• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Umkhonto we Sizwe

    Przeczytaj także...
    Afrykański Kongres Narodowy (The African National Congress, ANC) – centrolewicowa partia polityczna rządząca RPA od 1994 roku, wcześniej do 1989 organizacja narodowowyzwoleńcza czarnej ludności w RPA działająca metodami politycznymi i militarnymi na rzecz likwidacji reżimu apartheidu. Obecnym przewodniczącym partii jest Jacob Zuma, wiceprzewodniczącym Kgalema Motlanthe, a sekretarzem generalnym Gwede Mantashe.Nelson Rolihlahla Mandela (wymowa xhosa: [xoˈli:ɬaɬa manˈde:la]; ur. 18 lipca 1918 w Mvezo, zm. 5 grudnia 2013 w Johannesburgu) – południowoafrykański polityk, prezydent Republiki Południowej Afryki w latach 1994–1999, jeden z przywódców ruchu przeciw apartheidowi, działacz na rzecz praw człowieka, mąż stanu, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. W Republice Południowej Afryki nazywany również „Madiba” (nazwa jednego z klanów ludu Xhosa), a także „tata”, co często rozpisywano jako: „Ojciec Narodu”. Był zarówno najstarszym (złożył urząd w wieku 81 lat), jak i najdłużej żyjącym prezydentem RPA (zmarł mając 95 lat).
    Johannesburg (wymowa angielska: [d͡ʒəʊˈhænɪsbɜ:ɡ], wymowa afrikaans: [jʊəˈɦanəsbœrχ]; zwane także Joburg i eGoli – miejsce złota) – miasto w północno-wschodniej części Południowej Afryki, od 1994 stolica prowincji Gauteng w zagłębiu Witwatersrand.
    Flaga bojowa Umkhonto we Sizwe

    Umkhonto we Sizwe (pl. Włócznia Narodu, ang. Spear of the Nation, skrót. MK) – południowoafrykańska organizacja paramilitarna, zbrojne skrzydło Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC) do wykonywania aktów sabotażu na organach rządowych i obrony ludności represjonowanej w czasie apartheidu. Działała w latach 1961- 1994.

    Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.South African Air Force (SAAF; af. Suid-Afrikaanse Lugmag; Południowoafrykańskie Siły Powietrzne) – południowoafrykańskie siły powietrzne, wchodzące w skład South African National Defence Force (Południowoafrykańskie Narodowe Siły Obronne). Jest drugim co do wieku lotnictwem na świecie.

    Podłoże działalności[ | edytuj kod]

    W 1948 władzę w kraju zdobyła nacjonalistyczna Partia Narodowa, która, zgodnie ze swoim programem, zaczęła realizację projektu „osobnego rozwoju” ras zamieszkujących Południową Afrykę, czyli apartheidu. W tej sytuacji ANC zdecydował się odejść od form obrony praw ludności czarnej i kolorowej w ramach obowiązującego prawa i rozpoczął akcję obywatelskiego nieposłuszeństwa. W Karcie Wolności, uchwalonej na kongresie organizacji antysegregacjonistycznych w 1955, sformułowano konkretny cel ich działania:

    Pieter Willem Botha (wym. [ˈpitəɹ ˈvələm ˈbʊə̯tɑ]; ur. 12 stycznia 1916 w Paul Roux, zm. 31 października 2006 w Wilderness) – południowoafrykański polityk, premier RPA w latach 1978-1984, prezydent RPA w latach 1984-1989, a także szef Partii Narodowej (1978-1989). Zwano go powszechnie Groot Krokodil (z afr. Wielki Krokodyl). Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.
    My, Naród Południowej Afryki, deklarujemy całemu naszemu krajowi i światu, że Południowa Afryka należy do wszystkich tych, którzy w niej żyją, czarnych i białych, i że żaden rząd nie może rościć sobie prawa bycia legalną władzą, o ile nie opiera się na woli narodu; że nasz naród został pozbawiony przyrodzonego prawa do ziemi, wolności i pokoju przez rząd oparty na niesprawiedliwości i nierówności; że tylko demokratyczne państwo, oparte na woli narodu, może zapewnić wszystkim ich przyrodzone prawa bez względu na różnice koloru, rasy, płci, religii; i dlatego my, naród Południowej Afryki, czarni i biali razem jako równi sobie obywatele i bracia, przyjmujemy tę Kartę Wolności; i zobowiązujemy się dążyć wspólnie, nie szczędząc wysiłku i odwagi, dopóki określone tu przemiany demokratyczne nie zostaną dokonane.

