemnomorskiej przyrody. Na kilka godzin przed odjazdem odwiedził po raz pierwszy, w towarzystwie Theo, Seurata w jego atelier. Wspomniał o tym, jak również o dyskusjach prowadzonych podczas wystawy w Chalet, w liście do Gauguina z października 1888.

    Albert Boime (ur. 17 marca 1933 w Saint Louis, zm. 18 października 2008 w Los Angeles) – amerykański historyk sztuki, autor ponad 20 książek o historii sztuki i licznych artykułów naukowych. Przez trzy dekady był profesorem historii sztuki na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles, aż do swojej śmierci. Impast (wł. impasto – ugniatam) – technika stosowana w malarstwie olejnym lub akrylowym (rzadziej temperowym), polegająca na nakładaniu farby grubą, wypukłą warstwą przy pomocy pędzla lub szpachli.

    Arles (1888–1889)[ | edytuj kod]

    Pierwsze półrocze[ | edytuj kod]

    21 lutego 1888 van Gogh opuścił Paryż i przyjechał do Arles. Artysta w tym czasie był chory od alkoholu i cierpiał na kaszel wywołany paleniem. Zatrzymał się początkowo w hotelu Hôtel-Restaurant Carrell przy Cavallerie 30, gdzie wynajął pokój za 19 franków. Miał idealistyczne oczekiwania, że pokój będzie wyglądał jak ten z drzeworytów Hokusai (1760–1849) czy Utamaro Kitagawy (1753–1806). Poszukiwał jednak lokum, w którym mógłby urządzić pracownię artystyczną oraz założyć utopijną kolonię artystyczną. Jego jedynym towarzyszem na dwa miesiące został duński artysta Christian Mourier-Petersen (1858–1945). Arles wydawało się van Goghowi egzotyczne i ohydne. W liście opisywał je jako obcy kraj:

    Howard Hodgkin, właśc. Gordon Howard Eliot Hodgkin (ur. 6 sierpnia 1932 w Londynie, zm. 9 marca 2017 tamże) − brytyjski malarz. Montpellier (oksyt. Montpelhièr) - miasto i gmina na południu Francji w odległości 10 km od wybrzeża Morza Śródziemnego, nad rzeką Lez, w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Hérault.

    żuawi, burdele, urocze, małe arlezjanki idące do pierwszej komunii, ksiądz w komży, wyglądający jak niebezpieczny nosorożec, ludzie pijący absynt, wszyscy wyglądali jak stwory z innego świata.

    100 lat po pobycie van Gogha w Arles wspominała go 113-letnia Jeanne Calment, która wówczas miała 13 lat i usługiwała w warsztacie wuja, gdzie van Gogh chciał kupić kilka płócien; określiła go jako „brudnego, źle ubranego i niemiłego” oraz „bardzo brzydkiego, niegrzecznego, źle wychowanego i chorego”. Przypomniała też sobie, że sprzedawała mu kolorowe kredki.

    Lęk – negatywny stan emocjonalny związany z przewidywaniem nadchodzącego z zewnątrz lub pochodzącego z wewnątrz organizmu niebezpieczeństwa, objawiający się jako niepokój, uczucie napięcia, skrępowania, zagrożenia. W odróżnieniu od strachu jest on procesem wewnętrznym, nie związanym z bezpośrednim zagrożeniem lub bólem.Dom publiczny, potocznie: burdel, zwane dawniej także zamtuzem lub lupanarem – budynek służący jako miejsce świadczenia usług seksualnych za pieniądze.

    Tymczasem van Gogh zauroczył się lokalnym pejzażem i słońcem. Jego prace z tego okresu odznaczają się bogactwem żółcieni, ultramaryny i jasnego fioletu. Obrazy przedstawiające pejzaż Arles powstały pod wpływem jego holenderskich doświadczeń; patchwork pól i alei jest płaski i pozbawiony perspektywy, ale jest doskonały, jeśli chodzi o intensywność kolorów. Podniecało go wibrujące światło Arles, a nowo odnalezione uznanie widoczne jest w szeregu jego prac. W marcu malował lokalne pejzaże używając zakratowanej ramy do wykreślania perspektywy. Tematem, który szczególnie zauroczył go w owym czasie, były kwitnące sady i pojedyncze drzewa, ponieważ przypominały mu japońskie pejzaże. Trzy z namalowanych wówczas obrazów zostały pokazane na corocznej wystawie Salonu Niezależnych. W kwietniu van Gogh odwiedził amerykańskiego malarza Dodge’a MacKnighta, który mieszkał w pobliżu Fontvieille.

    Guwernantka – nauczycielka domowa, czasem pełniąca również rolę ochmistrzyni. W Polsce guwernantkom powierzano zazwyczaj naukę i wychowanie młodszych dzieci, w wieku przedszkolnym. Najważniejszym przedmiotem nauczanym przez guwernantki i guwernantów były podstawy języka francuskiego. Stanowisko guwernantki było często jedynym sposobem zarobkowania dla niezamożnych a wykształconych niezamężnych kobiet.John Peter Russell (ur. 16 czerwca 1858 w Darlinghurst, zm. 22 kwietnia 1930 w Sydney) – australijski malarz impresjonistyczny.

    1 maja 1888 stał się właścicielem wschodniego skrzydła tzw. „Żółtego Domu” położonego przy placu Place Lamartine 2 (tytuł „właściciel” był użyty z powodów oficjalnych); w rzeczywistości van Gogh wynajął ten dom za 15 franków miesięcznie. Pokoje „Żółtego Domu” były nieumeblowane i od pewnego czasu niezamieszkałe. Tymczasem artysta nadal mieszkał w Hôtel Restaurant Carrel za opłatą 5 franków tygodniowo, którą uważał za wygórowaną. Zakwestionował wysokość opłaty i oddał sprawę do miejscowego sędziego-rozjemcy; w efekcie uzyskał 12 franków obniżki na końcowym rachunku.

