• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ulica Oleandry w Krakowie

    Przeczytaj także...
    Ulica Krupnicza w Krakowie – ulica położona w Krakowie, w administracyjnej dzielnicy Stare Miasto, na terenie dawnej jurydyki Garbary.Rudawa – rzeka w województwie małopolskim, lewy dopływ Wisły, do której uchodzi w 75,4 km biegu Wisły, na Bulwarze Rodła. Powstaje z połączenia Krzeszówki i Rudawki, wypływających z Wyżyny Olkuskiej na południowo zachodnich krańcach wsi Rudawa, następnie płynie przez Rów Krzeszowicki, przedziera się przez Grzbiet Tenczyński i uchodzi w Krakowie między Półwsiem Zwierzynieckim a Zwierzyńcem koło klasztoru Norbertanek.
    Leon Wyrwicz, właściwie Leon Haraschin (ur. 11 maja 1885 w Krakowie, zm. 30 marca 1951 w Krakowie) − polski monologista, aktor teatralny, kabaretowy i radiowy. Autor ponad 100 monologów.

    Oleandry – ulica w Krakowie, pomiędzy al. 3 Maja i ul. W. Reymonta. Ma długość ok. 500 metrów.

    Nazwa ulicy[edytuj kod]

    Geneza słowa "Oleandry" nie jest jasna. Jedna z hipotez wiąże nazwę z krzewami oleandrów, które rosły w szpalerze podczas wystawy w 1912 roku, inna wywodzi Oleandry od słowa "olędry", którym określano zarośla nadrzeczne w pobliżu kościoła Norbertanek. To jednak przypuszczenie nie ma potwierdzenia w źródłach. Kolejna wiąże słowo z żartobliwym określeniem "oleandry", którego używano wobec porastających okolicę dzisiejszej ulicy krzewów wikliny.

    Biblioteka Jagiellońska (BJ, tzw. Jagiellonka) – główna biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego, która wraz z Biblioteką Medyczną Collegium Medicum oraz bibliotekami wydziałowymi i instytutowymi tworzy system biblioteczno-informacyjny UJ. Stanowi jedną z największych bibliotek w Polsce, stąd też została uznana za część Narodowego Zasobu Bibliotecznego. Posiada status biblioteki narodowej – obowiązuje prawo o egzemplarzu obowiązkowym.Oleandry - Dom im. Józefa Piłsudskiego – zabytkowy budynek znajdujący się w Krakowie przy Alei 3 Maja 7, oraz ulicy Oleandry. Dom stoi w miejscu, z którego w 1914 roku wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa kierując się na terytorium zaboru rosyjskiego. Aktualnie mieszczą się tu: Muzeum Czynu Niepodległościowego, Komenda Naczelna Związku Legionistów Polskich, Komenda Główna Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny oraz Archiwum Czynu Niepodległościowego.

    Historia[edytuj kod]

    Okolice dzisiejszej ulicy Oleandry były wilgotne i zarośnięte, co związane było z bliską lokalizacją rzeki Rudawy (w 1912 roku przebieg Rudawy pokrywał się z obecną al. 3 Maja). Jeszcze przed wytyczeniem ulicy, w 1912 roku zorganizowano na tym terenie Wystawę Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowym. Wówczas został wzniesiony teatr ogródkowy "Oleandry" (albo "Pod oleandry"), nazwany tak prawdopodobnie przez Leona Wyrwicza. Później, pod sam koniec swojego istnienia, zyskał nazwę "Bagatela", przejętą potem przez teatr na rogu ulic Karmelickiej i Krupniczej. W budynku teatru na Oleandrach w sierpniu 1914 roku nocowali legioniści I Kompanii Kadrowej i stąd następnie wyruszyli. Podczas I wojny światowej został on zburzony.

    Adolf Szyszko-Bohusz (ur. 1 września 1883 w Narwie, zm. 1 października 1948 w Krakowie) – polski architekt, przedstawiciel historyzmu i modernizmu, konserwator zabytków.Szpaler to jednorzędowe nasadzenie drzew, których korony, dzięki odpowiednim zabiegom pielęgnacyjnym, tworzą zwartą ścianę zieleni. Podobnie jak żywopłot szpaler jest jedną z podstawowych form nasadzeń parkowych. Szpalerowi zwykle pozostawia się swobodę wzrostu wzwyż natomiast przycina się gałęzie zewnętrzne, wzdłuż linii sadzenia tworząc "zielony płot – zasłonę". Dwa równoległe do siebie szpalery tworzą aleję.

