• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unia użhorodzka

    Przeczytaj także...
    Unia kościelna – związek dwóch Kościołów (lub ich części) oparty na wspólnocie tradycji, liturgii, doktryny i organizacji (bądź niektórych z tych elementów).Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-rusińskiego – metropolitalny kościół wschodni, rytu bizantyjskiego, działający na terenie Ukrainy, Stanów Zjednoczonych oraz Czech, uznający władzę i autorytet papieża.
    Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Unia użhorodzka – jedna z unii kościelnych zawartych przez chrześcijan prawosławnych z kościołem katolickim 24 kwietnia 1646 w Użhorodzie.

    Prawosławni Rusini zamieszkujący Ruś Zakarpacką i wschodnią część tzw. Górnych Węgier podlegali władzy duchownej biskupów mukaczewskich, którzy stopniowo rozciągnęli swoją jurysdykcję na wschodnie Węgry. Po rozpadzie Królestwa Węgier na początku XVI wieku ziemie te na dwa stulecia znalazły się pod władzą siedmiogrodzkich książąt z rodów Batorych i Rakoczych, którzy prowadzili intensywną kalwinizację i sekularyzację tych terenów.

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.Alba Iulia (węg. Gyulafehérvár, łac. Apulum, niem. Weißenburg, od 1711 Karlsburg) – miasto w Siedmiogrodzie (Rumunia), stolica okręgu Alba. Leży nad Maruszą. Liczy 58.681 mieszkańców (2011). Merem miasta jest od 2000 roku Mircea Hava z Partii Demokratycznej.

    W I połowie XVII wieku działania te przybrały na sile i zagroziły istnieniu prawosławnej cerkwi we wschodnich Węgrzech. Ówczesny prawosławny biskup Mukaczewa Bazyli Tarasowicz, nie mając oparcia w strukturach Cerkwi, za zachętą ze strony tronu habsburskiego, zwrócił się o pomoc do kościoła katolickiego. W 1642 w Wiedniu biskup Tarasowicz przystąpił do unii z Rzymem, zastrzegając sobie utrzymanie obrządku greckiego. Jednak ówczesny książę siedmiogrodzki Jerzy II Rakoczy wygnał biskupa-unitę ze swego księstwa, wobec czego unia pozostała w próżni. Dopiero 24 kwietnia 1646 na zamku w Użhorodzie, za sprawą kolejnego biskupa mukaczewskiego Piotra Rostoszyńskiego i biskupa Egeru Jerzego Jakusicia, 63 prawosławnych księży przyjęło unię, która od tej pory zaczęła funkcjonować w rzeczywistości. Jej terytorialny zasięg objął 420 parafii na terenach dzisiejszej wschodniej Słowacji, zaś wiernymi byli w przeważającej większości Rusini zamieszkujący te tereny. Organizacja unickiego kościoła rusińskiego okrzepła za czasów następnego biskupa mukaczewskiego Piotra Petrovicia (1651-1655).

    Eger (chorw. Jegar, pol. Jagier, niem. Erlau, tur. Eğri, łac. Agria, czes. Jager, słow. Jáger) – historyczne miasto (56,5 tys. mieszkańców w I 2011 r.) na Węgrzech, położone nad potokiem Eger, między Górami Bukowymi i górami Mátra. Stolica komitatu Heves. Znane przede wszystkim z wina Egri Bikavér oraz z obrony zamku przed Turkami. Uzdrowisko – źródła wód termalnych.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Nowo powstały kościół unicki przez kilka dekad przeżywał kryzys. Popierani przez habsburskich cesarzy arcybiskupi Egeru walczyli o poddanie diecezji swojej zwierzchności jako sufraganii, z kolei książęta siedmiogrodzcy dążyli do utrzymania jej niezależności od habsburskiej części Węgier i uzależnienia od siebie, zaś papieże zajmowali raczej niezdecydowane stanowisko. Wynikiem tego były długotrwałe spory o prawo obsadzania mukaczewskiej stolicy biskupiej. Piotr Petrović został wybrany na biskupa przez synod diecezjalny, jednak sprzeciwiający mu się książę nie wypuścił elekta z Siedmiogrodu. Święceń biskupich udzielił mu zatem prawosławny biskup Stefan z Alba Iulia. Po śmierci biskupa Petrovicia w 1665 własnych kandydatów mianowali książę siedmiogrodzki i cesarz austriacki. Konflikt zakończył się dopiero po objęciu rządów w diecezji przez charyzmatycznego biskupa Józefa de Camelis mianowanego przez papieża w 1689. Jednakże już po najeździe Rakoczych na Zakarpacie w 1703 de Camelis został wygnany, a po jego śmierci w 1705 własnych nominatów obsadzili książę siedmiogrodzki Franciszek II Rakoczy, cesarz Józef I Habsburg i papież. Największe wpływy zdobył sobie nominat cesarski Józef Hodermarszky, jednak w 1715 został zmuszony do ustąpienia na korzyść papieskiego wikariusza generalnego Gennadego Bizancziego.

    Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.Batory (węg. Báthory) – dynastia książąt Siedmiogrodu na przełomie XVI i XVII w. Jej najbardziej znanymi przedstawicielami byli król Polski Stefan Batory oraz księżna Elżbieta Batory.

