• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unilinearny system pokrewieństwa

    Przeczytaj także...
    Alfred Reginald Radcliffe-Brown (ur. 17 stycznia 1881 w Briningham, zm. 24 października 1955 w Londynie) – brytyjski antropolog kulturowy.Bilateralny system pokrewieństwa (kognatyczny) - w etnologii jeden obok unilinearnego systemu w dualistycznej klasyfikacji, w którym pochodzenie wyprowadza się zarówno z linii męskiej jak i żeńskiej.
    Dyfuzjonizm – orientacja w naukach o kulturze (etnologii, antropologii kulturowej, folklorystyce, archeologii), a także w innych naukach społecznych, przypisująca dyfuzji kulturowej szczególne znaczenie w procesie zmiany oraz rozwoju kultury i badająca dzieje i skutki przenikania wytworów kultury z jednych obszarów do drugich.

    Wstęp[]

    Unilinearny system pokrewieństwa - jeden z dwóch, obok bilateralnego systemu pokrewieństwa, w którym pochodzenie wyprowadza się z linii żeńskiej lub męskiej, albo też wyjątkowo przemiennie w każdym pokoleniu - przemienny system pokrewieństwa.

    Geneza[]

    Przedstawiciele szkoły ewolucjonistycznej tacy jak Lewis Morgan, Edward Burnett Tylor, J.J. Bachoffen przyjmowali. że system ten był pierwotny w stosunku do bilateralnego systemu. Według nich z matrylinearnego systemu pochodzenia powstały najpierw instytucje patriarchalne, a ich rozpad przyczynił się do powstania bilateralnego systemu. Podobny pogląd podzielają także Alfred Reginald Radcliffe-Brown, E.E. Evans-Pritchard czy M. Fortes. Według Radcliffe'a-Browna ,,niewiele jest, jeśli w ogóle istnieją w ogóle istnieją, społeczeństwa, w których nie występowałoby uznanie pochodzenia unilinearnego"

    Ewolucjonizm w naukach społecznych i historii, zwany także ewolucjonizmem kulturowym lub ewolucjonizmem kulturowo-społecznym – zbiór teorii opisujących ewolucję społeczeństwa, które przechodzi przez poszczególne etapy podczas rozwoju społecznego. Ewolucjonizm jest jedną z najstarszych teorii w socjologii i antropologii kulturowej i w swojej klasycznej postaci został sformułowany (i dominował w całej nauce) w XIX wieku.Sir Edward Burnett Tylor (ur. 2 października 1832, zm. 2 stycznia 1917) – angielski archeolog, antropolog i etnolog, od 1871 członek Royal Society, w latach 1896-1909 profesor antropologii społecznej Balliol College w Oksfordzie.

    Natomiast przedstawiciele dyfuzjonizmu oraz Alexander A. Goldenweiser, Robert Harry Lowie i Alfred Louis Kroeber uznali na odwrót pierwotność systemu bilateralnego z którego najpierw wyłonił się patrylinearny system pokrewieństwa, a na koniec z niego matrylinearny.

    Występowanie[]

    System unilinearny został stwierdzony u prawie 2/3 społeczeństw świata. Występuje on - jak stwierdził to D.F. Aberle - bardzo często u społeczeństw o gospodarce kopieniaczej i rolniczej. Społeczeństwa patrylinearne są typowe dla społeczeństw pasterskich, zaś matrylinearne dla społeczeństw kopieniaczych. G. P. Murdock stwierdził wśród 557 badanych społeczeństw występowanie najczęściej pokrewieństwa patrylinearnego przed matrylinernym.

    Lewis Henry Morgan (ur. 21 listopada 1818 r. w Aurora w stanie Nowy Jork - zm. 17 grudnia 1881 r. w Rochester w stanie Nowy Jork) - amerykański antropolog kulturowy i historyk, jeden z przedstawicieli ewolucjonizmu w naukach społecznych. W 1856 roku został członkiem American Association for the Advancement of Science, a w 1875 - National Academy of Sciences.Patrylinearny system pokrewieństwa – w antropologii system pokrewieństwa, w którym dzieci automatycznie po urodzeniu włączane są do grupy ojca i pozostają jej członkami przez całe życie (zasada patrylinearności). Przekłada się to np. na dziedziczenie nazwisk, przywilejów, majątku itp. — po krewnym ze strony ojca, a nie matki (tj. nie tylko od samego ojca).

    Przypisy

    1. zob. A.R. Radcliffe-Brown, African systems of kinship and marriage, London, 1950, s. 14.
    2. zob. Aberle, Matrilineal descent in cross-cultural perspective, s. 14, Berkeley 1961.
    3. zob. Murdock G.P., World etnographic sample, ,,American Anthropologist", t. 59, 1957,

    Bibliografia[]

  • Kaj Birket-Smith: Ścieżki kultury. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1974.
  • Aflred Louis Kroeber: Istota kultury. Warszawa: PWN, 1973.
  • Słownik etnologiczny: terminy ogólne. Poznań: PWN, 1987.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama