• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Unia brzeska



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Murad III (ur. 4 lutego 1546, zm. 15 stycznia 1595) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1574–1595. Ojciec Mehmeda III.Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów.
    Cerkiew św. Mikołaja w Brześciu, gdzie została podpisana unia brzeska. Ryc. z XVIII wieku

    Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim w 1596 roku. Część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny. Następstwem unii brzeskiej był podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów.

    Melecjusz (w j. pol. także Meletiusz Smotriski, Smotrzyski, Smotrziski; ukr. Мелетій Смотрицький, biał. Мялецій Сматрыцкі, ros. Мелетий Смотрицкий, łac. Meletius Smotrickij, Smotriscky, Smotrysky; ur. ok. 1577 na Podolu, zm. 27 grudnia 1633 w Dermaniu) – prawosławny, a następnie unicki duchowny działający w I Rzeczypospolitej, w latach 1620–1629 prawosławny arcybiskup połocki. Autor gramatyki języka cerkiewnosłowiańskiego zaliczanej do najważniejszych opracowań w tej tematyce.Nowogródek (biał. Навагрудак, ros. Новогрудок, jid. נאַוואַרעדאָק, Nawaredok) – miasto w obwodzie grodzieńskim Białorusi, na Wyżynie Nowogródzkiej. 29,2 tys. mieszkańców (2010).

    Spis treści

  • 1 Historia badań nad unią brzeską
  • 2 Cerkiew ruska przed unią brzeską
  • 3 Struktura metropolii kijowskiej w XVI wieku
  • 3.1 Podział administracyjny
  • 3.2 Duchowieństwo
  • 4 Geneza unii
  • 4.1 Podłoże polityczne
  • 4.2 Podłoże religijne
  • 4.3 Podłoże kulturowe
  • 4.4 Bezpośrednie przyczyny unii kościelnej
  • 5 Rokowania w sprawie unii kościelnej
  • 5.1 Synody brzeskie w latach 1590-1594
  • 5.2 Synod brzeski 1595 roku
  • 6 Działalność Konstantego Wasyla Ostrogskiego
  • 7 Przywrócenie jedności Kościołów
  • 8 Synod brzeski 6–10 października 1596 roku
  • 9 Założenia unii
  • 10 Dalsze losy unii brzeskiej
  • 11 Zobacz też
  • 12 Przypisy
  • 13 Bibliografia
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Gedeon Bałaban (Grzegorz Bałaban) (ur. w 1530, zm. w 1607) – prawosławny biskup lwowski i kamieniecko-podolski w latach 1569-1607. . Był synem poprzedniego biskupa lwowskiego Arseniusza (Marka Bałabana).Język staro-cerkiewno-słowiański, język s-c-s, język scs, język starobułgarski (scs. Ѩзыкъ словѣньскъ, Językŭ slověnĭskŭ) – najstarszy literacki język słowiański, formujący się od połowy IX wieku i oparty głównie na słowiańskich gwarach Sołunia (dzisiejsze Saloniki). Język s-c-s stał się podstawą literacką języków: bułgarskiego, rosyjskiego, serbsko-chorwackiego w różnych redakcjach. Najbliżej spokrewniony jest ze współczesnym językiem bułgarskim i macedońskim, jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych dialektach i cechują się innymi zasadami gramatycznymi, wynikającymi z przynależności do bałkańskiej ligi językowej.

    Historia badań nad unią brzeską[]

    Oskar Halecki

    Przez ostatnie dwa stulecia powstało wiele prac, dotyczących tematyki dziejów unii brzeskiej. W okresie rozbiorów kwestia historii Kościoła w Rzeczypospolitej była rozpatrywana przez pryzmat negatywnego stosunku do Rosji. W XIX wieku Walerian Kalinka twierdził, że prawosławie nie miało żadnego wpływu na rozwój cywilizacji. Jego zdaniem Cerkiew stała się narzędziem w rękach cara, dlatego nie miała możliwości ewolucji i wpływu na dzieje. W drugiej połowie XIX wieku pod wpływem XVII-wiecznej literatury polemicznej między wyznawcami różnych religii Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ugruntował się pogląd krytyczny dla unii. Głosił, iż była następstwem polityki religijnej króla Zygmunta III Wazy, będącego pod wpływem spisku jezuitów. Wyrazem tego przekonania był artykuł Spory o unię w dawnej literaturze autorstwa Aleksandra Brücknera. Pod koniec XIX wieku tematyką unii brzeskiej zajmował się Edward Likowski. Wątkiem przewodnim jego badań było znaczenie dyplomacji końca XVI wieku dla procesu zawarcia unii kościelnej w 1596 roku.

    Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.Marcin Laterna, inna forma nazwiska: Latarnia, (ur. w 1552 w Drohobyczu – zm. 30 sierpnia lub 30 września 1598 na Morzu Bałtyckim) – polski pisarz, kaznodzieja królewski, teolog, działacz kontrreformacji, jezuita.

    Kontrowersje historyków dwóch ostatnich stuleci wzbudzała postać jednego z prawosławnych duchownych, Melecjusza Smotryckiego, który na początku XVII wieku porzucił prawosławie na rzecz unii. W latach 1899-1900 została opublikowana praca Akademia Kijowsko-Mohilańska. Zarys historyczny na tle rozwoju ogólnego cywilizacyi zachodniej na Rusi autorstwa Aleksandra Jabłonowskiego. W swoim dziele Jabłonowski spekulował, że, gdyby reformy pomysłu Piotra Mohyły weszły w życie, Cerkiew prawosławna mogłaby z powodzeniem rywalizować o znaczenie polityczne w Rzeczypospolitej z Kościołem unickim. Myśl Aleksandra Jabłonowskiego była kontynuowana przez teologa drugiej połowy XX wieku – Wacława Hryniewicza – w artykule Unia bez zniszczenia. Dopiero w 1995 roku amerykański badacz, David Frick, w pracy Meletij Smotryc´kyj uporządkował dorobek zarówno polskiej, jak i zagranicznej historiografii.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Siedem sztuk wyzwolonych (łac. septem artes liberales, właściwie siedem umiejętności godnych człowieka wolnego) – podstawa wykształcenia w okresie późnej starożytności oraz średniowiecza. Siedem sztuk dzielone było na dwie mniejsze grupy – trivium i quadrivium. Kanwą tego podziału było monumentalne, encyklopedyczne dzieło Marka Terencjusza Warrona, zatytułowane Disciplinarum libri IX (Dziewięć ksiąg naukowych).

    W dwudziestoleciu międzywojennym pod wpływem konfliktów polsko-ukraińskich historycy krytycznie podchodzili do znaczenia w historii unii brzeskiej. Do przedstawicieli tego poglądu należeli Kazimierz Lewicki i Feliks Koneczny. Pierwszy jest autorem dzieła Książę Konstanty Ostrogski a unia brzeska 1596 oraz artykułu Sprawa unii Kościoła wschodniego z Rzymskim w polityce dawnej Rzeczypospolitej. Drugi zaś autorem eseju Polskie Logos a Ethos. Roztrząsanie o znaczeniu i celu Polski. Kilka lat przed drugą wojną światową powstała praca Kazimierza Chodynickiego Kościół prawosławny a Rzeczpospolita Polska. Zarys historyczny 1370–1632. Należy ona do najbardziej szczegółowych opracowań tematyki prawosławnej w Polsce, rozpatruje historię Kościoła prawosławnego przez pryzmat prawa, ustroju, kultury, polityki i społeczeństwa.

    Klemens VIII, łac. Clemens VIII, właśc. Hipolit Aldobrandini, wł. Ippolito Aldobrandini (ur. 24 lutego 1536 w Fano, zm. 3 marca 1605 w Rzymie) – papież od 30 stycznia 1592 do 3 marca 1605 roku.Oskar Halecki (ur. 26 maja 1891 w Wiedniu, zm. 17 września 1973 w White Plains koło Nowego Jorku) – historyk polski, mediewista - bizantynolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i uczelni zagranicznych, członek PAU, działacz emigracyjny, kawaler Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji kawalerów maltańskich od 1955 roku.

    W połowie XX wieku kwestią unii kościelnej 1596 roku zajmowali się tacy historycy, jak Antoni Prochaska, Kazimierz Lewicki oraz Oskar Halecki. Genezy unii brzeskiej dopatrywali się w próbach wdrożenia postanowień unii florenckiej w Wielkim Księstwie Litewskim, nie zważając na fakt, że kontakty Cerkwi prawosławnej z Rzymem po zawarciu unii florenckiej zanikły pod koniec XV wieku. W pierwszym dziesięcioleciu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej tematyka religijna była zaniedbana przez historyków ze względu na nowy ustrój polityczny i negatywne podejście Związku Radzieckiego do spraw Kościoła. Na emigracji natomiast została opublikowana w 1958 roku praca Oskara Haleckiego From Florence to Brest. (1439-1596). Autor rozpatruje unię brzeską jako jednostronne porozumienie: miała wzmocnić pozycję Kościoła łacińskiego przed zagrożeniem tureckim i protestanckim. W latach siedemdziesiątych XX wieku powstały dwa dzieła, dotyczące historii Cerkwi prawosławnej w Polsce. Pierwsze opracowanie jest syntezą pod redakcją Bolesława Kumora Historia Kościoła w Polsce, której poszczególne rozdziały autorstwa między innymi Tadeusza Śliwy i Bolesława Kumora dotyczą tematyki unii brzeskiej i historii Kościoła greckokatolickiego. Drugie dzieło to Organizacja Kościoła Wschodniego w Polsce w okresie od XVI do XVIII wieku autorstwa Ludomira Bieńkowskiego. W 1986 roku ukazała się publikacja Jana Dzięgielewskiego O tolerancję dla zdominowanych. Polityka wyznaniowa Rzeczypospolitej w latach panowania Władysława IV. Autor, mimo że jego dzieło dotyczy czasów króla Władysława IV Wazy i jego polityki wyznaniowej, pośrednio omawia również mechanizmy, zachodzące w procesach podejmowania decyzji w sprawach religijnych zarówno przez monarchę i hierarchów kościelnych, jak i na szczeblu lokalnym – przez sejmiki i synody. Pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku Marian Bendza opublikował swoją pracę Tendencje unijne względem cerkwi prawosławnej w Rzeczypospolitej w latach 1674–1686. Rozprawa habilitacyjna. Znalazły się w niej wyniki badań nad problematyką Kościoła prawosławnego na sejmach Rzeczypospolitej, analiza negocjacji w sprawie przyłączenia prawosławnych do Rzymu w XVII wieku – colloqium amicabile – zakończonych niepowodzeniem oraz omówienie skutków podporządkowania prawosławnej metropolii kijowskiej patriarchatowi moskiewskiemu.

    Uniwersał – list władz lub akt prawny odczytywany publicznie, dotyczący ważnych wydarzeń, spraw gospodarczych, wojskowych, wyznaniowych.Wielka schizma – rozłam w chrześcijaństwie na Kościół wschodni i zachodni. Za symboliczną datę tego wydarzenia przyjmuje się rok 1054.

    W latach dziewięćdziesiątych XX wieku problematyka unii brzeskiej i jej dziejów w późniejszych stuleciach stała się tematem prac Antoniego Mironowicza. Dzieło Podlaskie ośrodki i organizacje prawosławne w XVI i XVII wieku rozpatruje unię przez pryzmat struktury Cerkwi na Podlasiu. Druga praca – Prawosławie i unia za panowania Jana Kazimierza – traktuje o stosunkach między wyznawcami prawosławia i katolicyzmu w drugiej połowie XVII wieku w aspekcie polityki krajowej i międzynarodowej. W 1992 roku w Krakowie miała miejsce konferencja Unia i unici w kulturze polskiej oraz w kulturze narodów słowiańskich, której myślą przewodnią była unia brzeska, rozpatrywana przez pryzmat dorobku kulturowego Rzeczypospolitej XVII-wiecznej. W połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku we Lwowie w kilku etapach odbyła się międzynarodowa konferencja Berestejśki Czytannia, na której przedstawiono temat unii brzeskiej w kilku kontekstach: religijnym, politycznym, kulturowym, narodowym.

    Edward Likowski (ur. 26 września 1836 we Wrześni, zm. 20 lutego 1915 w Poznaniu) – polski biskup rzymskokatolicki, historyk Kościoła, biskup pomocniczy poznański w latach 1887–1914, arcybiskup metropolita poznański i gnieźnieński oraz prymas Polski w latach 1914–1915.Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kazimierz Chodynicki (ur. 31 marca 1890 w Warszawie, zm. 14 maja 1942 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Poznańskiego.
    Hierarchia kościelna – uszeregowanie wedle zależności personalnej duchownych, a wedle niektórych kategoryzacji również świeckich. Obecnie często jest to jedynie zależność symboliczna, wynikająca z tradycji. W języku potocznym ogół wyższych duchownych w danym Kościele, zwanych hierarchami. W Kościele katolickim zwykle zalicza się papieża i kardynałów, poprzez arcybiskupów do biskupów.
    Józef Sołtan (ok. 1450-1521) – prawosławny biskup smoleński od 1502 r., następnie (od 1507/1508 r.) prawosławny metropolita kijowski, zwolennik unii z kościołem rzymskim.
    Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego (lit. Seimas; białorus. Сойм) - parlament Wielkiego Księstwa Litewskiego, powstał pod koniec XIV wieku, istniał do czasu zawarcia unii lubelskiej w 1569.
    Sejmik przedsejmowy – jeden z rodzajów sejmików partykularnych w I Rzeczypospolitej, pełniący funkcje samorządowe i dzielnicowe w okresie demokracji szlacheckiej. Był pierwszym szczeblem samorządu szlacheckiego. Sejmik zbierał się w celu wysłuchania legacji króla zwołującego sejm walny, wyboru posłów, przekazania obowiązujących instrukcji, oraz odebrania przysięgi od posłów (delegatów). Obradom sejmiku przewodniczył marszałek wybierany z grona szlachty. Sejmik wybierając posła układał instrukcję dla niego, określając tym samym granice jego działania na sejmie walnym. Mogły w nich warunkować swą zgodę dla uchwał sejmowych od przyjęcia swych postulatów lub dawać posłowi swobodę działania. Poseł, który działał sprzecznie z instrukcją, nie był karany – jedyną konsekwencją było niewybranie go następnym razem. Niektóre postanowienia sejmu walnego wymagały zatwierdzenia przez sejmik. W przypadku odmowy, król zwracał się z prośbą do opornego sejmiku by ten jednak zatwierdził rozpatrywaną ustawę.
    Gołota, gołota szlachecka, także szlachta gołota – uboga grupa społeczna legitymująca się szlacheckim rodowodem, lecz nieposiadająca ziemi. Jedno z określeń drobnej szlachty (podobne określenia: szlachta szaraczkowa, sz. chodaczkowa).
    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.159 sek.