• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ukraińskie gimnazjum akademickie we Lwowie

    Przeczytaj także...
    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.
    Myron Korduba, ukr. Мирон Михайлович Кордуба (ur. 2 marca 1876 we wsi Ostrów (gmina Berezowica Wielka powiatu tarnopolskiego), zm. 2 maja 1947 we Lwowie) – ukraiński historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Lwowskiego, członek Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki.
    Budynek ukraińskiego gimnazjum akademickiego. Ulica Sapiehy (obecnie Bandery) we Lwowie

    Ukraińskie akademickie gimnazjum we Lwowie – najstarsze ukraińskie gimnazjum w Galicji, utworzone we Lwowie rozporządzeniem Józefa II 24 października 1784, wraz z józefińskim Uniwersytetem Lwowskim, i stanowiące jego integralną część.

    Jędrzejewiczowska reforma szkolnictwa – reforma polskiego systemu szkolnictwa (podstawowego i ponadpodstawowego), opracowana przez ministra Janusza Jędrzejewicza, wdrażana od lipca 1932, której zasady obowiązywały do 1948.Julian Cełewycz, (ukr. Юліа́н Андрі́йович Целе́вич, j.pol. Julian Celewicz, ur. 23 marca 1843 w Pawełczu na Pokuciu, zm. 24 grudnia 1892 we Lwowie) – ukraiński pedagog, historyk, nauczyciel, działający w Galicji. W 1892 przewodniczący Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki, honorowy członek Towarzystwa Proswita.

    Gimnazjum było kontynuacją tzw. akademickiego gimnazjum jezuitów (działającego od 1591), oraz następnie cesarsko-królewskiego gimnazjum państwowego (od 1774) i terezjańskiego królewskiego gimnazjum państwowego (od 1776). Absolwenci gimnazjum mieli zagwarantowany wstęp na studia na Uniwersytecie bez egzaminów wstępnych.

    Jurij Łopatynski, ps. „Kałyna”, „Szejk” (ur. 4 grudnia 1906 w Tarnopolu, zm. 16 listopada 1982 w Hunter, stan Nowy Jork) – ukraiński polityk nacjonalistyczny, wojskowy, podpułkownik Ukraińskiej Powstańczej Armii.Ukraińska Organizacja Wojskowa (UWO) (ukr. Українська Військова Організація, Ukrajinśka Wijśkowa Orhanizacija (УВО)) – nielegalna, sabotażowa i terrorystyczna organizacja ukraińska w II Rzeczypospolitej.

    Językiem wykładowym do 1849 była łacina, później język niemiecki z dodatkową łaciną. Od 1867 wprowadzono język ukraiński jako wykładowy w czterech klasach początkowych, a od 1874 we wszystkich klasach.

    W 1906 szkołę rozdzielono na szkołę główną i filię (w roku szkolnym 1913/1914 szkoła liczyła w sumie 1100 uczniów). W 1932, w związku z reformą systemu szkolnego (tzw. reforma jędrzejewiczowska) szkoła przeszła reorganizację i została podzielona na 4-klasowe gimnazjum i trzy 2-letnie licea. Od 1933 przyjmowano do szkoły również dziewczęta.

    Konstanty Srokowski (ur. w 1878 we Lwowie - zm. w 1935) - polski działacz liberalno-demokratyczny i publicysta pochodzenia ukraińskiego, poseł do Sejmu Krajowego Galicji X kadencji.Edward Charkewycz, ukr. Едвард Харкевич, pol. Edward Charkiewicz (ur. 23 lutego 1855 w Stanisławowie, zm. 24 września 1913 we Lwowie) – ukraiński nauczyciel.

    Większość uczniów gimnazjum należała do Płastu, w latach 20. i 30. XX wieku w starszych klasach szkoły działały młodzieżowe komórki nielegalnych: Ukraińskiej Organizacji Wojskowej i Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

    25 lipca 1934 dyrektor gimnazjum Iwan Babij padł ofiarą zamachu zorganizowanego przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów. Zabójstwo potępił w specjalnym liście pasterskim zaprzyjaźniony z zamordowanym arcybiskup Andrzej Szeptycki.

    Po agresji ZSRR na Polskę, okupacji Lwowa 22 września 1939 przez Armię Czerwoną i aneksji przez ZSRR władze sowieckie przekształciły gimnazjum w Szkołę Średnią nr 1. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1941-1944 działało ponownie jako gimnazjum ukraińskie.

    Roman Suszko, ukr. Роман Сушко, ps. „Kindrat”, „Sicz” (ur. 9 marca 1894 w Remenowie, gm. Jaryczów Stary, zm. 14 stycznia 1944 we Lwowie) – ukraiński wojskowy i działacz polityczny, pułkownik Strzelców Siczowych, w 1939 dowódca Legionu Ukraińskiego.Stepan Szach (ur. w 1891 w Kulikowie - zm. w 1978 w Sydney) – ukraiński pedagog i działacz oświatowy, filolog klasyczny.

