• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Usprawiedliwienie

    Przeczytaj także...
    List do Rzymian [Rz lub Rzym] – jeden z listów Nowego Testamentu autorstwa apostoł Pawła. List został napisany najprawdopodobniej pod koniec trzeciej podróży misyjnej apostoła Pawła w Koryncie w latach 57/58 n.e. Adresatem listu była rzymska gmina chrześcijańska. Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.
    Albert Pighius, właśc. Albert Pigghe (ur. ok. 1490, zm. 1542) – holenderski teolog, matematyk, jeden z najzacieklejszych przeciwników Marcina Lutra i reformacji. Pihgius w swych polemikach wypowiadał czasami opinie, które zostały potępione na Soborze w Trydencie jako niezgodne z nauką Kościoła katolickiego.

    Usprawiedliwienie – termin w teologii chrześcijańskiej oznaczający uczynienie człowieka grzesznego sprawiedliwym w oczach Bożych, takim, jak gdyby wypełnił obowiązujące go przykazania. Termin "usprawiedliwienie" (gr. δικαιοω, w transkrypcji łacińskiej dikaioō – uczynić sprawiedliwym) występuje w Liście do Rzymian, Galacjan, Liście do Tytusa oraz w Liście Jakuba, zaś sama koncepcja usprawiedliwienia występuje w wielu księgach Starego i Nowego Testamentu.

    Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

    Nauka o usprawiedliwieniu została najpełniej opisana przez Apostoła Pawła w jego listach, głównie w Liście do Rzymian. Według apostoła usprawiedliwienie wynika z następujących założeń:

  • doskonałość zakonu (prawa) Bożego oraz konieczność jego doskonałego przestrzegania by osiągnąć zbawienie dzięki niemu,
  • powszechność grzechu – wszyscy rodzą się w grzechu oraz popełniają wiele grzechów uczynkowych, zasługując tym samym na potępienie.
  • niemożliwość doskonałego przestrzegania zakonu wskutek powszechności grzechu – stąd konieczność uzyskania darmowej łaski usprawiedliwienia z wiary w Jezusa Chrystusa.
  • W Kościele Zachodnim dyskusje i polemiki na temat usprawiedliwienia rozpoczęły się na początku V wieku za sprawą św. Augustyna i Pelagiusza. Katolicką naukę o usprawiedliwieniu z łaski przez wiarę omówił, wraz z kwestiami kontrowersyjnymi, w poł XIII wieku, św. Tomasz z Akwinu w Sumie Teologicznej. Także według Marcina Lutra, który był zwolennikiem skrajnego augustynizmu, usprawiedliwienie jest łaską niezasłużoną, otrzymywaną przez wiarę, dlatego dobre uczynki chrześcijanina powinny wypływać z wdzięczności Bogu za otrzymaną łaskę, a nie z pragnienia zasłużenia sobie na tę łaskę.

    Pasquier Quesnel (ur. 14 lipca 1634 w Paryżu), zm. 2 grudnia 1719 w Amsterdamie) - francuski teolog, jansenista, oratorianin. Po śmierci Antoine Arnaulda stanął na czele ruchu jansenistycznego.Jan Mayer von Eck (ur. 13 listopada 1486 w Egg an der Günz, zm. 13 lutego 1543 w Ingolstadt) – teolog, obrońca tradycyjnego katolicyzmu podczas reformacji, zaciekły przeciwnik Marcina Lutra.

    Przeciwko Lutrowi wystąpili polemiści tacy jak: Jan Eck czy Albert Pighiusz, dowodząc na podstawie pism scholastyków, że łaska usprawiedliwienia jest wypracowywana uczynkowo. Ich opinie były uważane za stanowisko Kościoła rzymskiego aż do roku 1541, kiedy to na sejmie w Regensburgu teologowie katoliccy przedstawili po raz pierwszy katolicką koncepcję o usprawiedliwieniu przez wiarę.

    Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).Cornelius Jansen, (Cornelius) Jansenius (Yprensis), Janseniusz (ur. 1585 w Acquoy, zm. 6 maja 1638 w Leuven) – teolog, twórca jansenizmu, biskup Ypres.

    Sobór trydencki nie sformułował jednoznacznie pełnej nauki o usprawiedliwieniu, dlatego też wewnątrz Kościoła rzymskiego dyskusje na ten temat ciągnęły się przez dość długi okres.

    Różnice w rozumieniu usprawiedliwienia widoczne były przede wszystkim w odmiennych interpretacjach dekretu o usprawiedliwieniu przez franciszkanów (np. Vega) i dominikanów (np. Piotr Soto). Dodatkowe doprecyzowanie nauki o usprawiedliwieniu wniosły kolejne ważne dokumenty dogmatyczne Kościoła katolickiego:

    List do Tytusa [Tt lub Tyt] to jeden z listów Pawła z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie. List skierowany był do Tytusa, jednego z jego najbliższych współpracowników, który w okresie pisania listu przebywał na Krecie. Tytus opiekował się gminą chrześcijańską na Krecie, założoną wcześniej przez Pawła.Pelagiusz (Pelagian; ur. 360?, zm. 435?) – mnich z Brytanii (według innych źródeł – z Irlandii lub Walii), od którego wziął początek pelagianizm.
  • Konstytucja Ex omnibus afflictionibus Piusa V z 1567 r. przeciwko nauce Bajusa, jednego z ojców Soboru Trydenckiego;
  • Konstytucja In eminenti Urbana VIII z 1642 r., skierowanej przeciwko nauce Janseniusza wyrażonej w jego dziele Augustinus,
  • Konstytucja Unigenitus Klemensa XI z 1713 przeciw Quesnelowi.
  • Dalsze prace teologów katolickich zaowocowały podpisaniem wraz z przedstawicielami większości Kościołów luterańskich wspólnej deklaracji o usprawiedliwieniu w 1999 w Augsburgu. Deklaracja ta nie jest jednak dokumentem dogmatycznym Kościoła katolickiego, ani nie jest wiążąca dla niektórych nurtów luteranizmu.

    Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i „wysłanych” do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.Augustinus – główne dzieło Janseniusza, wydane w 1640, traktujące o łasce w ujęciu Augustyna, które zostało potępione przez Kościół.

    W ujęciu reformatorów usprawiedliwienie uzyskuje się przez wiarę. Wiara jest narzędziem do uzyskania usprawiedliwienia, ponieważ dzięki niej zostaje nam przypisana doskonała sprawiedliwość Chrystusa, do której człowiek sam nic nie może dodać. Dobre uczynki odrodzonego duchowo człowieka zostają przyjęte przez Boga jedynie dzięki Jego łaskawości, a nie dzięki ich wartości zasługującej.

    List św. Jakuba [Jk lub Jak] – jeden z listów apostolskich Nowego Testamentu, pochodzi od św. Jakuba. Tradycyjnie autora utożsamia się ze św. Jakubem Młodszym (zwierzchnikiem Kościoła jerozolimskiego).Aureliusz Augustyn z Hippony (łac. Aurelius Augustinus; ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z ojców i doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz i błogosławiony prawosławny o berberyjskich korzeniach. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.

    W ujęciu Kościoła rzymskiego usprawiedliwienie jest łaską otrzymywaną automatycznie podczas chrztu, która może wzrastać bądź może zostać utracona po popełnieniu grzechu ciężkiego. Odnowienie zyskuje się dzięki przystępowaniu do sakramentu pokuty i Eucharystii.

    Różnice w pojmowaniu usprawiedliwienia wynikają przede wszystkim z odmiennego pojmowania zakresu skażenia bądź zranienia woli po upadku Adama, a przez to możliwości woli. Według reformatorów wola człowieka po upadku jest tak głęboko zraniona, że właściwym działaniem Boga jest jej odnowienie przez proces przemiany umysłowej człowieka – pokutę i nowe narodzenie. W ujęciu katolickim wola jest jedynie zraniona i po chrzcie odzyskuje zdolność samodzielnego wyboru dobra.

