• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Vardø

    Przeczytaj także...
    Lapończycy (czasami też Saamowie, Łoparowie, Loparowie; lap. Saami, Sámi) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Lapończycy są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.
    Morze Barentsa (norw. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.
    Niezamieszkana wyspa Hornøya, stanowiąca najdalej wysunięty na wschód punkt Norwegii

    Vardø (fiń. Vuoreija lub Vuorea, płn-lap. Várggát) –­ norweskie miasto i gmina w okręgu administracyjnym (fylke) Finnmark, położona na wschodnim krańcu półwyspu Varanger nad Morzem Barentsa. Vardø jest 183. norweską gminą pod względem powierzchni.

    Varanger (norw. Varangerhalvøya) – półwysep w północnej Norwegii, w okręgu Finnmark. Zajmuje powierzchnię 3300 km.Język północnolapoński (też język saami północny) - jeden z kilku języków używanych przez ugrofiński lud Lapończyków w północnej części Norwegii, Finlandii i Szwecji, o największej liczbie użytkowników.

    Centrum administracyjnym gminy jest położone na wyspie Vardøya miasto Vardø – najdalej wysunięte na wschód miasto w Norwegii.

    Historia[]

    Pierwsze ślady człowieka w Vardø pochodzą z epoki kamienia i epoki żelaza. Mieszkali tu Lapończycy.

    Norwegia podzielona jest administracyjnie na 19 okręgów (norw.: fylke). Okręgi dzielą się na 430 gmin (norw.: kommune).Język norweski (norw. norsk språk, norsk) – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Jako że do tej pory nie wyodrębnił się jeden standard wymowy, każdy dialekt ma status oficjalny. Językiem norweskim posługuje się około 4,2 mln mówiących, z tego 3,5 mln do zapisu używa odmiany bokmål, a 700 tys. odmiany nynorsk. Norweski jest językiem urzędowym Norwegii.

    W średniowieczu pod panowaniem norweskim znaczenie osady wzrosło jako najbardziej na wschód wysunięta wioska w królestwie. W 1307 roku wybudowano w Vardø kościół i twierdzę.

    Obecność twierdzy, strategiczne położenie i znaczenie większe od innych osad rybackich w regionie, los wsi zależał od znaczenia rybołóstwa. W połowie XVI wieku osada liczyła 400 - 500 mieszkańców.

    W XVII wieku w Vardø oskarżono o czary ponad 90 osób.

    Finnmark (norw. Finnmark; sam. Finnmárku; fiń. Finnmark) – największy okręg administracyjny Norwegii (pow. ok. 48 tys. km²), znajduje się w północno-wschodniej części tego kraju. Graniczy od południa z Finlandią, od wschodu z Rosją (obwodem murmańskim), a od zachodu z norweskim okręgiem administracyjnym Troms. Wcześniej znany jako Vardøhus amt. Największe miasta to Alta, Hammerfest, Vadsø. Liczba mieszkańców wynosi około 73 tys. (najsłabiej zaludniony okręg Norwegii). Na terytorium Finnmarku nakładają się kultury lapońska, fińska, rosyjska i norweska. Głównym źródłem dochodów jest rybołówstwo, turystyka (w tym Przylądek Północny, często odwiedzany przez turystów), hodowla reniferów.Szkoła podstawowa – pierwszy etap formalnej edukacji. W większości krajów nauka w szkole podstawowej jest obowiązkowa. Nauczanie poza szkołą tzw. edukacja domowa legalne jest m.in. w krajach anglosaskich, w Chile i na Tajwanie.

    Gmina Vardø została ustanowiona 1 stycznia 1838. Ówczesne prawodawstwo wymagało wprawdzie, aby miasto było administracyjnie wydzielone od towarzyszącej mu gminy wiejskiej, jednak z uwagi na małą liczbę ludności w kilku przypadkach, m.in. Vardø, uczyniono wyjątek. Gmina wiejska, Vardø herred, została wydzielona w 1868 (istniała do 1964, kiedy została włączona do Vardø; wcześniej, w 1957, przemianowana na Båtsfjord).

    Kemijärvi (inari: Kemijävri, płn-lap. Giemajávri) - gmina i najbardziej na północ wysunięte miasto w Finlandii, w regionie Laponia. 8 447 mieszkańców (30 września 2010), powierzchnia wynosi 3 931,48 km², z czego 426,55 km² stanowi woda. Położone nad jeziorem o tej samej nazwie. Norwegia podzielona jest na 19 okręgów – (norw. fylke) i 430 gmin (norw. kommune). Niniejsza strona zawiera alfabetyczną listę norweskich gmin (norske kommuner).

    Nazwa[]

    Oryginalna nazwa osady brzmiała Vargøy – pierwszy element pochodził od vargr – wilk, drugi, øy, oznaczał wyspę. Około roku 1500 pierwszy człon został zamieniony na varða, oznaczający kopiec.

    Vardø w lipcu 2001 roku

    Demografia[]

    Gminę jest zamieszkana przez 2119 osób (1 października 2010), gęstość zaludnienia wynosi 3,52 os./km². Pod względem zaludnienia Vardø zajmuje 314. miejsce wśród norweskich gmin.

    Edukacja[]

    Według danych z 1 października 2004:

    Wilk, wilk szary (Canis lupus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych (Canidae), zamieszkującego lasy, równiny, tereny bagienne oraz góry Eurazji i Ameryki Północnej. Potrzebuje, jako gatunek o skłonnościach terytorialnych, dużych przestrzeni. Zwykle terytorium zajmowane przez watahę to 100-300 km², ale wielkość ta zależy od dostępności pokarmu i terenu. Może występować współużytkowanie części terenu przez dwie konkurujące watahy. Wilk jest wytrwałym wędrowcem, jest w stanie w dobę pokonać dystans kilkudziesięciu kilometrów. W poszukiwaniu partnerki samiec potrafi w ciągu 2 tygodni przebyć ponad 600 km.
  • liczba szkół podstawowych (norw. grunnskolar): 3
  • liczba uczniów szkół podst.: 276
  • Władze gminy[]

    Według danych na rok 2011 administratorem gminy (norw. rådmann) jest Hans Erik Wilhelmsen, natomiast burmistrzem (norw. ordfører, d. borgermester) jest Rolf Einar Mortensen.

    Współpraca[]

  • Finlandia Kemijärvi, Finlandia
  • Przypisy

    Zobacz też[]

  • gminy Norwegii
  • podział administracyjny Norwegii
  • Bibliografia[]

  • dane liczbowe: Statistisk sentralbyrå
  • dane adresowe i dotyczące władz: Kommunenøkkelen



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.