• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Utah



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Anasazi w języku nawaho starożytni wrogowie – nazwa kultury archeologicznej, rozwijającej się w okresie od I w. p.n.e. do końca XIII wieku n.e. na obszarach Wielkiej Kotliny Amerykańskiej w Ameryce Północnej.Kukurydza (Zea) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5 gatunków, wśród których najważniejsza pod względem ekonomicznym jest kukurydza zwyczajna (Zea mays), która jest zarazem gatunkiem typowym rodzaju.
    Klimat[ | edytuj kod]

    Klimat stanu jest podzwrotnikowy, wybitnie suchy. Według klasyfikacji klimatów Köppena klimat Utah należy do stref BWh (klimat pustyń podzwrotnikowych), BWk (klimat pustyń stref umiarkowanych) i BSh (klimat stepów) z dużym oddziaływaniem klimatu górskiego ze względu na obecność gór których wysokość sięga 4123 m n.p.m. (Kings Peak).

    Wojna amerykańsko-meksykańska – regularna wojna lądowa oraz morska pomiędzy USA i Meksykiem toczona w latach 1846-1848, której teatrem działań były obszary od Kalifornii i Teksasu aż po tereny na południe od meksykańskiej metropolii, oraz wybrzeża obu oceanów. Bezpośrednią przyczyną wojny było przyłączenie w 1845 r. zbuntowanej meksykańskiej prowincji – Teksasu jako 28. stanu USA, prowincji, która od dziesięciu lat funkcjonowała już jako niezależne państwo. Efektem wojny była utrata przez Meksyk połowy swojego terytorium oraz ustalenie granic na kontynencie.Wielka Pustynia Słona (ang. Great Salt Lake Desert) – pustynia w USA w północnej części Wielkiej Kotliny, na zachód od Wielkiego Jeziora Słonego w stanie Utah i częściowo Nevada. Powierzchnia: 10 360 km².

    Opady[ | edytuj kod]

    Opady w Utah należą do najniższych w Stanach Zjednoczonych. Niewielkie opady są spowodowane położeniem Utah w cieniu opadowym gór Sierra Nevada, a ponadto wschodnia część w cieniu opadowym łańcucha Wasatch. Wyróżnia się dwa kierunki napływu wilgotnego powietrza zawierającego potencjalnie wodę opadową. W okresie zimowym, od października do maja, z kierunku zachodniego napływa wilgotne powietrze pacyficzne. Spowodowane jest to często występującymi w tym okresie sztormami na Oceanie Spokojnym, których kierunek przemieszczania jest wschodni. W okresie letnim dociera do Utah, szczególnie jego wschodniej części, powietrze monsunowe znad Zatoki Meksykańskiej.

    Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.Hrabstwo San Juan (ang. San Juan County) – hrabstwo w stanie Utah w Stanach Zjednoczonych. Hrabstwu nazwano na cześć apostoła Jana, przez hiszpańskich odkrywców.

    Większość terenów o nizinnym charakterze rzeźby terenu (mimo dużego wyniesienia nad poziom morza) ma opady na poziomie poniżej 305 mm rocznie. Nieco wyższe opady ma korytarz, którym poprowadzona jest autostrada I-15, gdyż wynoszą 381 mm. Rejon Wielkiej Pustyni Słonej otrzymuje mniej niż 127 mm rocznie opadów. Szczyty górskie w Utah mogą jednak otrzymywać opady na poziomie 1500 mm.

    Hrabstwo Emery (ang. Emery County) – hrabstwo w stanie Utah w Stanach Zjednoczonych. Hrabstwu nazwano na cześć George W. Emery, gubernatora Utah latach 1875-1880.Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.

    W zimie śnieg może zdarzać na terenie całego stanu jednak najczęściej ogranicza się do wierzchołków gór oraz dolin na południu. Jednak i tutaj zdarzają się różnice, gdyż rejon miasta St. George, leżącego w południowo-zachodnim krańcu stanu ma średnio rocznie tylko 8 cm śniegu, podczas gdy Salt Lake City ze względu na wpływ sąsiedztwa Wielkiego Słonego Jeziora otrzymuje rocznie nawet 152 cm śniegu. Tak wysokie opady śniegu sprzyjały podjęciu decyzji o przyznaniu Salt Lake City organizacji Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2002 roku. Rekordowe opady śniegu w SLC miały miejsce zimą 1951/52 kiedy suma wyniosła 287,4 cm. Rejony górskie Utah, jak na przykład pasmo górskie Wasatch otrzymują rocznie nawet do 1270 cm śniegu.