    Po wojnie wytyczono ulicę i w 1932 roku, w nawiązaniu do wspomnianego teatru, nazwano ją Oleandry.

    Zabudowa[edytuj kod]

    W okresie międzywojennym wzniesiono tutaj kilka budowli, m.in.

  • Miejski Dom Wycieczkowy, od 1959 schronisko Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych (Edward Kreisler, 1922-30),
  • Dom im. Józefa Piłsudskiego (Adolf Szyszko-Bohusz, 1935), na którym w 1988 odsłonięto kompozycję rzeźbiarską autorstwa Antoniego Kostrzewy, przedstawiającą Piłsudskiego, buławę marszałkowską, orła legionowego i dwa karabiny z datą 6 sierpnia 1914; siedziba Muzeum Czynu Niepodległościowego,
  • Dom Akademicki im. I. Mościckiego (tzw. Stary Żaczek) wraz z Centrum Studenckim "Rotunda" (W. Krzyżanowski, 1924-36)
  • Przy ulicy Oleandry 3 usytuowana jest także zachodnia, nowa część Biblioteki Jagiellońskiej z głównym wejściem do biblioteki, gmach Collegium Chemicum UJ oraz Instytutu Nauk Geologicznych UJ i budynki Uniwersytetu Rolniczego oraz Uniwersytetu Pedagogicznego.

    Pierwsza Kompania Kadrowa – pododdział piechoty utworzony 3 sierpnia 1914 w Krakowie przez Józefa Piłsudskiego z połączenia członków "Strzelca" i Polskich Drużyn Strzeleckich jako zalążek Wojska Polskiego.Jan Adamczewski (ur. 1 grudnia 1923 w Poznaniu, zm. 23 lutego 1997 w Krakowie) – dziennikarz, pisarz, miłośnik Krakowa.
  • Dom Turysty (schronisko)

  • Muzeum Czynu Niepodległościowego – Dom im. Józefa Piłsudskiego

  • Muzeum Czynu Niepodległościowego – Dom im. Józefa Piłsudskiego

  • Przypisy

    1. Encyklopedia Krakowa, Warszawa-Kraków: PWN, 2000, s. 697.
    2. Jan Adamczewski, Mała encyklopedia Krakowa, Kraków: Hurnex, 1996, s. 358.
    3. Elżbieta Supranowicz, Nazwy ulic Krakowa, Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 1995, ISBN 83-85579-48-6, s. 115.

    Bibliografia[edytuj kod]

  • Jan Adamczewski, Mała encyklopedia Krakowa, Kraków: Hurnex, 1996.
  • Encyklopedia Krakowa, Warszawa-Kraków: PWN, 2000.
  • Elżbieta Supranowicz, Nazwy ulic Krakowa, Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 1995, ISBN 83-85579-48-6.
  • Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych (PTSM) – stowarzyszenie utworzone w 1926 roku (jako trzecie towarzystwo schronisk młodzieżowych na świecie). Jest w Polsce reprezentantem światowego ruchu schronisk młodzieżowych – Międzynarodowej Federacji Schronisk Młodzieżowych.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ulica Karmelicka – jedna z reprezentacyjnych ulic Krakowa z XIX wieku, główna ulica dzielnicy Piasek, stanowi przedłużenie ulicy Szewskiej i łączy ją z Placem Inwalidów.
    Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie – państwowa uczelnia wyższa w Krakowie. Powstała w 1953 roku jako Wyższa Szkoła Rolnicza – samodzielna jednostka naukowo-dydaktyczna wobec Uniwersytetu Jagiellońskiego, z wydziału którego została wyodrębniona.
    Oleander (Nerium L.) – rodzaj krzewów lub drzew należący do rodziny toinowatych. Przedstawiciele (dwa gatunki) występują w stanie dzikim na obszarze śródziemnomorskim, podzwrotnikowym: Azja, Japonia, często przy wysychających korytach strumieni.
    Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej (ang. Pedagogical University of Cracow) – państwowa wyższa uczelnia pedagogiczna w Krakowie.
    Muzeum Czynu Niepodległościowego – muzeum mieszczące się w Domu im. Józefa Piłsudskiego w krakowskich Oleandrach, w miejscu z którego 6 sierpnia 1914 wyruszyła na tereny zaboru rosyjskiego Pierwsza Kompania Kadrowa Józefa Piłsudskiego.

    Reklama