    Art Institute of Chicago (AIC) (Instytut Sztuki w Chicago) to encyklopedyczne muzeum sztuk pięknych położone w Chicago w Grant Park przy South Michigan Avenue 111. Muzeum posiada w swoich zbiorach jedną z najwspanialszych na świecie kolekcji malarstwa europejskiego, obejmującą ponad 3500 dzieł począwszy od XII aż do połowy XX w., w tym znaczącą kolekcję dzieł sztuki okresu impresjonizmu i postimpresjonizmu. Znaczącą część zbiorów muzeum stanowi ponadto sztuka amerykańska, rzemiosło artystyczne, sztuka Azji oraz sztuka współczesna. Muzeum jest połączone z uczelnią artystyczną School of the Art Institute of Chicago i kierowane przez dyrektora i przewodniczącego Jamesa Cuno. Pod względem powierzchni jest drugim muzeum sztuki w Stanach Zjednoczonych po Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.Nowa Pinakoteka (niem. Neue Pinakothek) – muzeum sztuki w Monachium, jedno z pierwszych (obok założonego w 1818 r. paryskiego Muzeum Luksemburskiego) muzeum przeznaczone na stałą ekspozycję obrazów współczesnych artystów. Zawiera kolekcję sztuki europejskiej od czasów klasycyzmu do art nouveau. Jest oddziałem Bawarskich Państwowych Kolekcji Malarstwa (niem. Bayerische Staatsgemäldesammlungen), do których należy m.in. Stara Pinakoteka. Znajduje się sławny obraz Vincenta van Gogha Wazon z dwunastoma słonecznikami.

    7 maja przeniósł się z Hôtel Carrel do Café de la Gare przy placu Place Lamartine 30, gdzie zaprzyjaźnił się z jej właścicielami, Josephem i Marie Ginoux.

    W czerwcu artysta odwiedził rybacką miejscowość Saintes-Maries-de-la-Mer, położoną na wybrzeżu Morza Śródziemnego, 30 km od Arles. Romowie z całej Europy odbywali tu coroczne pielgrzymki ku czci ich patronki, św. Sary, która według legendy była służącą Trzech Marii (stąd nazwa miasta – Święte Marie) i miała tu przybyć wraz z nimi w roku 45, aby szerzyć chrześcijaństwo. Van Gogh w Saintes-Maries-de-la-Mer udzielał lekcji rysunku podporucznikowi żuawów, Paul-Eugène’owi Millietowi oraz namalował kilka obrazów przedstawiających łódki na plaży i samą miejscowość.

    Pastel — technika malarska oraz środek rysunkowy i malarski w formie kolorowego sztyftu, kredki lub ołówka, służący do nanoszenia kolorowych pigmentów na podłoże. Wytwarza się go poprzez zmieszanie pigmentu, kredy i spoiwa z gumy. Mieszaninę formuje się w wałeczki, a następnie pozostawia do wyschnięcia. Przed wyschnięciem pastele mają konsystencją ciasta, stąd nazwa (wł. pasta — ciasto).Stedelijk Museum (Muzeum Miejskie Amsterdamu) to galeria sztuki znajdująca się w Amsterdamie, mająca jedną z najważniejszych europejskich kolekcji sztuki nowoczesnej. Zbiory muzealne to głównie dzieła artystów działających w XIX i XX w. we Francji i w Holandii, m. in.: Claude’a Moneta, Paula Cézanne’a, Pabla Picassa i Pieta Mondriana. Muzeum powstało dzięki hojności amsterdamskiej kolekcjonerki, Zofii Augusty de Bruyn, która w 1891 podarowała własne zbiory Radzie Miejskiej Amsterdamu. Budynek muzeum, w stylu renesansu holenderskiego, wzniesiono w latach 1893–1895 według projektu A. W. Weissmana. Muzeum otwarto w 1895.

    Dodge MacKnight przedstawił van Gogha belgijskiemu malarzowi Eugène’owi Bochowi, który mieszkał czasowo w Fontvieille i który później kilkakrotnie odwiedził van Gogha w Arles. Latem van Gogh bliżej zainteresował się tematem żniw, które na południu, dzięki cieplejszemu klimatowi i intensywniej świecącemu słońcu, rozpoczynają się wcześniej niż na północy. Polem obserwacyjnym dla artysty stała się nizina La Crau, rozciągająca się na południowy wschód od Arles, otoczona ze wszystkich stron pagórkami. Powstały wówczas tak znane dzieła jak Siewca i Żniwa w La Crau z Montmajour w tle (każde w kilku wariantach), namalowane w intensywnych barwach, zawierające reminiscencje z ojczystej Holandii.

    Theo van Gogh (ur. 1 maja 1857, Groot-Zundert, zm. 25 stycznia 1891, Utrecht) – młodszy brat malarza Vincenta van Gogha, którego wspierał przez cały okres twórczości zarówno finansowo, jak i duchowo. Theo był handlarzem dziełami sztuki, w tym również obrazami, które malował brat. Zmarł w pół roku po śmierci Vincenta i został pochowany obok brata. Przyjaźń braci przedstawił Robert Altman w filmie Vincent i Theo.Isleworth - miasto Londynu, leżąca w gminie London Borough of Hounslow. W 2011 miasto liczyła 11977 mieszkańców. Isleworth jest wspomniana w Domesday Book (1086) jako Gistelesworde.

    W lipcu van Gogh poświęcił się w dużej mierze rysowaniu. Jednym z powodów były trudności finansowe Theo. Rysowanie było tańsze od malowania, a Vincent chciał w ten sposób zaoszczędzić trochę pieniędzy na oczekiwany przyjazd Paula Gauguina. Część powstałych wówczas rysunków stanowiła szkice do obrazów, część – prace wielkoformatowe, wykonywane równolegle z obrazami, a jeszcze inne powstały jako kopie na podstawie wcześniej namalowanych obrazów.

    Genius loci, łac: duch opiekuńczy danego miejsca – duch lub demon władający albo opiekujący się jakimś miejscem. Według mitologii rzymskiej opiekuńcza siła, coś, co sprawia, że dana przestrzeń jest jedyna w swoim rodzaju (tam też często przedstawiana w postaci węża). Duchy opiekuńcze miejsc lub poszczególnych osób powszechnie występują również w innych wierzeniach (również słowiańskich czy chrześcijańskich).II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    1
    Nizina La Crau koło Arles z małym pociągiem (1888), Muzeum Brytyjskie
    2
    Nizina La Crau koło Arles widziana z Montmajour (1888), Muzeum Vincenta van Gogha
    3
    Skaliste wzgórze z drzewem – Montmajour (1888), Muzeum Vincenta van Gogha.
    4
    Ulica w Saintes-Maries (1888), Museum of Modern Art
    5
    Ogród z kwiatami (1888), Oskar Reinhart Collection
    Rysunki wykonane latem 1888

    „Żółty Dom”[ | edytuj kod]

    We wrześniu van Gogh przeniósł się do „Żółtego Domu”, w którym planował stworzenie kolonii artystów na wzór XVII-wiecznego bractwa malarzy holenderskich. Jako przywódcę kolonii widział Paula Gauguina. Przekonał go, by ten przyjechał do Arles i zamieszkał razem z nim. Gauguin zgodził się. Oczekując go, van Gogh intensywnie malował. Pomimo że „Żółty Dom” nie był jeszcze w pełni umeblowany przed wprowadzeniem się, artysta mógł go już używać jako atelier. Mając nadzieję na urządzenie w domu galerii, w której mógłby wystawiać własne prace, namalował wówczas szereg obrazów. Jeszcze w sierpniu powstał cykl Słoneczników.

