• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ulica Chełmska w Warszawie

    Przeczytaj także...
    Mokotów – lewobrzeżna dzielnica Warszawy na południu miasta, leżąca po obu stronach skarpy wiślanej (Górny i Dolny Mokotów).Kościół pw. św. Kazimierza w Warszawie (Mokotów) znajduje się w Warszawie na Mokotowie przy ul. Chełmskiej 21a w dzielnicy Mokotów, siedziba Zgromadzenia Zmartwychwstańców.
    Konstanty Pawłowicz Romanow, właśc. Konstantin Pawłowicz Holstein-Gottorp-Romanow (ros. Константин Павлович Романов; ur. 27 kwietnia/8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkin), zm. 15 czerwca/27 czerwca 1831 k. Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801–1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał–inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

    Ulica Chełmska – jedna z ulic warszawskiego Mokotowa biegnąca od ul. Czerniakowskiej do zbiegu ulic: Jana III Sobieskiego, Dolnej i Belwederskiej.

    Historia[]

    Podobnie jak ul. Dolna ulica Chełmska pierwotnie była drogą wiodącą ze wsi i folwarku Sielce do wsi Mokotów.

    Dawną drogę uregulowano w drugiej połowie XVIII wieku, zaś istniejący tam Folwark Sielce przeszedł w roku 1820 na własność wielkiego księcia Konstantego, który najprawdopodobniej wybudował w nim pałac będący jego letnią rezydencją, otoczoną parkiem w stylu angielskim. Majątek księcia włączono do Belwederu; zarządzał nim zarząd księstwa łowickiego należącego do żony Konstantego Pawłowicza - Joanny Grudzińskiej. Po zachodniej stronie pałacu księcia rozciągał się park o powierzchni blisko 11 hektarów; naprzeciwko wiodącej do niego bramy od roku 1853 stał krzyż ufundowany przez mieszkańców okolicy, a będący wotum dziękczynnym za ocalenie podczas epidemii cholery. W zbliżonym czasie na terenie, gdzie mieści się dziś Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, powstała hodowla jedwabników; towarzyszył jej budynek przędzalni, zaś ów epizod upamiętnia nazwa pobliskiej ulicy Jedwabniczej.

    Belweder w Warszawie, pałac Belwederski – pałac w Warszawie, w Śródmieściu, na Ujazdowie, w Łazienkach Królewskich, przy Trakcie Królewskim, klasycystyczny, wzniesiony w latach 1819–1822 według projektu Jakuba Kubickiego w miejscu pałacu barokowego wzniesionego według projektu Jakuba Fontany; w latach 1918–1922 siedziba Naczelnika Państwa, w latach 1922–1926 i 1989–1993 siedziba Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.Joanna Grudzińska, właściwie hrabianka Joanna Nepomucena Barbara Grudzińska herbu Grzymała, później księżna Łowicka-Romanowska (ur. 29 września 1791 w Poznaniu, zm. 29 listopada 1831 w Carskim Siole) – księżna łowicka, morganatyczna żona wielkiego księcia Konstantego.

    Po roku 1864 rozparcelowano resztówkę dawnego folwarku Sielce, tworząc kolonie ciągnące się wzdłuż ówczesnej Drogi Królewskiej - dzisiejszej ul. Jana Sobieskiego i Chełmskiej; w XX wieku z owych kolonii powstały osiedla – Grochalówka, Modzelin, Marianówka oraz Kurnatówka Duża. Wraz z parcelacją gruntów wytyczono nowe ulice, takie jak Sielecka, Iwicka czy Czerska.