    Pajutowie (nazwa własna i ang. Paiute – "Prawdziwi Ute" lub "Wodni Ute") – wędrowne plemię Indian północnoamerykańskich z szoszońskiej grupy języków uto-azteckich, zamieszkujące w przeszłości stany Arizona, Kalifornia, Idaho, Nevada, Oregon i Utah w Stanach Zjednoczonych.Lista pomników narodowych Stanów Zjednoczonych zawiera amerykańskie federalne pomniki narodowe (ang. national monument). Lista nie zawiera innych jednostek, w szczególności pomników narodowych określanych w Stanach Zjednoczonych jako national memorials. Lista nie zawiera również nieistniejących już pomników narodowych, które zostały na przykład rozwiązane lub przekształcone w parki narodowe.

    Temperatura[ | edytuj kod]

    Temperatura w stanie Utah przyjmuje szeroki zakres wartości. Zimą, w zależności od wysokości spadki mogą być bardzo znaczne, natomiast lato jest upalne w całym stanie z wyjątkiem szczytów gór. Leżące na północy i wschodzie góry zabezpieczają przed napływem arktycznego powietrza w zimie, choć sporadycznie taki napływ się zdarza. Średnia maksymalna temperatura stycznia zawiera się pomiędzy −1 °C na północy i prawie 13 °C w St. George, na południu.

    USS Utah (BB-31) – amerykański pancernik typu Florida, jedyny okręt US Navy noszący nazwę pochodzącą od stanu Utah, po wycofaniu ze służby został przerobiony na okręt-cel i przeklasyfikowany na AG-16. Okręt został zatopiony w czasie japońskiego ataku na Pearl Harbor.Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska – oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady – i stanu Hawaje, położonego na archipelagu o tej samej nazwie. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii, potocznie zwany Waszyngtonem), będący oficjalną stolicą państwa.

    Temperatury poniżej −18 °C w większości lat zdarzają się na terenie całego stanu, jednak w niektórych rejonach ma to miejsce regularnie. Na przykład w mieście Randolph średnio przez 50 dni rocznie temperatura spada poniżej −18 °C. W lipcu średnie maksymalne temperatury zawierają się w przedziale pomiędzy 29 °C a 38 °C. Jednak niska wilgotność względna oraz wysoki poziom powyżej poziomu morza powodują dużą amplitudę dobową i nawet w środku lata noce zwykle są zimne. Rekordowo wysoka temperatura została zanotowana 4 lipca 2007 roku w St. George i wyniosła 48 °C, natomiast rekord zimna zmierzono w dniu 1 lutego 1985 roku, w miejscu Peter Sinks w Dolinie Niedźwiedziej, na północy Utah kiedy stwierdzono −56 °C. Najniższa temperatura w miejscu zamieszkałym wyniosła −45 °C a zmierzono ją w Woodruff 12 grudnia 1932 roku.

    Park Narodowy Capitol Reef (ang. Capitol Reef National Park) jest położony w USA w stanie Utah. Część parku o powierzchni 152 km² została ustanowiona narodowym pomnikiem w 1937 roku decyzją prezydenta Franklina Delano Roosevelta. W 1971 roku Kongres Stanów Zjednoczonych powiększył obszar chroniony do 979 km² i ustanowił go parkiem narodowym. Nazwa parku pochodzi od znajdujących się na tym obszarze białych kopuł skalnych, które pierwszym osadnikom kojarzyły się z budynkiem Kapitolu w Waszyngtonie. Ponadto znajdujący uskok Waterpocket Fold który, podobnie jak rafa koralowa stanowi poważną przeszkodę w przemieszczaniu się. Stąd też pochodzi pełna nazwa parku. Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim oraz języku kreolskim. Język hawajski, który był pierwotnym językiem Hawajczyków jest praktycznie językiem wymarłym, gdyż posługuje się nim nie więcej niż 1000 osób.