    Akwaforta, kwasoryt (wł. acquaforte – mocna woda czyli kwas azotowy) – technika graficzna wklęsła, także odbitka otrzymana tą techniką.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

    8 września 1888 van Gogh, idąc za radą swego przyjaciela, pracownika urzędu pocztowego, Josepha Roulina (którego później sportretował), kupił dwa łóżka do „Żółtego Domu”, w którym 17 września spędził pierwszą noc.

    We wrześniu van Gogh namalował serię obrazów podczas nocy: Taras kawiarni w nocy, Nocna kawiarnia, Portret Eugène’a Bocha i Gwiaździsta noc nad Rodanem. W obrazie Taras kawiarni w nocy artysta osiągnął niespotykaną wcześniej witalność barw żółtych i niebieskich, których miejsce zostało zdeterminowane nie tyle zasadą kontrastu, ile faktem ucieleśnienia walorów światła. Krzykliwy kolor żółty i przytłumiony niebieski reprezentują tu obszary uderzającej jasności i delikatnego półmroku. Jedynym źródłem światła na obrazie są lampy gazowe oświetlające taras. W ich jasnym blasku zanurzone są postacie ludzi siedzących na tarasie. Oświetlenie gazowe, będące sztucznym źródłem światła reprezentuje nowoczesność i jako takie zostało przeciwstawione oświetleniu naturalnemu – migoczącym na nocnym niebie gwiazdom oraz świeczkom płonącym w oknach, dodającym obrazowi nastroju romantyzmu i tajemniczości. Temat sztucznego oświetlenia pojawił się w następnym obrazie artysty, Nocna kawiarnia, przedstawiającym wnętrze kawiarni Café de la Gare, położonej przy Place Lamartine 30, tuż obok mieszkania van Gogha, który zazwyczaj jadał w niej kolacje. Kawiarnię prowadzili Joseph-Michel i jego żona Marie Ginoux. Van Gogh przez trzy kolejne noce przesiadywał w kawiarni, malując obraz i śpiąc w ciągu dnia. Wydawało mu się czasem, iż barwy podczas nocy są intensywniejsze niż w dzień. O Nocnej kawiarni napisał:

    Łodzie rybackie na plaży w Saintes-Maries-de-la-Mer (hol. Vissersboten bij Les Saintes-Maries-de-la-Mer, ang: Fishing Boats on the Beach at Les Saintes-Maries-de-la-Mer lub Fishing Boats on the Beach at Saintes-Maries) – obraz Vincenta van Gogha namalowany pod koniec czerwca 1888 podczas pobytu artysty w miejscowości Saintes-Maries-de-la-Mer. Istnieje też wersja akwarelowa, namalowana na początku czerwca 1888.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

    W moim obrazie „Nocna kawiarnia” usiłowałem wyrazić, że ta kawiarnia jest miejscem, w którym człowiek może się sponiewierać, oszaleć, popełnić zbrodnię [...] usiłowałem wyrazić coś, niby potęgę ciemności w jakiejś mordowni.

    Mówiąc to, nawiązał do przedstawionych na obrazie osób siedzącymi nad pustymi szklankami świadczącymi o nadużywaniu alkoholu. Czerwień i zieleń ścian i sufitu kawiarni stanowią przygnębiającą kombinację. Groźny wygląd mają lampy ze swym pomarańczowo-zielonym blaskiem. Obraz wywołuje u widza uczucie opuszczenia i rozpaczy. Van Gogh chciał poprzez dominację oświetlenia sztucznego wskazać, iż świat, który zapłacił wiernopoddańczy hołd nowemu oświetleniu, utracił zarazem kontakt ze wszystkimi ludzkimi odczuciami. Wszystkie te obrazy były przeznaczone do dekoracji „Żółtego Domu” i stanowiły, zdaniem niektórych, najbardziej ambitne zadanie, jakiego van Gogh kiedykolwiek się podjął. Malowanym obrazom van Gogh przypisał specjalną funkcję: miały one wykazać jego potencjał twórczy oraz wywrzeć wrażenie na Gauguinie, stanowiąc argument w dyskusji z nim. Dwa cykle obrazów wysuwają się tu na czoło: wspomniane już Słoneczniki oraz rozpoczęty cykl Ogród poetów, mających za temat fragment parku publicznego w Arles, wypełnionego tłumem spacerowiczów i porośniętego malowniczą roślinnością, niestanowiący jednak jako park niczego specjalnego. Niestrudzona wyobraźnia van Gogha, podekscytowana myślą oczekiwanego przyjazdu przyjaciela, stopniowo przekształcała ten park w miejsce poezji, widząc spacerujących w nim renesansowych poetów: Dantego, Petrarkę i Boccaccia. Ponieważ obrazy te były przeznaczone do pokoju Gauguina, van Gogh chciał ofiarować przyjacielowi wraz z nimi coś w rodzaju „genius loci”, magii Południa, której Gauguin nie byłby w stanie się oprzeć.

    Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych. Porfirie – grupa wrodzonych lub nabytych schorzeń wynikających z zaburzenia działania enzymów w szlaku syntezy hemu, zwanym również szlakiem porfiryn.

