• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uzboj - dolina

    Przeczytaj także...
    Cieśnina – zwężenie obszaru wodnego, łączące dwa akweny (oceany, morza lub jeziora), a rozdzielające dwa obszary lądowe. Szeroką cieśninę morską, zwłaszcza oddzielającą wyspę od kontynentu określa się mianem kanału morskiego. Obce statki mogą przekraczać wody cieśnin należące do państwa nadbrzeżnego w oparciu o prawo niezakłóconego tranzytu.Ustiurt (kaz.: Үстірт, Üstyrt; uzb.: Ustyurt platosi; karakałp.: Үстирт, U’stirt; turkm.: Üstýurt platosy; ros.: плато Устюрт, płato Ustiurt) – płaskowyż w zachodnim Kazachstanie, Uzbekistanie i częściowo Turkmenistanie, położony między zapadliskami między półwyspem Mangystau a Jeziorem Aralskim i deltą Amu-darii. Obejmuje powierzchnię ok. 200 tys. km² i wznosi się średnio na wysokość 150–200 m n.p.m. Najwyżej położony punkt osiąga 370 m n.p.m. Płaskowyż obniża się gwałtownie ku otaczającym nizinom i zapadliskom tworząc urwiste, wysokie na 60–350 m krawędzie, tzw. czinki. Zbudowany jest głównie z wapieni i innych skał osadowych. Lekko falista równina pokryta jest półpustynną roślinnością piołunowo-słonoroślową.
    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).

    Uzboj – dolina w południowo-zachodniej części Niziny Turańskiej, na północno-zachodniej granicy pustyni Kara-kum.

    Dolina Uzboj jest długa i wąska. Poczynając od Kotliny Sarykamyskiej ciągnie się w kierunku południowym wzdłuż południowej krawędzi płaskowyżu Ustiurt, a dalej po wschodniej stronie gór Gaplaňňyr (Kapłankyr) i gór Uly Balkan (Bałchan) na wschodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Następnie skręca na zachód i wykorzystując bramę między górami Bałchan a górami Kopet-dag uchodzi do Morza Kaspijskiego. W całości leży poniżej 50 m n.p.m., końcowa (południowo-zachodnia) część znajduje się poniżej poziomu morza. Długość doliny wynosi 775 km. W dolinie znajdują się łańcuchy jeziorek, zasilanych przez wody spływające z Ustiurtu i Kara-kum. Większość z nich jest słona, niektóre są słodkie i na tyle obfite, że stanowią źródła wody dla okolicznej ludności.

    Uzboj - nieistniejąca dziś rzeka w Azji Środkowej, płynąca przez tereny dzisiejszego Turkmenistanu z jeziora Sarykamyskiego do Morza Kaspijskiego.Kara-kum (także: Garagum, Karakum, Gara Gum, Kara Kum, ros. Каракумы; z turkm. Garagum, dosł. "czarny piasek") – piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej. Powierzchnia ok. 350 tys. km² (prawie 70% powierzchni Turkmenistanu).

    Dolina Uzboj do XVI wieku stanowiła koryto wyschniętej dziś rzeki Uzboj. Ostatni, nadkaspijski odcinek doliny stanowił płytką zatokę Morza Kaspijskiego w czasach, gdy było ono większe, niż dzisiaj – ostatni raz zdarzyło się to podczas zlodowacenia 11 tys. lat p.n.e. Wcześniej, gdy Morze Kaspijskie i Jezioro Aralskie były połączone, dolina Uzboj stanowiła jedną z łączących je cieśnin.

    Uly Balkan (Wielki Bałchan; turk.: Uly Balkan gerşi; ros.: хребет Большой Балхан, chriebiet Bolszoj Bałchan) – pasmo górskie w zachodnim Turkmenistanie, oddzielone wyschniętym korytem rzeki Uzboj od leżących na południu gór Kiçi Balkan i zachodniego krańca Kopet-dag. Rozciąga się na długości ok. 70 km. Najwyższy szczyt, Arlan, osiąga 1880 m n.p.m. Pasmo zbudowane głównie z wapieni i piaskowców z okresu jury i kredy. Zbocza północne są strome, natomiast południowe bardziej łagodne i poprzecinane wąwozami. Pasmo porośnięte roślinnością pustynną (do wysokości 800 m n.p.m.), półpustynną i stepową, głównie kserofitami i jałowcami. W zacienionych wąwozach występują krzewy. Niektóre, bardziej płaskie tereny wykorzystywane są pod uprawę. U podnóża gór znajduje się miasto Balkanabat, ośrodek przemysłu naftowego.Nizina Turańska (ros. Туранская низменность – Turanskaja nizmiennost’) – rozległa nizina w zachodniej części Azji Środkowej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jezioro Aralskie (nazywane przez miejscowych Morzem Aralskim; kaz. Арал теңізі, Arał tengyzy; ros. Аральское море, Aralskoje morie; uzb. Orol dengizi; karakałp. Aral tenʻizi) – bezodpływowe, reliktowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie, które de facto zanikło na skutek ludzkiej działalności. W jego miejscu znajdują się obecnie cztery oddzielne zbiorniki: Jezioro Północnoaralskie, jezioro (dawna zatoka) Tuszczybas, oraz basen południowo-zachodni i południowo-wschodni. Basen południowo-wschodni jest płytki, bardzo silnie zasolony i okresowo wysycha.
    Kopet-dag (z tur.: „wielogórze”; pers.: کپه‌داغ, Koppe Dagh; turkm.: Köpetdag) – góry w Turkmenistanie i Iranie, północne odgałęzienie Gór Turkmeńsko-Chorasańskich. Rozciągają się z południowego wschodu na północny zachód na długości ok. 650 km. Najwyższy szczyt gór wznosi się na wysokość 3117 m n.p.m.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.