• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unia lyońska

    Przeczytaj także...
    Oktawiusz Jurewicz (ur. 30 kwietnia 1926 w Białymstoku) – polski filolog klasyczny, historyk, bizantynista. Profesor nadzwyczajny w 1971, zwyczajny w 1986 Uniwersytetu Warszawskiego. Dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej UW w latach 1971-1996, kierownik Zakładu Filologii Greckiej, Bizantyńskiej i Nowogreckiej w Instytucie Filologii Klasycznej w latach 1963-1966, prodziekan i następnie dziekan Wydziału Filologicznego UW 1966-1973. W latach 1973-1979 pracował na stanowisku profesora (professeur associe) Uniwersytetu Paris IV-Sorbonne i jednocześnie dyrektora Centre de Civilisation Polonaise tegoż Uniwersytetu. Założył i redagował czasopismo naukowe "Les Cahiers Franco Polonais" (roczniki 1977-1983). Odbył wiele stażów naukowych min. na uniwersytetach w Belgradzie, Berlinie, Budapeszcie, Kolonii, Monachium, Moskwie i Paryżu. Autor publikacji około 100 prac, artykułów, książek wydanych w językach polskim, niemieckim i włoskim oraz szeregu przekładów źródeł historycznych greckich na język ojczysty. Wykształcił kilkunastu magistrów, byłem promotorem trzech doktorów nauk humanistycznych, recenzował 14 prac doktorskich różnych uniwersytetów i 6 prac habilitacyjnych. Członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, członek i członek honorowy Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, członek Komisji Bizantynologicznej KNoKA PAN i jej przewodniczący do 2000 (obecnie członek honorowy), członek Polskiej Akademii Umiejętności, członek Towarzystwa Historycznego Mommsengesellschaft.Wielka schizma – rozłam w chrześcijaństwie na Kościół wschodni i zachodni. Za symboliczną datę tego wydarzenia przyjmuje się rok 1054.
    Encyklopedia kultury bizantyńskiej – specjalistyczny słownik, będący oryginalnym pomysłem polskich bizantynologów. Wydany w 2002 roku.

    Unia lyońska – unia Kościoła Katolickiego i prawosławnego uchwalona na soborze lyońskim II w roku 1274.

    Zawarli ją papież Grzegorz X oraz cesarz bizantyjski Michał VIII Paleolog. Papież pragnął utwierdzić prymat papiestwa w świecie chrześcijańskim, połączyć oba Kościoły, przywracając jedność chrześcijaństwu i kończąc schizmę z roku 1054. Chciał ponadto uzyskać pomoc ze strony Bizantyńczyków dla krzyżowców w Ziemi Świętej. Czynił to jednak, co zrozumiałe, z pozycji strony silniejszej. Cesarz – oprócz pobudek religijnych – kierował się bardziej przyziemnymi celami. Pragnął uchronić swoje państwo przed atakiem Karola I Andegaweńskiego, dążącego do odbudowy Cesarstwa Łacińskiego. Michał VIII nie chciał prowadzić z nim wojny, gdyż odrestaurowane z wielkim wysiłkiem przez niego przed trzynastu laty Cesarstwo było zbyt słabe i miało zbyt wiele problemów wewnętrznych, aby podołać trudom nowej wojny. Zawarcie zaś unii między Kościołami skutecznie krzyżowałoby plany Karola.

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Grzegorz X (łac. Gregorius Decimus, właśc. Teobaldo Visconti; ur. ok. 1210 w Piacenzy, zm. 10 stycznia 1276 w Arezzo) – papież w okresie od 1 września 1271 do 10 stycznia 1276, błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.

    Pierwszy krok wykonał w 1263 roku Michał VIII, wysyłając list do papieża Urbana IV z deklaracją pojednania kościołów. Zadeklarował uznanie prymatu papiestwa i wyrażał nadzieję na polubowne załatwienia spraw dogmatycznych. Urban IV przyjął list z aprobatą i wysłał do Konstantynopola czterech franciszkanów. Dzięki wymianie poselstw zakreślono projekt przyszłej unii: Kościół prawosławny miał uznać prymat papieża i wyrazić zgodę, aby to papież rozstrzygał spory religijne między duchowieństwem wschodnim a cesarzem. Zaś kwestie dogmatyczne miał rozstrzygnąć przyszły sobór powszechny. Był to ukłon ze strony papieża w kierunku wschodniego kleru, który uznawał sobór a nie papieża za najwyższą instancję w Kościele katolickim.

    Sakrament (łac. sacramentum) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa.Czyściec (łac. purgatorium) – według Kościoła katolickiego bolesne dochodzenie duszy do absolutnie doskonałej miłości, koniecznej do osiągnięcia szczęścia Nieba.