    Władze jednak nadal ograniczały wolności obywatelskie niebiałych mieszkańców kraju. Gdy 21 marca 1960 w Sharpville wybuchły pokojowe demonstracje, policja zaczęła strzelać do manifestantów: zginęło 67 osób. Wtedy to organizacje opozycyjne uznały, że pokojowe metody walki z apartheidem są nieskuteczne.

    Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe (ang. Zimbabwe African National Union (ZANU)) – partia polityczna w Zimbabwe utworzona w 1963 przez byłych członków Afrykańskiego Ludowego Związku Zimbabwe (ZAPU) rozczarowanych umiarkowaną polityką tej partii wobec rządów białej mniejszości w Rodezji Południowej (obecnie Zimbabwe).Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    Działalność[ | edytuj kod]

    Pod wpływem młodych działaczy, m.in. Olivera Tambo i Nelsona Mandeli, zaczęto tworzenie zbrojnego skrzydła partii. 16 grudnia 1961 wydano jego manifest pt. Umkhonto we Sizwe (zbrojne skrzydło Afrykańskiego Kongresu Narodowego): jesteśmy na wojnie! Nelson Mandela cytował go w swojej mowie obronnej w czasie tzw. procesu Rivonii w kwietniu 1964:

    SANDF (ang. South African National Defence Force) − armia Południowej Afryki, powołana w roku 1994, tuż po pierwszych wolnych wyborach i obaleniu apartheidu oraz zaakceptowaniu nowej konstytucji. Zastąpiło South African Defence Forces (SADF), włączając:Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    My, działacze Umkhonto we Sizwe, zawsze dążyliśmy do wyzwolenia [ludu] bez przelewu krwi i wojny domowej. Nawet w tej późnej, być może ostatniej godzinie mamy nadzieję, że już pierwsze akcje, jakie zamierzamy przedsięwziąć, uświadomią wszystkim, do jak katastrofalnej sytuacji prowadzi obecna polityka władz. Mamy nadzieję, że uda nam się skłonić do opamiętania rząd i jego zwolenników, tak by zdołali oni przeformułować swoją politykę, nim sprawy zajdą zbyt daleko, nim staniemy w obliczu wojny domowej.

    Struktura organizacyjna MK oparta została na strukturze Irgunu i składała się z:

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Stan wyjątkowy – jeden z stanów nadzwyczajnych państwa, którego wprowadzenie powoduje w szczególności ograniczenie określonych praw i swobód obywatelskich. W Polsce instytucja stanu wyjątkowego była w regulacjach konstytucyjnych w latach 1952-1983 wchłonięta przez instytucję stanu wojennego.
  • Dowództwa Krajowego (ang. National High Command), które odpowiadała za werbunek i szkolenie członków,ogólny dobór celów taktycznych oraz stronę finansową i zaopatrzeniową działalności
  • Dowództw Regionalnych (ang. Regional Commands), kierującymi akcjami sabotażu w terenie.
  • Siedziba MK znajdowała się na przedmieściach Johannesburga, w Rivonii. Pierwsze akcje sabotażowe przeprowadzono jeszcze w dniu ogłoszenia manifestu. Początkowo atakowano budynki rządowe po godzinach pracy. Wobec takiego rozwoju wypadków, podjęto decyzję o zaaresztowaniu jej głównych działaczy, w tym Waltera Sisulu (Nelson Mandela był już wówczas w więzieniu). Osądzono ich w procesie Rivonii, w czasie którego skazano ich na długoletnie kary więzienia. W tej sytuacji aktywność MK zmalała, a ona sama sprzymierzyła się z innymi organizacjami narodowowyzwoleńczymi w tej części Afryki: SWAPO w Afryce Południowo-Zachodniej, FRELIMO w Mozambiku oraz ZANU w Rodezji Południowej i wraz z nimi chciała zakończyć dominację białych w południowej Afryce. MK rekrutowało się wówczas przede wszystkim z uchodźców z RPA. Narastająca ich liczba umożliwiła w połowie lat 70. MK powrót do walki z apartheidem. Zaczęto atakować czułe punkty struktury gospodarczej i politycznej kraju- zniszczono zakłady przeróbki węgla kamiennego na ropę naftową w Sasolburgu oraz podłożono ładunki wybuchowe koło siedziby Południowoafrykańskich Sił Powietrznych na Church Street w Pretorii. Nasilenie się działalności Umkhonto w latach 80. doprowadziło do powolnej zmiany polityki rządu Pietera W. Bothy w kierunku „kontrolowanego osłabienia barier rasowych”, a jednocześnie wprowadzenie stanu wyjątkowego w 1986. Umkhonto było również wykorzystywane przez ANC do walki z zuluską Partią Wolności Inkhata. Wobec demontażu polityki segregacji rasowej przez Frederika W. de Klerka, MK w 1990 zakończyło działalność zbrojną. W 1994 zostało zintegrowane w SANDF.