    Dyrektorami szkoły byli m.in.: o. Wasyl Ilnyćkyj, Edward Charkewycz, Іlja Kokorudz, Mykoła Sabat, Denys Łukijanowycz, Iwan Babij.

    W Gimnazjum Akademickim wykładali między innymi: Iwan Boberski, Julian Cełewycz, Anatol Wachnianin, Mychajło Wozniak, Mychajło Hałuszczynski, Iwan Ziłyński, Ilja Kokorudz, Fiłaret Kołessa, Myron Korduba, Iwan Krypjakewycz, Stanisław Ludkewycz, Wasyl Łaba, Оmelian Ohonowśkyj, Jurij Polanśkyj, Ołena Stepaniw, Jarosław Hordynśkyj, Myron Zaryćkyj, Hawryło Kostelnyk, Wołodymyr Radzykewycz, Iwan Rakowśkyj, Julijan Romanczuk, Mychajło Terszakoweć, Stepan Tomasziwskyj, Ołeksandr Tysowskyj, Julian Cełewycz, Hryhorij Cehłynśkyj, Stepan Szach i inni.

    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .Ołena Stepaniw ukr., Олена Іванівна Степанів, Ołena Stepaniw-Daszkewycz ukr. Олена Іванівна Степанів –Дашкевич (ur. 7 grudnia 1892 w Wiśniowczyku, zm. 11 lipca 1963 we Lwowie) — ukraińska historyk, geograf, pedagog, działacz społeczny, żołnierz Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych i Ukraińskiej Armii Halickiej w stopniu czotara (chorążego). Doktor filozofii (1921), docent Uniwersytetu Lwowskiego (1944). Długoletni (1949-1956) więzień Gułagu.

    Absolwentami gimnazjum byli między innymi: Jewhen Konowalec, Anatol Kurdydyk, Iwan Kedryn-Rudnycki, Roman Szuchewycz, Jurij Łopatynski, Roman Suszko, Wasyl Kuczabski, Myron Korduba, Jewhen Petruszewycz, Wołodymyr Janiw, Petro Franko, Iwan Boberski, Wołodymyr Sterniuk, Iwan Krypjakewycz, Hans Koch, Konstanty Srokowski, Kyryło Studynśkyj, Iwan Łysiak-Rudnycki, Mykoła Łebed´ i inni.

    Hryhorij Iwanowycz Cehłynski (pol. Grzegorz Cegliński, ukr. Григóрій Іва́нович Цегл́инський, ur. 9 marca 1853 w Kałuszu – zm. 23 października 1912 w Wiedniu) – ukraiński polityk, działacz społeczny i gospodarczy, pedagog, pisarz, publicysta.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Po ponownej okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną w lipcu 1944 władze USRR przekształciły jeszcze raz gimnazjum akademickie w zwykłą średnią szkołę ogólnokształcącą. Gimnazjum reaktywowano w 1992, po deklaracji niepodległości Ukrainy. Szkoła ma obecnie ścisłe związki z Politechniką Lwowską.

    Iwan Boberski, ukr. Іван Миколайович Боберський (ur. 14 sierpnia 1873 w Dobrohostowie, zm. 17 sierpnia 1947 w Tržiču) – ukraiński pedagog, teoretyk i praktyk kultury fizycznej. Propagator skautingu, współorganizator ukraińskiego ruchu skautowego Płast i twórca jego nazwy. Autor podręczników wychowania fizycznego, w latach 1908-1914 prezes stowarzyszenia Sokił (ukr. Сокіл). Członek Zarządu Wojskowego Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych (USS) i porucznik (ukr. четар) Ukraińskich Strzelców Siczowych (skarbnik Legionu). Pierwszy ukraiński popularyzator masowej kultury fizycznej, twórca ukraińskiej terminologii sportowej.Wasyl Łaba ukr. Василь Лаба (ur. 1 września 1887 w Berteszowie - zm. 10 listopada 1976 w Edmonton) – ukraiński ksiądz greckokatolicki, doktor teologii, biblista, patrolog, kanonista, naczelny kapelan Ukraińskiej Armii Halickiej (1919-1920) i 14 Dywizji Grenadierów SS (1943-1945).
     Z tym tematem związane są kategorie: Wykładowcy ukraińskiego gimnazjum akademickiego we Lwowie, Absolwenci ukraińskiego gimnazjum akademickiego we Lwowie.