    W 1771 diecezja mukaczewska została formalnie erygowana jako katolicka, co położyło kres pretensjom arcybiskupów Egeru do zwierzchnictwa nad tą diecezją i zakończyło spory (książęta siedmiogrodzcy już wcześniej wypadli z gry wskutek utraty niezawisłości przez Siedmiogród). Jednak oczywistym następstwem konfliktów była dezorganizacja diecezji mukaczewskiej, która rozpadła się na kilka grup parafii żyjących praktycznie niezależnie od siebie. Stanowi temu zaradzono dopiero w XVIII wieku.

    Greckokatolicka eparchia mukaczewska – eparchia Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-rusińskiego, istniejąca od 1771 r. Od 1780 r. siedzibą eparchii jest Użhorod. Nie podlega Kościołowi katolickiemu obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, który wywodzi się z Kościoła unickiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów powstałego po unii brzeskiej (1596). Jest samodzielną diecezją podporządkowaną bezpośrednio Stolicy Apostolskiej nawiązującą do tradycji unii kościelnych zawartych na terenie monarchii Habsburgów: użhorodzkiej (1646) i mukaczewskiej (1771).Franciszek II Rakoczy (węg. II. Rákóczi Ferenc) (ur. 27 marca 1676 roku, Borša - zm. 8 kwietnia 1735 roku, Rodostó) – największy węgierski magnat początku XVIII w., w latach 1703 – 1711 przywódca wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech (tzw. Powstanie Rakoczego), od 1704 do 1711 r. książę Siedmiogrodu.

    Przykład unii użhorodzkiej pociągnął za sobą kolejne unie wśród zakarpackich prawosławnych:

  • unię mukaczewską w 1664,
  • unię marmaroską w 1713.
  • W wyniku tych unii powstała istniejąca do dziś Rusińska Cerkiew greckokatolicka, odrębna od ukraińskiej cerkwi greckokatolickiej. Na tej samej fali doszło do zawarcia w 1700 unii siedmiogrodzkiej.

    Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (ukr. Українська Греко-Католицька Церква) – większy arcybiskupi Kościół wschodni działający obecnie na terenie Ukrainy oraz wśród diaspory ukraińskiej, uznający władzę i autorytet papieża.Jerzy II Rakoczy nazwisko zapisano również jako Ragotzovius, Ragotzius, Ragotzi, Ragotzki, Ragotzky, właśc. II. Rákóczi György (ur. 30 stycznia 1621 w Sárospatak, zm. 7 czerwca 1660 w Oradei) – syn Jerzego I Rakoczego, mąż Zofii Batory, ojciec Franciszka I Rakoczego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Georguis Genadius Bizanczy (węg. Bizánczy György, pol. Grzegorz Gennadiusz Bizanczy; ukr. Георгій-Геннадій (Юрій) Бізанцій, Heorhij-Hennadij (Jurij) Bizancij; ur. 1657 w Rakowcu Wielkim, zm. 22 lipca 1733 w Csernek, k. Gârbou) – duchowny greckokatolicki, wikariusz apostolski w Mukaczewie, biskup tytularny Sebastopolis in Armenia, działacz religijny, polityczny i społeczny na Zakarpaciu.
    Użhorod (ukr. Ужгород (Użhorod), ros. Ужгород (Użgorod), węg. Ungvár, niem. Ungwar, na starych mapach Galicji również Wuhmar; jidysz אונגװיר, Ungwir) – miasto w zachodniej części Ukrainy, nad Użem, przy granicy ze Słowacją. 111 tys. mieszkańców (2004). Stolica obwodu zakarpackiego, a także historyczna stolica Rusi Podkarpackiej.
    Rusini (Rusnacy, Ruśniacy lub Rusowie, dawniej też Rusacy, Rosjanie od gr. Ρωσία = Ruś/Русь) – termin odnoszący się do wschodniosłowiańskich narodów bądź grup etnicznych:
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Siedmiogród lub Transylwania (rum. Transilvania lub Ardeal, węg. Erdély, niem. Siebenbürgen) – kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej w centralnej Rumunii. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka, Sybin i Târgu Mureș. Zamieszkany jest przez ludność narodowościowo mieszaną, większość stanowią Rumuni, ale zamieszkują ten teren także bardzo liczne mniejszości narodowe, przede wszystkim węgierska, saska (niemiecka), szeklerska i cygańska.
    Sekularyzacja (inaczej: zeświecczenie) – zmniejszenie roli religii dla społeczeństwa. Termin pochodzi od łacińskiego saecularis (świecki); do języka polskiego przeszedł z francuskiego sécularisation. Termin ten ma także znaczenie historyczne, oznaczające przejęcie majątku, urzędów lub innych sfer życia publicznego spod władzy lub kontroli kościelnej na rzecz władz świeckich. Używa się także terminu kasata, np. klasztorów.
    Mukaczewo (dawniej Munkacz, ukr. Мукачеве - Mukaczewe lub Мукачів - Mukacziw, węg. Munkács, niem. Munkatsch, rus. Мукачoвo - Mukaczowo, ros. Мyкaчeвo - Mukaczewo, słow. i cz. Mukačevo, jidysz מונקאטש (czyt. Munkacz lub Minkacz), rum. Munceag) - miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy. Liczba mieszkańców - 82,3 tys. 2001, powierzchnia - 28 km².

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.164 sek.