    Parki narodowe i obszary chronione[ | edytuj kod]

    Kanion Bryce

    Na terenie stanu jest wiele obszarów i obiektów chronionych prawodawstwem federalnym lub stanowym. Najbardziej znane są parki narodowe, których jest pięć, co plasuje stan na trzecim miejscu w Stanach Zjednoczonych, po Alasce i Kalifornii, a zważywszy na dużo mniejszy obszar stanu daje największe zagęszczenie w Stanach. Ponadto na terenie stanu jest siedem Pomników Narodowych, dwa narodowe rejony ochrony krajobrazu, trzydzieści trzy obszary o statusie chronionych obszarów naturalnych ((ang.) United States Wilderness Areas) oraz kilkanaście innych obiektów chronionych przez prawo federalne. Ze względu na to iż ochronie federalnej mogą podlegać wyłącznie tereny będące w całości własnością państwa część parków ma status parków stanowych, których jest w Utah czterdzieści trzy. Atrakcyjne obszary znajdujące się w całości na terenie rezerwatów podlegają jurysdykcji społeczności Indian, jak na przykład ma to miejsce w Kanionie Antylopy, bądź w spektakularnej Monument Valley (Dolina Pomników), leżącej na pograniczu Utah i Arizony, która ma status parku szczepu Indian Nawaho (ang.) Monument Valley Navaho Tribal Park).

    St. George – miasto w Stanach Zjednoczonych, na granicy stanów Utah i Arizona, siedziba władz hrabstwa Washington, położone nad rzeką Virgin. Jest największym miastem w Utah poza regionem Wasatch Front. Miasto leży w regionie Dixie. Miasto założył mormon Brigham Young, a jego nazwa pochodzi od George’a A. Smitha, jednego z pierwszych mormonów. Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

    Parkami narodowymi w Utah są:

  • Kanion Bryce
  • Zion
  • Canyonlands
  • Arches
  • Capitol Reef
  • Demografia[ | edytuj kod]

    Mapa gęstości zaludnienia w przeliczeniu na milę kwadratową

    Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Utah liczy 2 763 885 mieszkańców, co oznacza wzrost o 530 716 (23,8%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 8,2% populacji, 29,9% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 10,8% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,7% ludności stanu stanowią kobiety.

    Terytorium Utah - terytorium zorganizowane USA istniejące w latach 1850-1896. Było zalążkiem stanów Utah i Nevada oraz częściowo Kolorado i Wyoming.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Salt Lake City jest siedzibą Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, którego członkowie są potocznie zwani mormonami. Stanowią oni ponad połowę ludności stanu. Przyczynia się to do największego w Stanach Zjednoczonych współczynnika urodzeń – populacja stanu jest czwartą najszybciej rosnącą w Stanach Zjednoczonych – w latach 1990-2000 o 29,6%. Innym skutkiem jest zakaz hazardu – jedyny w Stanach Zjednoczonych obok Hawajów.

    Ustawa o gospodarstwach rolnych (ang. Homestead Act) - uchwalona przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawa z 1862 roku przyznająca każdemu obywatelowi, lub każdej innej osobie zamierzającej przyjąć amerykańskie obywatelstwo, 160 akrów (około 65 hektarów) niezamieszkanych ziem należących do państwa (a odebranych Indianom na mocy traktatów lub w drodze faktów dokonanych) i następnie możliwości ich kupna po nominalnej wartości po 5 latach ich zamieszkiwania. Ustawa jest jak do tej pory jedyną tak korzystną ustawą o osadnictwie (land act) w historii USA - już nigdy później warunki nie były tak korzystne: duża powierzchnia ziemi, preferencyjne ceny rozłożone na bardzo korzystne raty. Jednak korzystający z niej osadnicy mieli obowiązek służenia w armii Północy podczas wojny secesyjnej, co było głównym celem wydania aktu. Celem ubocznym ustawy miało być zasiedlenie zachodniej części kraju (Dziki Zachód), ekspansja terytorialna USA, asymilacja tubylczych plemion, rozwój farmerstwa, była to także odpowiedź na działalność freesoilerów.Hrabstwo Salt Lake (ang. Salt Lake County) – hrabstwo w stanie Utah w USA. Zajmuje powierzchnię lądową 1 909,81 km². Według szacunków US Census Bureau w roku 2006 liczyło 978 701 mieszkańców. Siedzibą hrabstwa jest miasto Salt Lake City.