    Przyjazd Gauguina[ | edytuj kod]

    Les Alyscamps, jeden z obrazów wcześniejszej wersji (1888), kolekcja prywatna
    Les Alyscamps, jeden z obrazów wersji późniejszej, namalowanej w stylu Gauguina (1888), Kröller-Müller Museum
    Paul Gauguin, Van Gogh malujący słoneczniki (1888), Muzeum Vincenta van Gogha
    Czerwona winnica (listopad 1888), Muzeum Puszkina w Moskwie. Sprzedany w 1890 Annie Boch

    Gauguina do wyjazdu do Arles skłonił Theo. Na podstawie umowy z firmą Boussod & Valadon, dla której Theo organizował wystawy dzieł młodych artystów, Gauguin miał otrzymywać wynagrodzenie. Theo z kolei podjął decyzję pod naciskiem Vincenta, planującego stworzenie w Arles kolonii artystów, którzy przenosząc na płótno widoki Południa mieli zawojować Paryż. Gauguin towarzystwo Vincenta uważał za poniżej swojej godności i od początku podchodził nieufnie do całego przedsięwzięcia, widząc swoją przyszłość w tropikach. Potrzebował jednak pieniędzy. 23 października Gauguin ostatecznie przyjechał do Arles i zamieszkał razem z Van Goghiem w „Żółtym Domu”. W listopadzie obaj wspólnie malowali. Owocem ich pierwszej wspólnej sesji w plenerze stała się seria Les Alyscamps, pędzla van Gogha, przedstawiająca cztery widoki alei Les Alyscamps. Dwie wcześniejsze wersje są utrzymane w typowym dla van Gogha stylu. Punkt obserwacyjny artysta umieścił pośrodku alei, flankowanej sarkofagami, reliktami z czasów, gdy położona na południe od miasta aleja była miejscem pochówków. Dwie skośne linie wyznaczające granice alei zbiegają się przy niskim horyzoncie. Rzędy topól po obu stronach dodają dziełu uroczystej atmosfery. Obrazy zostały namalowane w formacie pionowym, a monochromatyczne niebo jest oddane w kontrastującym kolorze. Artysta posłużył się tu techniką impastu, a obrazy namalował od razu, na miejscu. Dwie późniejsze wersje natomiast zdradzają wyraźny wpływ Gauguina. Gauguin postarał się o parę metrów grubego szorstkiego płótna, na którym van Gogh namalował swoje obrazy wybierając punkt obserwacyjny tym razem z boku alei, powyżej sarkofagów. Obrazy zostały namalowane w formacie poziomym, drzewa są przedstawione fragmentarycznie, a pionowe rzędy ich pni przecinają ukośne linie alei. Gauguin w tym samym czasie namalował również dwa obrazy przedstawiające nekropolię Alyscamps. Wybrał jednak inny punkt obserwacyjny niż van Gogh i usunął jakiekolwiek odniesienia do antycznych sarkofagów. Jeden z jego obrazów znajduje się w Musée d’Orsay w Paryżu, a drugi w prywatnej kolekcji w Tokio. Gauguin namalował też portret van Gogha Van Gogh malujący słoneczniki, a van Gogh – nietypowo – namalował kilka obrazów z pamięci, przez szacunek dla poglądów Gauguina w tym względzie. Do najważniejszych z nich należy obraz Wspomnienie ogrodu w Etten, stanowiący próbę podążania przez van Gogha za koncepcją sztuki Gauguina. Wszystko na tym obrazie jest podporządkowane wizyjności. Malowidło jest płaskie, pozbawione horyzontu, a poszczególne jego elementy są obwiedzione grubymi konturami. W tym czasie van Gogh namalował też Czerwoną winnicę, którą nabyła w 1890 siostra Eugène’a Bocha, malarka Anna Boch.

    W grudniu obaj artyści odwiedzili Montpellier, gdzie w zbiorach Alfreda Bruyasa (znajdujących się obecnie w miejscowym Musée Fabre) oglądali prace Gustave’a Courbeta i Eugène’a Delacroix.

    Ich wzajemne stosunki jednakże pogarszały się. Van Gogh bardzo podziwiał Gauguina i desperacko pragnął, aby ten traktował go jako równego sobie. Gauguin jednak był arogancki i dominujący, który to fakt często był powodem frustracji van Gogha. Obaj często gwałtownie sprzeczali się na temat sztuki; van Gogh odczuwał narastającą obawę, że Gauguin ma zamiar go opuścić. W pewnym momencie sytuacja, jak ją opisywał van Gogh, „zbytniego napięcia”, osiągnęła punkt krytyczny.

    23 grudnia 1888[ | edytuj kod]

    23 grudnia 1888 sfrustrowany i chory van Gogh zagroził Gauguinowi brzytwą, po czym w panice wybiegł i uciekł do miejscowego domu publicznego. W owym czasie był bardzo samotny i często odwiedzał prostytutki w domu publicznym przy Rue du Bout d’Aeles, który był miejscem jego emocjonalnego i zmysłowego kontaktu z innymi ludźmi. Będąc tam obciął sobie lewe ucho, choć później często utrzymywał, iż była to „tylko” dolna część lewej małżowiny usznej.

    Autoportret z zabandażowanym uchem i fajką (styczeń 1889), Collection Niarchos

    Van Gogh zawinął obcięte ucho w gazetę i wręczył prostytutce o imieniu Rachel, prosząc ją o „ostrożne trzymanie tej rzeczy”. Słaniając się na nogach wrócił do domu, gdzie go później znalazł Gauguin. Van Gogh był nieprzytomny, a całą głowę miał we krwi. Został przyjęty do szpitala Hôtel-Dieu w Arles, gdzie opiekę nad nim roztoczył młody doktor Félix Rey. Przez kilka dni artysta był w stanie krytycznym. Przez kolejne dni wypytywał nieustannie o Gauguina, ale ten był już daleko. Gauguin powiedział jednemu z policjantów prowadzących sprawę: „Proszę uprzejmie bardzo ostrożnie obudzić tego pana, a jeśli będzie o mnie pytał, proszę mu powiedzieć, że wyjechałem do Paryża; mój widok mógłby fatalnie podziałać na niego”. Gauguin pisał o van Goghu: „Jego stan się pogorszył, on chce spać z pacjentami, ganiać za pielęgniarkami, myje się w kuble na węgiel. To oznacza, iż kontynuuje to biblijne umartwianie się”. Theo, powiadomiony przez Gauguina, odwiedził Vincenta, podobnie jak Marie Ginoux i Roulin. Gauguin wyjechał z Arles i już nigdy więcej van Gogha nie zobaczył.

    Przyczyną konfliktu były różnice charakteru obu artystów i dzielące ich poglądy na sztukę. Gauguin, choć był skłonny podzielać poglądy Vincenta dotyczące kolonii artystycznej, nie bardzo wierzył w ich urzeczywistnienie w małym, prowincjonalnym miasteczku na południu Francji. Sam był głową rodziny, miał pięcioro dzieci i nie miał zrozumienia dla ascetycznego, samotnego życia Vincenta w Arles; doceniał przyjemne życie tu i teraz. Jego pasją okazało się życie w tropikach. W 1891 Gauguin wyjechał z Francji i osiadł na Tahiti; w 1893 powrócił, a w 1895 wyjechał ponownie na wyspy Pacyfiku, gdzie spędził resztę życia.

