• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Vestlandet

    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.
    Vestland – jeden z okręgów Norwegii, położony w południowo-zachodniej części kraju, nad Morzem Północnym. Został utworzony 1 stycznia 2020 roku na podstawie ustawy z 8 czerwca 2017. Obszar Vestlandu pokrywa się z obszarem zlikwidowanych okręgów Hordaland i Sogn og Fjordane, z wyjątkiem gminy Hornindal, która została zlikwidowana i włączona do gminy Volda w okręgu Møre og Romsdal. Centrami administracyjnymi okręgu są Bergen, Leikanger i Førde.

    Vestlandet (wym. norw. /ˈvɛstˈlɑnə/) – region w południowo-zachodniej Norwegii, położony wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Obejmuje obecnie trzy okręgi (fylke): Møre og Romsdal, Vestland i Rogaland, dawniej zaliczano do niego także Sørlandet (Agder), zachodnią część Telemarku, Hallingdal, Valdres i północną część doliny Gudbrandsdalen. Region zajmuje powierzchnię 58 582 km² i w 2015 liczył 1 350 548 mieszkańców. Główne miasta regionu to Bergen i Stavanger. Przede wszystkim na dialektach Vestlandetu Ivar Aasen oparł nynorsk, obecnie jeden z dwóch standardowych wariantów zapisu języka norweskiego. W tym regionie wariant ten jest także używany najczęściej, chociaż przede wszystkim na obszarach wiejskich.

    Telemark – jeden z 19 okręgów administracyjnych w Norwegii, położony w południowej części kraju, nad cieśniną Skagerrak.Agder - historyczny region Norwegii, obecnie nazywany Sørlandet. Dzieli się na dwa regiony - Wschodni (Vest-Agder) i Zachodni (Aust-Agder). Wraz z Telemarkiem tworzy diecezję luterańską Agder i Telemark.

    Vestlandet notuje znaczny wzrost gospodarczy od 1969 roku, kiedy rozpoczęto eksploatację złóż ropy naftowej na skalę przemysłową. Region charakteryzuje się najniższym bezrobociem i przestępczością, a także najbardziej innowacyjną gospodarką, chociaż zwrócono uwagę na jej uzależnienie od przemysłu paliwowego.

    Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Stavanger, główny ośrodek przemysłowy regionu
    Dolina Myklebustdalen i jezioro Sanddalsvatnet.

    Położenie i ukształtowanie powierzchni[ | edytuj kod]

    Vestlandet położony jest w południowo-zachodniej części Norwegii, mniej więcej między 59°N a 63°N i 5°E a 8°E, wzdłuż wybrzeża Morza Północnego i Morza Norweskiego (części Oceanu Atlantyckiego). Charakterystyczne dla wybrzeża są fjordy, w tym najdłuższe w kraju Sognefjorden (205 km) i Hardangerfjorden (179 km). Wschodnie krańce regionu sięgają płaskowyżu Hardanger i Jotunheimen, najwyższego pasma Gór Skandynawskich. W południowej części Vestlandetu dominuje krajobraz wyżynny, szczególnie w rolniczym rejonie Jæren, położonym na południe od Stavanger.

    Rogaland – jeden z 19 okręgów, na które podzielona jest Norwegia. Graniczy z regionami Hordaland, Telemark, Aust-Agder i Vest-Agder.Sørlandet (norw. południowa ziemia) to nieoficjalna nazwa regionu geograficznego położonego u wybrzeża Skagerrak w południowej Norwegii. W jego skład wchodzą dwa okręgi - wschodni (Vest-Agder) i zachodni (Aust-Agder). Obszar ten zajmuje 16.493 km². Nazwa ta została wprowadzona w roku 1902 przez miejscowego autora Wilhelma Kraga. Granice regionu Sørlandet zbiegają się z historycznym, niewielkim królestwem Agder.

    Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Vestlandet dzieli się na cztery okręgi (fylke), w których skład wchodzi łącznie 121 gmin (kommune). Największym okręgiem jest Sogn og Fjordane o łącznej powierzchni 18 623 km², a najmniejszym – Rogaland, zajmujący łącznie 9378 km². Sogn og Fjordane jest jednocześnie okręgiem o najmniejszej liczbie mieszkańców (109 170 w 2015); najwięcej mieszkańców liczy Hordaland (511 357 w 2015). Wśród gmin, najludniejsze jest Bergen (275 112 mieszkańców w 2015), a najmniej osób zamieszkuje gminę Utsira (206 w 2015, najmniej w całej Norwegii). Najmniejszą powierzchnię ma gmina Kvitsøy (6,17 km²), a największą – gmina Luster (2706,54 km²). Poszczególne okręgi współpracują w ramach regionalnej rady Vestlandsrådet.