    List do Galatów [Ga], List do Galacjan [Gal] – jeden z listów św. Pawła z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie.Klemens XI (łac. Clemens XI, właśc. Giovanni Francesco Albani; ur. 23 lipca 1649 w Urbino, zm. 19 marca 1721 w Rzymie) – papież w okresie od 23 listopada 1700 do 19 marca 1721.

    Na podstawie tych dwóch odmiennych założeń zbudowano dwa systemy nauki o usprawiedliwieniu, które są niemożliwe do pogodzenia ze sobą.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Buchanan James, The Doctrine of Justification, BOTT, Edynburg, 1961. ​ISBN 0-85151-440-5
  • Głowa Stanisław SJ, Bieda Ignacy SJ, Breviarium Fidei, Ksiegarnia św. Wojciecha, Poznań, 2000, ​ISBN 83-7015-360-7​.
  • Księgi wyznaniowe kościoła luterańskiego, Augustana, Bielsko-Biała, 1999, ​ISBN 83-85970-65-7​.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rz 3,21-30
    2. św. Tomasz z Akwinu, Suma Teologiczna, I-II, questiones 109-114.
    Pius V (łac. Pius V, właśc. Michele Ghislieri OP; ur. 17 stycznia 1504 w Bosco Marengo, zm. 1 maja 1572 w Rzymie) – święty Kościoła katolickiego, włoski duchowny katolicki, papież w okresie od 7 stycznia 1566 do 1 maja 1572.Michel De Bay (Michał de Bay; Bajus) (ur. w 1513 w Meslin-l’Évêque, Hainaut, zm. 15 grudnia 1589 w Leuven) – niderlandzki teolog, rektor Uniwersytetu w Lowanium, twórca bajanizmu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Summa theologiae (Suma teologii, często też Suma teologiczna) - jedno z głównych dzieł filozoficzno-teologicznych świętego Tomasza z Akwinu, a zarazem jedno z głównych dzieł średniowiecznej filozofii i teologii.
    Stary Testament, Biblia Hebrajska – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo z judaizmu. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (tylko hebrajskich), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 50-53 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty oraz niekiedy apokryfy).
    Wspólna deklaracja w sprawie nauki o usprawiedliwieniu – dokument ekumeniczny, będący kamieniem milowym w próbach pokonania rozbieżności co do nauki o usprawiedliwieniu, istniejących między kontynuatorami Marcina Lutra i Kościołem Katolickim.
    Nowe narodzenie lub nowonarodzenie – termin pochodzący z Nowego Testamentu, oznaczający duchowe przeżycie, polegające na „odwróceniu się od grzechów i uznaniu Jezusa Chrystusa za Zbawiciela, który w zastępstwie człowieka poniósł karę za grzechy, umożliwiając mu pojednanie z Bogiem i życie wieczne”.
    Unigenitus Dei Filius (łac. Jednorodzony Boży Syn) − konstytucja apostolska papieża Klemensa XI z dnia 8 września 1713 r. Główna część tej konstytucji potępia 101 tez Paschazego Quesnela, uznanych za:
    Urban VIII (łac. Urbanus VIII, właśc. Maffeo Barberini; ur. pod koniec marca lub na początku kwietnia 1568 we Florencji, zm. 29 lipca 1644 w Rzymie) – papież w okresie od 6 sierpnia 1623 do 29 lipca 1644 roku.
    Ex omnibus afflictionibus – bulla papieża Piusa V z dnia 1 października 1567 roku, potępiająca naukę przypisywaną rektorowi Uniwersytetu w Lowanium profesorowi Michałowi du Bay zwanemu także Bajusem. Bulla Ex omnibus zawiera 79 tez Bajusa potępionych łącznie jako "heretyckie, błędne, podejrzane, nieroztropne, gorszące", chociaż nie każda z nich zasługuje na wszystkie te noty razem .

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.