    Styczeń-maj 1889[ | edytuj kod]

    1
    Obraz Vincenta van Gogha Dziedziniec szpitala w Arles (kwiecień 1889), Oskar Reinhart Collection, Winterthur
    2
    Szpital Hôtel-Dieu funkcjonował do lat 70. XX w. Obecnie, po modernizacji, mieści się w nim centrum kulturalne Espace Van Gogh
    Szpital Hôtel-Dieu w Arles wczoraj i dziś

    W styczniu 1889, po spędzeniu dwóch tygodni w szpitalu, van Gogh powrócił do „Żółtego Domu”, wznawiając malowanie obrazów. W lutym jednak ponownie znalazł się w szpitalu, po tym, jak miał atak paranoi. W szpitalu spędził dziesięć dni, po czym został wypisany, ale okazało się, iż cierpi na manię prześladowczą. Mieszkańcy Arles zwrócili się z petycją do władz o zamknięcie van Gogha argumentując, iż stanowi on „zagrożenie społeczne”. Pod koniec lutego van Gogh został ponownie hospitalizowany. W marcu policja zamknęła „Żółty Dom” odpowiadając na petycje 30 mieszkańców miasta, którzy określili van Gogha jako „fou roux” („szalonego rudzielca”). Paul Signac odwiedził van Gogha w szpitalu, po czym, za zgodą lekarzy, zabrał go do domu. W kwietniu van Gogh przeprowadził się do apartamentów należących do dra Reya po tym, jak powódź uszkodziła jego obrazy w jego własnym domu. W tym mniej więcej czasie napisał:

    Jakże dziwne wydają mi się te trzy ostatnie miesiące. Czasem nieznane duchowe męczarnie, potem chwile, kiedy zasłona czasu i fatum okoliczności przez moment wydają się na jakiś czas otwierać.

    W maju wyjechał z Arles i został pacjentem szpitala dla psychicznie chorych w Saint-Rémy-de-Provence.

    Podróż i osiedlenie się w Arles okazały się być najważniejsze w życiu van Gogha. W intensywnym świetle słońca barwy przedmiotów wydają się bardziej czyste i kontrastowe. Van Gogh z całą tego świadomością podążał za światłem. Jeszcze w marcu 1888 w liście do Émile’a Bernarda napisał, że południe Francji przypomina mu Japonię: czyste niebo, jasne kolory, kanały wodne biegnące w poprzek pól, mające kolor szmaragdowozielony lub ciemnoniebieski, jak na japońskich drzeworytach. W Arles ukształtował się w pełni styl malarstwa van Gogha, który charakteryzują intensywne barwy odbijane od przedmiotów i intuicyjnie zestawione kontrastowo, niekiedy z przewagą żółci, gruba faktura i deformacja, traktowane jako środki ekspresji. Wiele z powstałych w tym czasie obrazów, np. Nocna kawiarnia czy Słoneczniki zaliczają się do najwybitniejszych osiągnięć artysty.

    Saint-Rémy (1889–1890)[ | edytuj kod]

    Maj-grudzień 1889[ | edytuj kod]

    Łóżko w pokoju van Gogha w szpitalu Saint-Paul-de Mausole

    Po ślubie Theo 17 kwietnia 1889 van Gogh postanowił poddać się leczeniu w szpitalu psychiatrycznym Saint-Paul-de Mausole w St. Remy. 8 maja 1889 udał się tam w towarzystwie swego opiekuna, wielebnego Salles. Szpital znajdował się w murach byłego klasztoru, mniej niż 32 km od Arles. Zabudowania poklasztorne położone były wśród pól pszenicznych, winnic i plantacji oliwek.

    Kierownikiem szpitala Saint-Paul-de Mausole był dr. Théophile Peyron, który podczas swej praktyki w Marsylii specjalizował się w chorobach psychicznych. W trakcie badań stwierdził u van Gogha epilepsję. Vincent otrzymał w szpitalu dwa skromne pokoje z łazienką, urządzone w połączonych celach z zakratowanymi oknami; drugi z pokoi służył mu za studio. Zaczął malować niemal natychmiast po przyjeździe. Szpital i otaczający go ogród stały się tematem wielu jego obrazów. Sporządził kilka szkiców wnętrz szpitalnych. Jednym z jego pierwszych obrazów, namalowanych w maju 1889 były m.in. Irysy, przedstawiające kwiaty tego gatunku, rosnące w przylegającym do szpitala ogrodzie. Później zaczął wychodzić poza szpital i penetrować okolice Saint-Remy. Towarzyszył mu asystent Jean-François Poulet, znający dobrze teren. Obaj odwiedzili wspólnie pobliski wąwóz Les Peyroulets, a następnie samo miasteczko Saint-Rémy. Po powrocie z jednej z wędrówek van Gogh kopnął nieoczekiwanie swego asystenta w brzuch, po czym nazajutrz go przeprosił. Poulet pomimo tego zdarzenia zachował dobre wspomnienia o van Goghu już po tym, jak obaj opuścili Saint-Rémy.

    Rysunki i obrazy van Gogha z pierwszych miesięcy jego zamknięcia w szpitalu świadczą, iż nie był on niezadowolony ze swej sytuacji. Właściwie starał się sprawić, aby to miejsce wyglądało atrakcyjniej niż w rzeczywistości, a kilka jego obrazów przedstawiających budynek z zewnątrz i należący do niego ogród nasuwa skojarzenia raczej z domkiem na wsi niż ze szpitalem psychiatrycznym.

    W pierwszych miesiącach pobytu w Saint-Rémy van Gogh namalował serię obrazów przedstawiających cyprysy; ich powykręcane kształty, przypominające płomienie, miały związek ze stanem jego niespokojnego umysłu. Najsłynniejszym obrazem, jaki wówczas namalował, była Gwiaździsta noc, dzieło, które niegdyś przekonało ludzi, iż van Gogh był szalony. Obraz ten, bardziej wytwór wyobraźni niż studium natury, jest dziełem na wskroś ekspresjonistycznym, być może zapowiadającym obrazy Edvarda Muncha, norweskiego malarza, młodszego o 10 lat od van Gogha. Niebo z Gwiaździstej nocy w pełni odpowiada pojęciu „surrealistyczne”, nasuwając niektórym porównania z biblijną apokalipsą. Generalnie realistyczna wioska, przestawiona na obrazie, jest trudna do identyfikacji; spiczasta wieża kościoła nasuwa bardziej porównania z północą niż z południem. Góry natomiast przypominają pobliskie Les Alpilles. Głębi obrazowi dodaje ciemny cyprys z lewej strony. Został on przedstawiony podobnie jak na wielu innych obrazach i może ostatecznie pochodzić z perspektywy japońskich drzeworytów. Cyprysy były typowym elementem krajobrazu Prowansji, a van Gogh twierdził, iż chciałby malować je tak, jak słoneczniki. Porównywał ich kształt i proporcje do egipskich obelisków.