    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Księstwo Łowickie (łac. Ducatus Loviciensis) – kompleks dóbr arcybiskupów gnieźnieńskich rozciągający się wokół Łowicza, potwierdzony już w 1136. Własność pomnażana nadaniami królewskimi i sejmowymi. W XVI wieku Księstwo Łowickie obejmowało dwa miasta i 116 wsi. Nazwa była zwyczajowa i powstała zapewne w XVII w., gdyż – wzorem biskupów krakowskich (Księstwo Siewierskie) – arcybiskupi gnieźnieńscy też aspirowali do tytułu książęcego. W 1795, po rozbiorze Polski, Księstwo Łowickie zostało przejęte przez rząd pruski, następnie Napoleona (1806) i, jako donacja dla marszałka Francji Louisa Davouta (1807). W 1815 stało się własnością rządową Królestwa Polskiego, w 1820 zostało nadane przez cara Aleksandra wielkiemu księciu Konstantemu i jego żonie – Joannie Grudzińskiej (księżnej łowickiej), którzy przeprowadzili tam oczynszowanie chłopów, przyczyniając się do ich względnej zamożności. Dekretem cesarskim z dnia 9 lipca 1822 r. wydanym w Petersburgu, wskazano ustalenie granic zewnętrznych księstwa. Do Księstwa Łowickiego należały jeszcze: folwark i grunty po dawnym zamku łowickim i niektóre grunty pod Łowiczem, w Skierniewicach pałac, ogród, folwark. Od 1838 do I wojny światowej księstwo pozostawało bezpośrednią własnością carów, którzy często urządzali w okolicy wielkie polowania.

    W roku 1900 na terenie dzisiejszej WFDiF wzniesiono gmachy Przytułku Maryjnego i cerkwi pw. Narodzenia Chrystusa Pana według projektu Władimira Pokrowskiego, twórcy m.in. Cerkwi św. Jana Klimaka na Woli. Sierociniec ów pełnił rolę rusyfikacyjną; po roku 1915 został zastąpiony Zakładem Opatrzności Bożej - sierocińcem katolickim, rozbudowanym o ogromną szkołę dla 1000 uczniów.

    Ulica Czerniakowska w Warszawie – jedna z głównych ulic w dzielnicy Mokotów w Warszawie, biegnąca od pl. Bernardyńskiego do ul. Ludnej. Wchodzi w skład Wisłostrady (części drogi krajowej nr 7) oraz drogi wojewódzkiej 724.Folwark Sielce w Warszawie – dawny folwark królewski usytuowany na terenie Sielc, znajdujący się obecnie się przy ulicy Zbyszka Cybulskiego 3 w Warszawie.

    Na początku XX wieku Chełmska została wybrukowana kamieniem polnym, około roku 1935 - wyasfaltowana. Aż do roku 1939 ulica miała luźną, nieco chaotyczną zabudowę, otoczoną warzywnymi ogrodami. W roku 1916, po przyłączeniu okolicy do Warszawy, powstały nowe przecznice; wybudowano nowy gmach szkolny oraz Kościół św. Kazimierza wzniesiony w okresie 1933-39 dla Księży Zmartwychwstańców. Wtedy też zmieniono nazwę ulicy z Książęcej na Chełmską.

    Zgromadzenie Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa, pot. zmartwychwstańcy (dawniej rezurekcjoniści), Congregatio a Resurrectione Domini Nostri Iesu Christi (CR) – międzynarodowa męska wspólnota zakonna, złożona z księży, braci zakonnych i stałych diakonów.Tablice pamiątkowe Tchorka w Warszawie – tablice o wspólnym wzorze, stworzone na podstawie projektu Karola Tchorka z 1949 roku, upamiętniające znajdujące się w Warszawie miejsca walk i męczeństwa z czasów II wojny światowej.

    Krótko przed rokiem 1939 przy ulicy powstało kilka utylitarnych kamienic czynszowych oraz dom Spółdzielni Mieszkaniowej "Osiedle Belwederskie".

    W roku 1944 zniszczeniu uległy gmachy szkolne oraz kaplica, pozostała zabudowa została wypalona; po roku 1946 rozebrano mury przędzalni jedwabiu.

    Najciekawszymi przy ulicy obiektami pozostały pałac wchodzący w skład dawnego folwarku Sielce oraz otaczający go Park Sielecki, rozparcelowany i zdewastowany w okresie powojennym.