    Norwegia dzieli się na pięć regionów (norw. landsdel, l. mn. landsdeler), których granice wytyczone zostały według różnic geograficzno-kulturowych, pokrywając się jednocześnie z granicami okręgów.Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Om Vestlandsrådet (norw. nynorsk). [dostęp 2015-08-18].
    2. Helle 2006 ↓.
    3. SNL: Vestlandet (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18].
    4. Statistisk Sentralbyrå: Folkemengde og kvartalsvise befolkningsendringar. Heile landet, fylke og kommunar (norw. nynorsk). [dostęp 2015-08-18].
    5. Haugen 1975 ↓.
    6. Dybvik Staalesen 2014 ↓, s. 24.
    7. SNL: Norsk oljehistorie (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18].
    8. Statistisk Sentralbyrå: Registrerte arbeidsledige, 2014 (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18].
    9. Statistisk Sentralbyrå: Anmeldte lovbrudd, 2014 (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18].
    10. Katherine Ferguson. Deler ut 900 millioner kroner til innovasjon på Vestlandet. „Vest24”, 2015-05-11 (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18]. 
    11. Kjell Østerbø. Så avhengig er Vestlandet av oljen. „Bergens Tidende”, 2014-07-14 (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18]. 
    12. Gjessing 1977 ↓, s. 213-221.
    13. Kartverket: Arealstatistikk for 2008 (norw. bokmål). [dostęp 2015-08-18].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Pia Dybvik Staalesen: Undersøkelse av nynorsk som hovedmål. Oslo: Proba, 2014. (norw. bokmål)
  • Just Gjessing: Norges geografi. Oslo: Universitetsforlaget, 1977. ISBN 82-0001529-7. (norw. bokmål)
  • Einar Haugen: Konstruksjon og rekonstruksjon i språkplanlegging: Ivar Aasens grammatikk. W: Magne Myhren (red.): Ei bok om Ivar Aasen. Språkgranskaren og målreisaren. Oslo: Samlaget, 1975. ISBN 978-8252194257. (norw. bokmål)
  • Knut Helle: Vestlandets historie. Bergen: Vigmostad & Bjørke, 2006. ISBN 978-82-419-0400-4. (norw. bokmål)
  • Morze Norweskie (norw. Norskehavet, isl. Noregshaf, far. Noregshavi) – morze przybrzeżne, część Oceanu Atlantyckiego położona na północny-zachód od wybrzeży Norwegii. Od południa sąsiaduje z Morzem Północnym, od południowego-zachodu z wodami Atlantyku, od północy z Morzem Barentsa, a od zachodu z Morzem Grenlandzkim.Nynorsk (nowonorweski) – jeden z dwóch urzędowych standardów pisanego języka norweskiego. Drugim standardem jest znacznie bardziej popularny bokmål.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jotunheimen (w wolnym tłumaczeniu Dom Gigantów) – łańcuch górski położony na południu Norwegii, zajmujący powierzchnię około 3500 km². Znajdują się tam dwa najwyższe szczyty Skandynawii, w tym najwyższy szczyt Europy Północnej – Galdhøpiggen (2469 m n.p.m.) i Glittertind (2452 m n.p.m.) – drugi pod względem wysokości szczyt Półwyspu Skandynawskiego. Jotunheimen znajduje się w regionie Oppland i Sogn og Fjordane. Od 1980 roku 1145 km² łańcucha górskiego zostało wydzielone i objęte ochroną w ramach Parku Narodowego Jotunheimen.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Akcent (od łac. accentus, zaśpiew), właśc. akcent wyrazowy – wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu.
    Ivar Andreas Aasen [czyt. o:sen] (ur. 5 sierpnia 1813 w Ørsta, zm. 23 września 1896 w Oslo) – norweski nauczyciel, poeta i językoznawca.
    Norwegia podzielona jest administracyjnie na 19 okręgów (norw.: fylke). Okręgi dzielą się na 430 gmin (norw.: kommune).
    Język norweski (norw. norsk språk, norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Jako że do tej pory nie wyodrębnił się jeden standard wymowy, każdy dialekt ma status oficjalny. Językiem norweskim posługuje się około 4,2 mln mówiących, z tego 3,5 mln do zapisu używa odmiany bokmål, a 700 tys. odmiany nynorsk. Norweski jest językiem urzędowym Norwegii.
    Góry Skandynawskie (również Kjølen, bokmål De skandinaviske fjellene, nynorsk Dei Skandinaviske fjella, szw. Skandinaviska fjällkedjan lub Skanderna, fin. Skandit) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii. Długość ok. 1800 km, szerokość do 550 km.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.