    Plany uchwalenia unii upadły po śmierci Urbana IV. Jego następca Klemens IV odrzucił możliwość zawarcia kompromisu z Bizancjum. Zażądał od Michała VIII uznania rzymskiego wyznania wiary, akceptacji nauki o czyśćcu i siedmiu sakramentach, a także uznania jurysdykcji papieża w sprawach religijnych. Warunki okazały się nie do przyjęcia dla cesarza, a zwłaszcza wschodniego duchowieństwa i wiernych. Rozmowy dlatego przerwano w 1267 roku.

    Klemens IV (łac. Clemens IV, właśc. Guy Foulques; ur. 23 listopada 1195 w Saint-Gilles, zm. w 29 listopada 1268 w Viterbo) – papież w okresie od 5 lutego 1265 do 29 listopada 1268.Jan XI Bekkos (gr.: Ἰωάννης Βεκκος; ok. 1225 – 1297) – patriarcha Konstantynopola 1275-1282, teolog bizantyński

    Zostały wznowione po śmierci Klemensa IV za pośrednictwem króla Francji Ludwika IX. Jednak zgon Ludwika w czasie nieudanej krucjaty oraz legata papieskiego biskupa Sant`Albano w 1270 roku doprowadziły do zakończenia rozmów. Poza tym kolegium kardynalskie postawiło Bizantyńczykom surowsze żądania niż Klemens IV. Domagano się od cesarza publicznego wyznania wiary w rycie zachodnim, a od wschodniego kleru wyrażenia aktu posłuszeństwa wobec papiestwa. Byłyby to warunki upokarzające dla prawosławnych.

    Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii CesarstwaAndronik II Paleolog zwany Starszym (ur. 25 marca 1259 w Konstantynopolu; zm. 13 lutego 1332 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński, najstarszy syn Michała VIII Paleologa i Teodory Doukainy Watatziny, wnuczki cesarza Jana III Watatzesa. Mąż Anny Węgierskiej - córki Stefana V króla Węgier. Po śmierci Anny żonaty z Jolantą z Montferratu.

    Negocjacje wznowiono po objęciu tronu papieskiego przez Grzegorza X. Michał VIII kluczył między papieżem a wschodnim duchowieństwem. Pozornie przyjął warunki przedstawione przez Grzegorza X, podsuwał stronom sporu zmieniane przez siebie dokumenty. Tracił zaufanie Rzymu oraz budził coraz większy opór wśród swoich poddanych. Przeciwnicy unii skupili się wokół Józefa – patriarchy Konstantynopola. Michał rozpoczął represje wobec oponentów, zrzucił Józefa z tronu patriarszego, a na następcę wyniósł Jana Bekkosa.

    Unia florencka – unia Kościołów katolickiego i prawosławnego ogłoszona bullą Laetentur coeli (Niech się radują niebiosa) papieża Eugeniusza IV na Soborze florenckim 6 lipca 1439. Po negocjacjach przedstawicieli papieża i Kościoła katolickiego z delegacją Kościoła wschodniego, kierowaną przez cesarza bizantyjskiego Jana VIII Paleologa i patriarchę konstantynopolitańskiego Józefa II, zawarli unię obu kościołów. Miała ona kończyć rozłam Kościołów, który nastąpił w 1054 roku, jednakże nie była trwała. Nie przyniosła korzyści ani papiestwu, ani Cesarstwu.Prymat Świętego Piotra ("Prymat Piotrowy") – doktryna katolicka o pierwszeństwie biskupa Rzymu w przewodzeniu Kościołowi i w strzeżeniu depozytu nauki wiary i moralności jako następcy św. Piotra Apostoła. Doktryna ta jest elementem strukturalnym Kościoła w rozumieniu katolickim.

    Ostatecznie na soborze lyońskim II, w 1274 roku Michał VIII, jako reprezentant Kościoła Prawosławnego, uznał listownie ważność siedmiu sakramentów, zaaprobował formułę filioque, która miała odtąd obowiązywać w atanazjańskim wyznaniu wiary, zaakceptował naukę o czyśćcu głoszoną przez Kościół katolicki i wyznał weń wiarę oraz, co chyba najważniejsze, przyjął doktrynę o supremacji papieża. Deklarował ponadto udział Cesarstwa w przyszłej krucjacie. Michał nie pojawił się na soborze. W jego imieniu unię zawarli posłowie: były patriarcha German, wielki logoteta Jerzy Akropolita, metropolita Nicei Teofanes. 6 lipca odczytano na soborze list Michała VIII oraz list duchowieństwa greckiego, po czym uznano unię za zawartą. W Konstantynopolu ogłoszono ją 12 stycznia 1275 roku.

    Józef I Galezjota (gr.: Ιωσήφ Α΄, Jōsēf I; zm. 23 marca 1283) – patriarcha Konstantynopola w latach 1267-1275 i 1282-1283.Ludwik IX Święty (ur. 25 kwietnia 1214 w Poissy, zm. 25 sierpnia 1270 w Tunisie) – król Francji od 1226 (panował 44 lata), syn Ludwika VIII z dynastii Kapetyngów, święty Kościoła katolickiego. Był organizatorem i uczestnikiem VI i VII wyprawy krzyżowej. Z uwagi na pozycję Ludwika IX na kontynencie europejskim, angielski kronikarz, Mateusz Paris, nazwał go "królem ziemskich królów".

    Unia uratowała co prawda Cesarstwo, jednak przyczyniła się do upadku politycznego samego cesarza. Społeczeństwo Bizancjum uznało uchwalenie unii za zdradę. W dużej mierze było ono przeciwne jakimkolwiek rozmowom, negocjacjom czy porozumieniom z Kościołem Katolickim. Szczególny opór stawiali mnisi. Niezadowolenie budziło przyjęcie formuły filioque oraz zwierzchnictwa Rzymu nad całym Kościołem Prawosławnym. Lata 1275–1282 zaogniły konflikty polityczne w Bizancjum, a Michał VIII próbował co prawda zdławić niezadowolenie i bunty represjami, lecz nieskutecznie.

    Jerzy Akropolita również Akropolites (gr.: Γεῶργιος Ἀκροπολίτης , Geōrgios Akropolitēs, 1217–1282) – bizantyński dowódca, dyplomata, uczony i historyk.Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość. Dlatego nazywanie mieszkańców Cesarstwa przez krzyżowców "Grekami" mogło być dla nich obraźliwe. Zaś pod koniec istnienia Bizancjum określenie "Hellen" przestało oznaczać poganina, a Bizantyńczycy używali go podkreślając dumę ze swej starożytnej greckiej przeszłości.

    Michał VIII nie realizował też porozumienia z papiestwem. Do liturgii nie wprowadzono filioque, ani nie zaproszono na stałe do Konstantynopola papieskiego legata. Wówczas kolejny papież Marcin IV wyklął w 1281 roku cesarza Michała VIII. To samo uczynili jego przeciwnicy, reprezentujący ortodoksyjny nurt Prawosławia. Po śmierci cesarza w 1282 roku, jego syn i następca Andronik II Paleolog doprowadził do cofnięcia unii.

    Sobór Lyoński II – XIV sobór powszechny Kościoła katolickiego zwołany przez papieża Grzegorza X do Lyonu, podobnie jak to miało miejsce z poprzednim soborem – Soborem Lyońskim I – za pontyfikatu Innocentego IV. Obrady rozpoczęły się 7 maja 1274 roku. Przybyło na niego ok. 560 opatów i biskupów. Jednymi z zaproszonych byli także święty Bonawentura i święty Tomasz z Akwinu, który nie dotarł na miejsce, gdyż zmarł w drodze do Lyonu.Cesarstwo Łacińskie – państwo utworzone przez krzyżowców IV wyprawy krzyżowej, po zdobyciu Konstantynopola. Istniało w latach 1204–1261. Po upadku jego tereny wróciły do Cesarstwa Bizantyjskiego.

    Zobacz też[]

  • Michał VIII Paleolog
  • Unia florencka
  • Sobór lyoński II
  • Przypisy

    1. T. Wolińska, Rozłam w łonie Kościoła, [w:] Paleologowie, seria: "Dynastie świata", Warszawa 2011, s. 53.
    2. Ibidem.
    3. Ibidem.
    4. Ibidem.
    5. Ibidem.

    Bibliografia[]

  • M. D. Knowles, D. Obolensky, Historia Kościoła, t. 2, Warszawa 1988.
  • Małgorzata Dąbrowska, Unia lyońska [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2002, s. 487-488,
  • Marcin IV (łac. Martinus IV, właśc. Simon de Brie lub de Brion; ur. między 1210, a 1220 w Brie-Comte-Robert, zm. 28 marca 1285 w Perugii) – papież w okresie od 22 lutego 1281 do 28 marca 1285.Filioque (łac. i Syna) – łaciński termin, będący nazwą sporu teologicznego prawosławia z Kościołem łacińskim, a pośrednio też z protestantyzmem, o sformułowanie dogmatyczne zawarte w przyjętej przez Zachód wersji nicejsko-konstantynopolskiego wyznania wiary. W następującym zdaniu Credo:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Urban IV (łac. Urbanus IV), właśc. Jacques Pantaléon lub Jakub leodyjski; ur. ok. 1200 w Troyes, zm. 2 października 1264 w Perugii) – papież w okresie od 29 sierpnia 1261 do 2 października 1264.
    Konstantynopol – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica cesarstwa rzymskiego; w latach 395–1453 stolica Cesarstwa Bizantyńskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261); stolica państwa osmańskiego w latach 1453–1922.
    Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. ὀρθόδοξος – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wielkiej – co uznaje się historycznie bardziej uzasadnione niż pojęcie tzw. schizmy wschodniej).
    Małgorzata Dąbrowska (ur. 11 stycznia 1956 w Łodzi) – historyk, mediewista, bizantynolog, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Łódzkiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.