    Przypisy

    1. "Śmierć Babija była dla niego wielkim ciosem i z tej racji, że osobiście go znał i bardzo cenił. W napisanej w kilka godzin po zamachu odezwie do wiernych bardzo ostro zaatakował przywódców ruchu nacjonalistycznego. Od kilku lat mnożą się zwyczaje, zgodnie z którymi ludzie uciekający przed osobistą niewygodą, starają się zawładnąć umysłami naszej młodzieży, nie po to by ją wychować na dobrych obywateli, ale po to by używać ją jako ślepego narzędzia obłędnego terroru, który doprowadzi nasz na rod do zgubnej zupełnej ruiny. Samozwańczy przywódcy odciągają nawet młodzież szkolną od nauki i pod pozorem, czy pretekstem poświęcenia dla narodu i ojczyzny pchają młodych ludzi prosto w szaleństwo grzechu, oczywiście [...] siebie przy tym uważają za bohaterów". Stanisław Stępień, "Stanowisko metropolity Szeptyckiego wobec zjawiska terroru politycznego", w: "Metropolita Andrzej Szeptycki. Studia i materiały pod red. Andrzeja A. Zięby.", Kraków 1994, ISBN 83-902528-3-X, s.116. Pełny tekst odezwy do wiernych: А. Шептицький, З нагоди вбивства бл. п. директора І. Бабія, w: А. Шептицький, Твори морально-пасторальні, вид. 2, Львів 1994, s. 30-31. Oryginalnie publikowany w Diło nr 205 z 5.VIII. 1934; przedrukowany w Sprawy Narodowościowe nr 4/1934.

    Literatura[]

  • Енциклопедія українознавства, Lwów 1993, t. 1, s. 33.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Oficjalna strona szkoły (ukr.)
  • Ігор Мельник, 230 років Академічній гімназії // Zbruc.eu 24.10.2014
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Maria Teresa Habsburg (ur. 13 maja 1717 w Wiedniu, zm. 29 listopada 1780 tamże) – córka cesarza Karola VI Habsburga i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbüttel, córki Ludwika Rudolfa, księcia brunszwickiego na Lüneburgu, królowa Czech i Węgier, niekoronowana cesarzowa od 1745.Andrzej Szeptycki OSBM, właściwie Roman Maria Aleksander Szeptycki (ur. 29 lipca 1865 w Przyłbicach, zm. 1 listopada 1944 we Lwowie) – duchowny greckokatolicki, w latach 1899–1900 biskup stanisławowski, w latach 1900–1944 arcybiskup metropolita lwowski i halicki, biskup kamieniecki. Sługa Boży Kościoła katolickiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mykoła Łebed´, ukr. Микола Лебедь, ps. Maksym Ruban, Marko, Jewhen Skiba (ur. 11 grudnia 1909 w Strzeliskach Nowych, zm. 18 lipca 1998 w Pittsburghu) – ukraiński działacz nacjonalistyczny, pierwszy szef Służby Bezpeky (1940-1941), pełniący obowiązki prowidnyka OUN-B (wrzesień 1941 - kwiecień 1943).
    Mychajło Stepanowycz Wozniak, ukr. Михайло Степанович Возняк (ur. 3 października 1881 w Wólce Mazowieckiej, zm. 20 listopada 1954 we Lwowie) – ukraiński historyk literatury, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Od 1929 roku był członkiem Akademii Nauk Ukrainy. W kręgu jego zainteresowań znajdowała się głównie literatura ukraińska XVI–XVIII wieku, której poświęcił wiele rozpraw krytyczno- i historycznoliterackich. Autor Historii literatury ukraińskiej (tom 1–3, 1920–1924) oraz prac o pisarzach ukraińskich, m.in. Iwanie Kotlarewskim, Tarasie Szewczence, Marce Wowczok, Iwanie Franko.
    Iwan Łysiak-Rudnycki (ur. 27 października 1919 w Wiedniu, zm. 25 kwietnia 1984 w Edmonton) – historyk ukraińskiej myśli społeczno-politycznej, politolog i publicysta.
    Iwan Kedryn-Rudnyckyj (ur. 22 kwietnia 1896 w Chodorowie - zm. 4 marca 1995 w New Jersey) - ukraiński działacz polityczny i dziennikarz.
    Ołeksandr Tysowskyj, ps. ‘’Drot’’, ukr. Олекса́ндр Тисо́вський (Дрот) (ur. 9 sierpnia 1886 w Bykowie – zm. 29 marca 1968 w Wiedniu) – ukraiński działacz społeczny, pedagog, biolog, założyciel „Płastu”.
    Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.
    Józef II Habsburg, właśc. Joseph Benedikt August Johann Anton Michael Adam (ur. 13 marca 1741 w Wiedniu, zm. 20 lutego 1790, tamże) – najstarszy syn cesarzowej Marii Teresy Habsburg i Franciszka I Lotaryńskiego, wnuk Karola VI Habsburga. Święty Cesarz Rzymski od 1764/1765 r.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.093 sek.