    Język[ | edytuj kod]

    W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są:

  • język angielski – 85,91%,
  • język hiszpański – 9,32%.
  • Rasy i pochodzenie[ | edytuj kod]

    90,9% mieszkańców stanowi ludność biała (78,5% nie licząc Latynosów), 2,6% to Azjaci, 2,5% ma rasę mieszaną, 1,5% to rdzenna ludność Ameryki, 1,4% to Murzyni lub Afroamerykanie i 1,0% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 14,0% ludności stanu.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Hrabstwo Morgan (ang. Morgan County) – hrabstwo w stanie Utah w USA. Hrabstwo zajmuje powierzchnię lądową 1 577 km². Według szacunków United States Census Bureau w roku 2005 liczyło 7 906 mieszkańców. Siedzibą hrabstwa jest miasto Morgan.

    Do największych grup należą osoby pochodzenia angielskiego (22,5%), niemieckiego (10,6%), meksykańskiego (10,0%), irlandzkiego (5,9%) i szkockiego (5,2%). Do innych większych grup należą osoby pochodzenia „amerykańskiego” (141,8 tys.), duńskiego (139 tys.), szwedzkiego (106,8 tys.), włoskiego (90,2 tys.), norweskiego (68,3 tys.), francuskiego (68 tys.), walijskiego (65,4 tys.), holenderskiego (62,7 tys.) i szwajcarskiego (35,1 tys.). Liczbę Polaków oszacowano na 26 882 (0,9%).

    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.

    Religia[ | edytuj kod]

    Struktura religijna w 2014 r.:

  • mormoni – 55%,
  • bez religii – 22% (w tym: 2% agnostycy i 3% ateiści),
  • protestanci – 13% (głównie zielonoświątkowcy, baptyści, bezdenominacyjni, luteranie, metodyści, kalwini, anglikanie, adwentyści dnia siódmego, campbellici i uświęceniowcy),
  • katolicy – 5%,
  • pozostałe religie – 5% (w tym: buddyści, prawosławni, muzułmanie, świadkowie Jehowy, hinduiści, żydzi, bahaiści i unitarianie).
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego (ang. Seventh-day Adventist Church, w skrócie SDA Church) – kościół chrześcijański, wywodzący się z grona wyznań protestanckich, będących wynikiem przebudzenia adwentowego, jakie nastąpiło w pierwszej połowie XIX wieku na terenie Ameryki Północnej.Ruch uświęceniowy (ang. Holiness Movement) – powstały w połowie XIX wieku ruch wewnątrz chrześcijaństwa stanowiący zbiór wierzeń i praktyk, wywodzących swe źródła z metodyzmu, a pośrednio z chrześcijańskiego ruchu przebudzeniowego tamtego okresu. Ruch kładzie nacisk zgodnie z przekonaniem Johna Wesleya, że każdy chrześcijanin powinien dążyć do osiągnięcia doskonałości chrześcijańskiej rozumianej praktycznie jako codzienne osobiste uświęcanie każdego wierzącego. Szczególnie zwraca uwagę na konieczność osobistego nawrócenia i pobożnego życia.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Terytorium Nebraski, terytorium zorganizowane USA istniejące od 30 maja 1854 r. do 1 marca 1867 r. Powołane do życia w drodze ustawy Kansas-Nebraska. Stolicą było Omaha. Większość tego obszaru należała do kolonii Luizjany zakupionej od Francji w 1803 roku.
    Holendrzy – naród germański zamieszkujący głównie Holandię (około 16 mln), a także USA (ok. 5 mln osób pochodzenia holenderskiego), Kanadę (około 900 tys.) oraz Niemcy i holenderskie posiadłości na Morzu Karaibskim. W Południowej Afryce mieszka około 5 milionów Afrykanerów, którzy są w dużej mierze potomkami holenderskich osadników.
    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.
    Jutowie (nazwa własna Yuti, ang. Ute lub Utah) – plemię Indian Ameryki Północnej blisko spokrewnione z Pajutami i Banokami. Jutowie prowadzili koczowniczy tryb życia na środkowych obszarach dzisiejszych stanów Kolorado, wschodniego Utah i północnego Nowego Meksyku.
    Unitarianizm – obok luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu, jeden z głównych nurtów reformacji. Jego nazwa pochodzi od łacińskich słów „unus”, czyli jeden i „unitas”, czyli jedność.
    Włosi – naród zamieszkujący Włochy. We Włoszech jest ich około 56 mln, z czego prawie połowa wszystkich osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami, a najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.
    Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki sięga czasów prekolumbijskich, jednak obecne państwo Stany Zjednoczone wywodzi się z XVII-wiecznego osadnictwa europejskiego podporządkowanego królowi Anglii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.131 sek.