• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uzębienie

    Przeczytaj także...
    Heterodontyzm, uzębienie heterodontyczne – rodzaj uzębienia spotykany u ssaków. Charakteryzuje się zróżnicowaniem kształtów i wielkości zębów w zależności od ich przeznaczenia. W przypadku typowego uzębienia heterodontycznego wyróżnia się cztery podstawowe typy funkcjonalne zębów:Szkliwo (łac. enamelum) - tkanka pokrywająca zębinę w obrębie korony zęba warstwą grubości do 1400μm (np. na guzku żującym kłów lub na powierzchniach żujących trzonowców). Szkliwo jest zbudowane w 96-98% z materii nieorganicznej w postaci kryształów dwuhydroksyapatytu, czego efektem jest niezwykła twardość. Pozostałe 2-4% szkliwa stanowią związki organiczne i woda. Jako jedyna część zęba powstaje z komórek nabłonkowych, ameloblastów (adamantoblastów).
    Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:
    Jama ustna z widocznym uzębieniem

    Uzębienie (łac. dentitio) - zespół wszystkich zębów występujących w jamie ustnej jednego osobnika. Cechy uzębienia są charakterystycznymi cechami taksonów, szczególnie istotnymi w paleozoologii przy badaniach materiału kopalnego.

    Na uzębienie danego osobnika składa się łuk zębowy górny (arcus dentalis superior) i łuk zębowy dolny (arcus dentalis inferior).

    Jama ustna (łac. cavum oris) wchodzi w skład układu pokarmowego (stanowi początkowy odcinek przewodu pokarmowego) i oddechowego.Monofiodontyzm - uzębienie z jedną generacją zębów, niepodlegającą wymianie; występuje u niewielu ssaków, np. waleni zębowców.

    U niektórych gatunków zęby są elementem dymorfizmu płciowego. Układ zębów danego gatunku określa wzór zębowy.

    Typy uzębienia[]

    Typy uzębienia wyróżniane w zależności od:

    kształtu i wielkości zębów:

  • uzębienie homodontyczne
  • uzębienie heterodontyczne
  • budowy koron zębowych:

  • uzębienie sekodontyczne - guzki zębów policzkowych tworzone przez szkliwo o ostrych krawędziach. np drapieżne, owadożerne
  • uzębienie lofodontyczne - guzki zębów policzkowych ukształtowane w figury zwane jarzem (lophi) np u koniowatych
  • uzębienie bunodontyczne - guzki zaokrąglone, niewysokie. np wszystkożerne
  • uzębienie selenodontyczne - guzki tępe w postaci półksiężyca. np przeżuwacze
  • częstotliwości wymiany zębów:

    Paleozoologia (od. gr. palaios - dawny, stary + zoon - zwierzę) – dział paleontologii badający zachowane w skałach osadowych szczątki lub ślady aktywności życiowej zwierząt z minionych okresów geologicznych.Osobnik – jednostkowy organizm, jednostkowy okaz (przedstawiciel) gatunku, żyjący samodzielnie lub w grupie, np. w stadzie bądź kolonii, stanowiący podstawowy element populacji. Ogólnie przyjęto zasadę, że cechą charakterystyczną osobnika jest oddziaływanie na inne osobniki własnego gatunku, inne organizmy oraz środowisko.
  • uzębienie monofiodontyczne
  • uzębienie difiodontyczne
  • uzębienie polifiodontyczne
  • Bibliografia[]

    1. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
    2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
    3. Kazimierz Krysiak, Krzysztof Świeżyński: Anatomia zwierząt. T. 2. Warszawa: PWN, 2008. ISBN 978-83-01-13544-7.
    Homodontyzm, uzębienie homodontyczne – termin anatomiczny określający sytuację, w której wszystkie zęby u danego gatunku zwierzęcia mają podobny kształt i wielkość. Jest to rodzaj uzębienia charakterystyczny dla kręgowców stojących na niższym poziomie ewolucyjnym niż ssaki, tzn. ryb, płazów i gadów. Uzębienie ssaków jest w większości heterodontyczne, jedynie u zębowców i pancerników występują zęby o uproszczonej budowie – wtórnie homodontyczne. Liczba zębów u ssaków z uzębieniem homodontycznym może być duża i zmienna u poszczególnych osobników, u pancerników do 100, a u zębowców do 200 zębów.Owadożerne – niewielkie ssaki łożyskowe o prymitywnej budowie, żywiące się głównie owadami. Zasiedlają licznie wszystkie kontynenty z wyjątkiem Australii i Antarktydy. Prowadzą podziemny lub naziemny tryb życia.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Wzór zębowy, formuła zębowa – sposób opisu uzębienia ssaków określający liczbę i typ funkcjonalny zębów w każdej połowie szczęki lub żuchwy.
    Wszystkożerność – sposób odżywiania się (pobierania pokarmu) polegający na braku specjalizacji pokarmowej i – w konsekwencji – odżywianiu się różnorodnym pokarmem, zarówno mięsnym, jak i roślinnym – żywym lub martwym.
    Difiodontyzm – dwuzmienność zębów, tj. cecha ssaków polegająca na występowaniu dwóch generacji zębów. Siekacze, kły i zęby trzonowe uzębienia mlecznego zastępowane są zębami stałymi: siekaczami, kłami i zębami przedtrzonowymi; Pojawiają się również za ostatnimi zębami mlecznymi (trzonowcami) stałe zęby trzonowe, które nie podlegają wymianie.
    Przeżuwacze (Ruminantia) – podrząd ssaków z rzędu Cetartiodactyla oraz przyjętego w potocznym nazewnictwie rzędu parzystokopytnych. Są to ssaki o stosunkowo wysokich kończynach, gęstym futrze i czaszce uzbrojonej (z wyjątkiem kanczyli) w rogi lub poroże. Dawniej do przeżuwaczy zaliczano też wielbłądowate. Przeżuwacze są roślinożerne, a ponieważ połykają pokarm słabo pogryziony, ulega on później przeżuciu, w chwilach, gdy zwierzęta się nie pasą. W żołądkach przeżuwaczy występują bakterie symbiotyczne trawiące błonnik. Żołądek u większości gatunków składa się z czterech komór (żwacz, czepiec, księgi i trawieniec).
    Zęby (łac. dentes) – złożone, twarde twory anatomiczne występujące u większości kręgowców, z wyjątkiem współczesnych ptaków, żółwi, ropuch oraz niektórych ssaków. Stanowią element układu trawienia. Znajdują się w jamie ustnej. Służą do chwytania i zabijania ofiary oraz rozdrabniania pożywienia, a ponadto u wielu gatunków zwierząt również do obrony, przenoszenia młodych, czyszczenia futra (usuwania pasożytów skórnych). Zęby są zróżnicowane pod względem budowy, kształtu, liczby oraz pełnionych funkcji. Nauka zajmująca się budową, rozwojem, fizjologią i patologią zębów to odontologia. Odontogeneza jest procesem rozwoju zębów. Zespół wszystkich zębów występujących u jednego osobnika nazywany jest uzębieniem.
    Polifiodontyzm – zdolność do wielokrotnej wymiany zębów w trakcie życia zwierzęcia, charakterystyczna dla gadów (oprócz żółwi, agam i kameleonów).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.