    Ulica Jana III Sobieskiego w Warszawie – ponadczterokilometrowy odcinek jednej z głównych arterii warszawskiego Mokotowa, część Traktu Królewskiego, główna ulica biegnąca między Stegnami a Sadybą. Jej południowym przedłużeniem jest aleja Rzeczypospolitej, a północą kontynuacją – ul. Belwederska. Ulica na całym odcinku jest dwujezdniowa i dysponuje 3 pasami ruchu w każdym kierunku.Cerkiew pod wezwaniem św. Jana Klimaka w Warszawie — prawosławna cerkiew parafialna. Należy do dekanatu Warszawa diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

    Otoczenie[]

    Numery nieparzyste:

  • ul. Chełmska 1/5 - Teren dawnej zajezdni R-9 Chełmska, w przyszłości osiedle mieszkaniowe.
  • ul. Chełmska 9 - Budynek mieszkalny.
  • ul. Chełmska 13/17 - Przychodnia Rejonowo-Specjalistyczna.
  • ul. Chełmska 19/21 - Zabudowania Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, przy bramie wjazdowej tablica Tchorka upamiętniająca masakrę rannych i personelu Szpitala Ujazdowskiego podczas powstania warszawskiego
  • ul. Chełmska 21 - Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych i XVIII/XIX-wieczny Folwark Sielce.
  • ul. Chełmska 21a - Kościół św. Kazimierza.
  • ul. Chełmska 23 - Gimnazjum nr 3.
  • ul. Chełmska 25A, 27 - Budynek mieszkalny.
  • ul. Chełmska 29 - Urząd Pocztowy Warszawa 36 i budynek mieszkalny.
  • ul. Chełmska 31 - Budynek mieszkalny.
  • Numery parzyste:

    Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (WFDiF) - jedna z najstarszych w Polsce wytwórni filmowych (powstała w 1949).Ulica Dolna w Warszawie - jedna z ulic łączących Górny i Dolny Mokotów, biegnąca od zbiegu ulic Sobieskiego, Chełmskiej i Belwederskiej do ul. Puławskiej. Nazwa związana jest z biegiem ulicy (ze Skarpy warszawskiej do Wisły).
  • ul. Chełmska 6/8, 6/8A, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 24, 24A - Budynki mieszkalne.
  • ul. Chełmska 30/34 - Instytut Leków, Wytwórnia Surowic i Szczepionek.
  • ul. Chełmska 36 - Kamienica zbudowana przed 1925 rokiem. Pierwotnie jednopiętrowa, w 1937 roku nadbudowana o jedno piętro. Obecnie najstarszy budynek na północnej pierzei ulicy.
  • ul. Chełmska 38 - Budynek mieszkalny.
  • ul. Chełmska 42/44 - Budynek mieszkalny.
  • ul. Chełmska 46, 48, 50 - Budynki mieszkalne.
  • Bibliografia[]

  • Jarosław Zieliński: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 2. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 1996, s. 27. ISBN 83-9066291-4.
  • Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.Osiedle mieszkaniowe to jednostka urbanistyczna charakteryzująca się ujednoliconą zabudową mieszkaniową, z uzupełnieniem w postaci infrastruktury usługowo-handlowej. Obiekty wewnątrz osiedla często połączone są siecią dróg wewnętrznych, przy jednoczesnym wydzieleniu dróg wyższych klas na zewnątrz.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Towarzystwo Opieki nad Zabytkami (TOnZ) – organizacja pozarządowa z siedzibą w Warszawie, towarzystwo naukowe założone w 1974, organizacja pożytku publicznego; członek założyciel Patria Polonorum.
    Chełmska - zajezdnia zbudowana jako jedyna w Warszawie zajezdnia trolejbusowa. w latach 1959-60. Zastapiła zajezdnię prowizoryczną przy ul. Łazienkowskiej (obecnie parking koło Torwaru). Stacjonowały tu trolejbusy Skoda Tr8 i Tr9. Przed zajezdnią znajdowała się pętla trolejbusowa Chełmska. Po pierwszej likwidacji trolejbusów (ostatniego dnia jeździły z napisami typu "do widzenia, jeszcze wrócę") w Warszawie została zajezdnią autobusową należącą do Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie. Działała w latach 1960-2006. W latach 70. była największym skupiskiem Jelczy-Berlietów PR100. W ostatnich czasach na terenie zajezdni stacjonowały Ikarusy 260 i 280, Jelcze M121M i 120M/120MM1, a także nowoczesne Solarisy Urbino 15/II i przegubowe MAN NG 313 - łącznie około 190 autobusów. W 1990 roku w zajezdni pojawił się jeden z pierwszych dziesięciu Ikarusów 280 z automatyczną skrzynią biegów, jakie dostała Warszawa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.