    Obok cyprysów artysta podjął również temat drzew oliwkowych. Namalował 15 obrazów przedstawiających drzewa oliwkowe jako główny motyw; stosował przy tym bogactwo wariacji kolorystycznych, uwarunkowanych porami roku; kiedy drzewa kwitły, używał głównie odcieni błękitnych.

    Widać było też zmiany w jego palecie. Począwszy od tego czasu odeszły w przeszłość agresywne efekty barw dopełniających i zamiast intensywnych czerwieni i zieleni pojawiły się łagodniejsze błękity i zielenie; mniej widoczny stał się też impast. Podczas pobytu w szpitalu van Gogh miał kilkakrotnie ataki choroby. Po jednym z nich, kiedy połknął farby, otrzymał na jakiś czas zakaz malowania, ponieważ dr. Peyron stwierdził, iż u podstawy tych ataków leżała obsesja związana z malowaniem. Zamknięty w pokoju van Gogh namalował wówczas trzy swoje autoportrety, w tym jeden, znajdujący się obecnie w Musée d’Orsay w Paryżu, zaliczany do najlepszych. Inne obrazy, namalowane od września do grudnia, to m.in. 2 wersje Sypialni w Arles, szereg widoków ogrodu przy szpitalu Świętego Pawła i drzew oliwnych.

    Ważną grupą obrazów, które wyszły wówczas spod ręki artysty, były kopie jego ulubionych mistrzów: Milleta, Doré, Delacroix i Rembrandta.

    1
    Wieczór: czuwanie (wg Milleta) (1889), Muzeum Vincenta van Gogha
    2
    Półpostać anioła (wg Rembrandta) (1889), lokalizacja nieznana
    Kopie ulubionych mistrzów

    3 września na piątej wystawie Salon Niezależnych zaprezentowano dwa obrazy van Gogha: Gwiaździstą noc nad Rodanem i Irysy. Ten ostatni wzbudził zainteresowanie zwiedzających, o czym później poinformował Vincenta Theo.

    Pod koniec roku van Gogh doświadczył ataku głębokiej depresji, trwającego osiem dni. Znowu połknął swoje farby i stał się niezdolny do nawiązania kontaktu z otoczeniem.

    Styczeń-maj 1890[ | edytuj kod]

    W styczniu van Gogh na zaproszenie awangardowej grupy Les XX wziął udział w organizowanej przez nią corocznej, siódmej wystawie w Brukseli wystawiając sześć obrazów. Opinie były podzielone. Henry de Groux, malarz konwencjonalnych obrazów o treści religijnej, zakpił z prac artysty, nazywając jego Słoneczniki „odrażającym garnkiem słoneczników pędzla Pana van Gogha”, po czym wycofał z wystawy własny obraz. Henri de Toulouse-Lautrec stanął w obronie van Gogha, a de Groux wyzwał na pojedynek. De Groux został wykluczony z Les XX, a pomiędzy obu artystami później doszło do ugody. Ludzie mówili o van Goghu; on sam otrzymał kolejną dobrą wiadomość z Brukseli: udało się sprzedać jego pierwszy obraz, Czerwoną winnicę, namalowany jeszcze w Arles. Dzieło kupiła za 400 franków Anna Boch, malarka, siostra zaprzyjaźnionego malarza Eugène’a Bocha. Miało się okazać, że będzie to jedyny obraz artysty sprzedany za jego życia. W tym samym miesiącu w gazecie Mercure de France, znanej z publikacji dotyczących symbolizmu, ukazał się ambitny artykuł na temat prac van Gogha autorstwa krytyka Alberta Auriera.

    W lutym 1890, w związku narodzinami bratanka Vincenta Willema, nazwanego tak na jego cześć, napisał do matki, że postanowił namalować obraz Kwitnącego migdałowca, przeznaczony do powieszenia w pokoju dziecka:

    Właśnie zacząłem malować obraz dla niego, żeby powiesić go w jego sypialni, wielkie gałęzie biało kwitnącego migdałowca na tle błękitnego nieba.

    W tym samym miesiącu namalował m.in. cztery wersje Arlezjanki opartej na szkicu węglem autorstwa Gauguina, sporządzonym w listopadzie 1888, kiedy Marie Ginoux pozowała im obu.

    W marcu na szóstym Salonie Niezależnych w Paryżu van Gogh wystawił dziesięć swoich obrazów, a Claude Monet powiedział, według relacji Theo, iż były one najlepszą częścią wystawy. W ciągu sześciu miesięcy van Gogh przestał być kimś obcym w świecie sztuki, a jego reputacja sięgnęła daleko poza koterie Paryża. Był postrzegany jako jeden z obiecujących, nowych talentów oraz jako ktoś, komu udało się uzyskać poparcie w galeriach, w tym u Theo, jednego z czołowych, nowoczesnych marszandów. Jednak sam Vincent bez entuzjazmu podchodził do swego sukcesu. W liście do matki napisał:

    Gdy usłyszałem, że moje dzieło odniosło pewien sukces i przeczytałem stosowny artykuł, nieustannie obawiałem się, że będę musiał za to zapłacić; w życiu malarza na ogół najgorszą ze wszystkich rzeczą jest sukces.

    W maju Vincent van Gogh podjął decyzję o zakończeniu swego dobrowolnego pobytu w Saint-Rémy. Dyrektor szpitala, dr Peyron, napisał w końcowym raporcie o jego kondycji:

    Pacjent ten, na ogół spokojny, podczas swego pobytu w ośrodku doświadczył szeregu gwałtownych ataków, trwających od tygodnia do miesiąca. Podczas tych ataków przeżywał straszne lęki i niepokoje, kilkakrotnie próbował się otruć, czy to połykając farby, czy pijąc naftę podkradaną pomocnikom, kiedy ci nalewali ją do lamp.(...) Pomiędzy atakami pacjent był absolutnie spokojny i poświęcał się całkowicie malowaniu. Dziś poprosił mnie o zwolnienie, zamierzając w przyszłości żyć na północy Francji, gdzie, według jego przekonania, klimat dobrze mu zrobi.

    16 maja Vincent van Gogh wyruszył w długą podróż do Paryża.