    Irgun Cewai Leumi (hebr. ארגון צבאי לאומי, „Narodowa Organizacja Zbrojna”), w skrócie Ecel – żydowska tajna, podziemna organizacja zbrojna działająca w Brytyjskim Mandacie Palestyny w oparciu o metody terrorystyczne w latach 1931–1948, po odłączeniu się od paramilitarnej organizacji Hagana. Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Według statystyk policji, na skutek militarnej działalności Umkhonto we Swize między 1976 a 1986 zginęło około 130 osób, z czego 100 cywilów.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piotr Szlanta: Afrykański Kongres Narodowy. Od grupy intelektualistów do partii rządzącej. Mówią Wieki. [dostęp 23 kwietnia 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-25)].
    2. Nelson Mandela: Jestem przygotowany na śmierć. W: Wielkie Mowy Historii. Marcin Gumkowski (red.). Wyd. 1. Cz. III. Warszawa: Polityka, 2006, s. 44- 55. ISBN 83-922734-4-3.
    3. Truth and Reconciliation Commission of South Africa Report, The Liberation Movements from 1960 to 1990.
    Rodezja Południowa – brytyjska kolonia w południowej Afryce, istniejąca w latach 1923 - 1964. W 1964 r. przymiotnik "południowa" został usunięty, a kraj otrzymał nazwę Rodezja, którą nosił aż do uzyskania w 1980 r. niepodległości pod nazwą Zimbabwe.Węgiel kamienny – skała osadowa pochodzenia roślinnego, zawierająca 75-97% pierwiastka węgla, powstała głównie w karbonie (era paleozoiczna) ze szczątków roślinnych, które bez dostępu tlenu uległy uwęgleniu. Ma czarną barwę, matowy połysk, czarną rysę.




    Warto wiedzieć że... beta

    Partia Narodowa (ang. National Party, afr. Nasionale Party, skrót. NP) była południowoafrykańską partią polityczną, działającą w latach 1914-2005. Władzę w kraju sprawowała w latach 1948-1994. Miała ona charakter konserwatywny, nacjonalistyczny, rasistowski i republikański. Jej działacze odwoływali się do dominacji białej rasy i segregacji rasowej które były podstawą doktryny apartheidu.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    FRELIMO (Front Wyzwolenia Mozambiku, port. Frente de Libertação de Moçambique) – lewicowy ruch antykolonialny, a następnie partia polityczna, rządząca w Mozambiku od czasu uzyskania przez ten kraj niepodległości w 1975 roku. Jego zaplecze zbrojne opierało się na zamieszkującej południe kraju grupie etnicznej Tsonga.
    Frederik Willem de Klerk (wym. [ˈfriə̯dərək ˈvələm dəˈklɛrk]; ur. 18 marca 1936 w Johannesburgu) – polityk południowoafrykański, prawnik, prezydent RPA w latach 1989–1994, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1993 (z Nelsonem Mandelą).
    Zulusi – lud negroidalny obejmujący większość grup ludności Nguni. Zulusi mówią językiem zulu, z rodziny bantu, zbliżonym do języka xhosa. Zamieszkują Afrykę Południową, zajmują się pasterstwem.
    Afryka Południowa – region Afryki, obejmujący południową część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Południowej zalicza się:
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.