    Auvers-sur-Oise (1890)[ | edytuj kod]

    Portret doktora Gacheta (1890), kolekcja prywatna?
    Ogród Daubigny'ego (1890), Collection R. Staechelin, jeden z ostatnich obrazów van Gogha

    17 maja 1890 Vincent van Gogh przyjechał do Paryża. Wówczas po raz pierwszy spotkał żonę brata Johannę i ich niedawno narodzonego syna, Vincenta Willema. Był zadowolony z tego spotkania i z faktu, że opuścił szpital psychiatryczny. Następnego dnia obaj udali się do „Ojca” Tanguy, żeby sprawdzić niesprzedane obrazy Vincenta. Plan przewidywał jego tygodniowy pobyt w Paryżu w celu konsultacji medycznych w klinice doktora Gacheta. W rzeczywistości pobyt trwał 3 dni i 20 maja artysta wyjechał do Auvers-sur-Oise i tam spotkał się z Gachetem w jego domu. Sama miejscowość wywarła na nim pozytywne wrażenie. Szczególnie przypadły mu do gustu stare domy, które wkrótce miały stać się tematem niektórych jego obrazów. Zwiedzając miejscowość zwrócił uwagę na dom Daubigny’ego, malarza, którego podziwiał.

    Van Gogh znalazł się w Auvers-sur-Oise pod opieką przyjaciela Camille’a Pissarra, doktora i mecenasa artystów Paula Gacheta. Gachet był w tym czasie 61-letnim wdowcem. Miał córkę Marguérite (ok. 20 lat) i syna Paula (16 lat). Ich obszerny dom był położony na wzgórzu, a jego ściany zdobiły dzieła impresjonistów: Renoira, Moneta, Pisarro, Cézanne’a i innych. Kontakt ich obu ułatwiał fakt, iż Gachet znał również język holenderski. Obaj wkrótce się zaprzyjaźnili, o czym Vincent nie omieszkał poinformować brata. Gachet polecił Van Goghowi wynajęcie pokoju w miejscowej gospodzie za 6 franków dziennie (z czego van Gogh nie skorzystał), a w niedziele zapraszał go na obiad. Van Gogh ostatecznie zamieszkał w gospodzie Auberge Ravoux, w której za pokój na poddaszu płacił 3,5 franka dziennie, włącznie z wyżywieniem. Zaprzyjaźnił się z właścicielami gospody, państwem Ravoux, podobnie jak przedtem w Arles z Josephem i Marie Ginoux.

    W czerwcu 1890 van Gogh namalował Portret doktora Gacheta w dwóch wersjach oraz wykonał jedną akwafortę z jego podobizną. Wszystkie trzy dzieła ukazują Gacheta w melancholijnym nastroju. Malując portret doktora artysta wyłożył przy okazji swe credo artystyczne, jeśli chodzi o malarstwo portretowe. Wykorzystał w nim starą jak świat formę wypełniając ją własnymi, indywidualnymi detalami teraźniejszości. W liście do siostry Willeminy wyjaśniał:

    CHCIAŁBYM, widzisz, daleki jestem od stwierdzenia, że mogę to wszystko zrobić, ale w każdym razie dążę do tego, że chciałbym robić portrety, które wiek później będą wyglądać jak zjawy dzisiejszych ludzi. Próbuję robić to nie przez fotograficzne podobieństwo, ale przez nasze namiętne ekspresje, stosując jako środek wyrazu i egzaltacji charakter naszej nauki i nowoczesny zmysł kolorystyczny.

    Podczas 70-dniowego pobytu w Auvers-sur-Oise van Gogh stworzył ponad 70 dzieł, w ogromnej większości obrazów, z których wiele należy do jego najwybitniejszych. Malował bardzo intensywnie rozpoczynając pracę w plenerze o świcie i przerywając ją jedynie na obiad. Kładł się o godz. 9 wieczorem. Tematem jego obrazów były przeważnie okoliczne pejzaże, namalował poza tym kilka martwych natur oraz szereg portretów, w tym: wspomniany Portret doktora Gacheta, portret jego córki, członków rodziny Ravoux oraz portrety małych dzieci. Niektóre obrazy, które namalował w ostatnich tygodniach życia, należą do najsłynniejszych w historii sztuki. Zalicza się do nich Kościół w Auvers i Pole pszenicy z krukami.

    Pole pszenicy z krukami (lipiec 1890) jest przykładem rzadkiego formatu płótna: 50 × 100 cm, używanego przez van Gogha w ostatnich tygodniach życia. Burzliwa intensywność dzieła stawia go pośród najbardziej niepokojących i spontanicznych prac artysty. Jest ono często błędnie brane za jego ostatnie dzieło, podczas gdy badacz twórczości van Gogha Jan Hulsker wymienia siedem obrazów, które zostały namalowane później. W lipcu van Gogh ukończył dwa obrazy Ogród Daubigny'ego, z których jeden jest najprawdopodobniej ostatnim namalowanym przez niego obrazem. Są też obrazy, których wygląd wskazuje, iż nie zostały one ukończone, jak Chaty kryte strzechą pod wzgórzem. Pomimo że ostatnie obrazy van Gogha przeważnie są surowe w klimacie, są one z natury optymistyczne i odzwierciedlają chęć powrotu do klarownego zdrowia psychicznego. Tym niemniej obrazy ukończone kilka dni przed śmiercią są bezlitośnie mroczne. Szczególnie przygnębiający jest obraz Stary człowiek w smutku, przedstawiający starca z głową w dłoniach. Praca ta jest przykładem wciągającego i chwytającego za serce stanu psychicznego artysty w jego ostatnich dniach.

    W lipcu 1890 okazało się, że brat Theo wpadł w tarapaty finansowe i zachorował. 6 lipca Vincent odwiedził go. Być może czując się winnym zaistniałej sytuacji załamał się. Theo tymczasem zawiózł rodzinę do Holandii, do Amsterdamu, gdzie mieszkali rodzice jego żony. Gdy wrócił do Paryża, zdziwił się brakiem wiadomości od Vincenta. 22 lipca napisał do niego list dołączając 50 franków.

    Śmierć[ | edytuj kod]

    Informacja o śmierci Vincenta van Gogha w lokalnej prasie („L'Écho Pontoisien”, 7 sierpnia 1890)

    27 lipca w niedzielne popołudnie Vincent wyszedł, żeby malować, ale nie zjawił się na kolacji u rodziny Ravoux. Po kolacji żona Ravoux spotkała go, jak wracał trzymając się ręką za brzuch. Na pytanie, co się stało oświadczył: „jestem ranny”, po czym wszedł na górę, do swojego pokoju. Po chwili żona Ravoux usłyszała jęk. Wysłała na górę męża, który znalazł Vincenta leżącego twarzą do ściany. Na pytanie, co się stało, Vincent odwrócił się i wskazując niewielką, krwawiącą ranę w brzuchu oświadczył: „strzeliłem do siebie, mam tylko nadzieję, że nie sknociłem”. Artysta wyszedł na pole i strzelił do siebie z pistoletu, pożyczonego od Gustave’a Ravoux; obiecał mu, nieprzekonywająco, że pożyczył broń, bo chciał postraszyć ptaki na polu. Zamierzał strzelić sobie w serce, ale celował za nisko. Rzucił następnie pistolet, którego nigdy nie odnaleziono. Gustave Ravoux wezwał doktora Mazéry i, na życzenie Vincenta, doktora Gacheta. Obaj lekarze stwierdzili, że rana nie jest zbyt groźna i nie ma potrzeby hospitalizacji. Powiadomiono Theo, który przyjechał nazajutrz. Znalazł on Vincenta w niezłej kondycji. Rozmawiali obaj, przechodząc na holenderski, język ich dzieciństwa. Wieczorem stan Vincenta pogorszył się. Do rany wdała się infekcja. 29 lipca we wtorek, o godz. 1.30 w nocy Vincent van Gogh zmarł.

    Według biografów Stevena Naifeha i Gregory’ego Smitha van Gogh mógł zostać postrzelony przez osobę trzecią, zaś wersję o przypadkowym postrzeleniu się ogłosił po to, by chronić prawdziwego sprawcę postrzału. Miał nim być szesnastoletni Rene Secretan – jeden z dwóch znanych artyście chłopców, z którymi spędzał czas, m.in. pijąc alkohol. Autorzy opublikowanej w 2011 biografii stwierdzili, że postrzał mógł być wynikiem niefortunnej zabawy lub awarii broni. Na niekorzyść hipotezy o samobójstwie świadczyć miał również kąt wlotu pocisku.

    Epilog[ | edytuj kod]

    Pokój van Gogha w gospodzie Ravoux, w którym artysta mieszkał podczas swego pobytu w Auvers i w którym zmarł
    Paul van Ryssel, Van Gogh na łożu śmierci, suchoryt, 1890. Kolekcja prywatna

    Vincent van Gogh został pochowany następnego dnia po śmierci, po południu. Pomimo krótkiego czasu, jaki upłynął pomiędzy śmiercią a pogrzebem, kilku przyjaciół otrzymało zawiadomienia i zdążyło dotrzeć do Auvers na czas, przynosząc ze sobą żółte kwiaty. Byli wśród nich Émile Bernard, Charles Laval i Tanguy. Émile Bernard opisał ceremonię pogrzebową w liście do Auriera stwierdzając, iż trumna ze zmarłym, ozdobiona białym materiałem, była zamknięta, a otaczały ją wielkie ilości słoneczników, które Vincent ukochał za życia. Na ścianach wokół wisiały obrazy artysty, tworząc coś w rodzaju halo. Bernard z okazji śmierci przyjaciela namalował w 1893 obraz zatytułowany Pogrzeb Vincenta van Gogha w Auvers.

    Miejscowy katolicki ksiądz odmówił pochówku w związku z domniemaniem samobójstwa, ale sąsiednia wioska była mniej stanowcza. Vincent został pochowany na cmentarzu, na skraju pola pszenicy, które za życia było wdzięcznym tematem jego obrazów. 8 czerwca 1905 wdowa po Theo, Johanna van Gogh-Bonger, urządziła w Auvers nowy, większy grób artysty, do którego tydzień później przeniesiono jego ekshumowane szczątki.

    Wspólny grób braci Vincenta i Theo van Goghów w Auvers-sur-Oise

    Vincent van Gogh często podkreślał, że jego działalność artystyczna była rezultatem partnerstwa, w którym jego brat Theo odgrywał nie mniejszą rolę niż on sam. Theo bardzo przeżył śmierć brata. Po pogrzebie powrócił do Auvers, by zająć się spuścizną po zmarłym. Podupadł na zdrowiu. Zachorował na nerki. Do tego doszły problemy psychiczne, w następstwie których musiał poddać się leczeniu w szpitalu psychiatrycznym. Wkrótce został zwolniony z pracy. Po wyjściu ze szpitala żona Johanna zabrała go do Holandii, do Utrechtu, gdzie ponownie znalazł się w szpitalu psychiatrycznym. Kilka tygodni później dostał rozległego udaru mózgu i zapadł w stan śpiączki, z której już się nie obudził. Zmarł 25 stycznia 1891, w pół roku po Vincencie. Został najpierw pochowany w Utrechcie, ale w 1914 przeniesiono jego szczątki do Auvers i złożono je w grobie na małym cmentarzu, obok brata Vincenta. Ich grób ozdobiły proste, identyczne w formie kamienie nagrobne.

    Willemina, ich najmłodsza siostra, również cierpiała na depresję. Zmarła w odosobnieniu w 1941. Z dwóch pozostałych sióstr Anna Cornelia nigdy nie wybaczyła Vincentowi konfliktu z ojcem, a Elisabeth Huberta nie była z nim w bliskich stosunkach, chociaż napisała książkę poświęconą wspomnieniom Vincenta jako dziecka. Anna i Elisabeth zmarły w latach 30. XX w. Najmłodszy brat, Cornelis zmarł w Afryce Południowej w 1900, mając 33 lata. Matka Anna Cornelia van Gogh-Carbentus zmarła w 1907 w wieku 88 lat, przeżywszy wszystkich trzech synów.

    Przez całe lata toczyła się debata na temat źródeł choroby van Gogha i jej wpływu na jego twórczość. Ponad 150 psychiatrów usiłowało określić przyczyny choroby, stawiając ok. 30 różnych diagnoz. Wymieniały one: schizofrenię, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, syfilis, zatrucie wywołane połkniętymi farbami, padaczkę skroniową i rodzaj porfirii. Każda z tych chorób mogła być odpowiedzialna za zły stan zdrowia artysty, a jej rozwój był spotęgowany przez złe odżywianie się, przepracowanie, bezsenność i spożywanie alkoholu, zwłaszcza absyntu.

    Z kolei poeci, jak Artaud, dostrzegali w dramacie Vincenta van Gogha paralelę z kondycją Beethovena i Hölderlina, dla których szaleństwo było rezultatem walki pomiędzy kreatywną duszą a mieszczańskim filisterstwem.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.583 sek.