Ukaz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ukaz (ros. указ) – w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe. Ukaz jako nazwa aktu prawnego występuje obecnie również w państwach byłego ZSRR, np. Ukrainie lub Tatarstanie (najczęściej w formie dekretu głowy państwa).

Senat Rządzący – powołany w 1711 roku przez Piotra I w ramach jego reform. Senat ten zastępował monarchę podczas jego nieobecności, ale posiadał również szerokie uprawnienia podczas przebywania władcy na miejscu. Należało do nich m.in.:Tatarstan, Republika Tatarstanu (ros. Респу́блика Татарста́н lub Тата́рия; tatar. Татарстан Республикасы / Tatarstan Respublikası) – podmiot (republika) Federacji Rosyjskiej wchodząca w skład Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego.

Historia[ | edytuj kod]

Ukaz pojawił się w państwie moskiewskim w początkach XIV wieku, a za najstarszy tego typu akt prawny uważa się pisemne rozporządzenie wlk. ks. moskiewskiego Iwana Kality, datowane na lata 1324-1340, zezwalające na przepływ 3 statków Dźwiną ku morzu i z powrotem. W kolejnych stuleciach ukaz był nazwą różnorodnych, najwyższych aktów prawnych, wydawanych nie tylko przez cara ale również przez Synod i Senat. W 1810 roku, wraz z utworzeniem Rady Państwa, w założeniu wyższej izby ustawodawczej, pojawiała się instytucja "imiennego ukazu" (именной указ) cara, jako najwyższego aktu prawnego i jego głównej prerogatywy w rządach samodzierżawcy.

Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:Rada Państwa (ros. Государственный Совет) - najwyższy organ ustawodawczy w Imperium Rosyjskim oraz najwyższy organ doradczy carów rosyjskich w latach 1810-1906. W latach 1906-1917 Rada Państwa stanowiła izbę wyższą parlamentu Imperium Rosyjskiego.

Po przewrocie bolszewickim 1917 roku ukazy zniknęły z ustawodawczej praktyki Rosji Radzieckiej, zastąpione dekretami, deklaracjami i manifestami, chociaż zmiana ta dotyczyła najczęściej wyłącznie nazwy, a nie trybu i okoliczności uchwalania. Pojęcie ukazu powróciło do łask w ZSRR w 1936 roku w tzw. "konstytucji stalinowskiej". Jej art. 49 w punkcie "b" stanowił, że Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wydaje ukazy. W praktyce ukazy te w pełni oddawały duch carskiej tradycji – nie podlegały żadnej specjalnej kontroli i nie były zatwierdzane przez żadne organy władzy państwowej. Mało tego, wiele z tych organów zostało ukazami prezydium utworzone, tak jak np. KGB.

Aleksy I Michajłowicz (ur. 19 lub 29 marca 1629 w Moskwie, zm. 29 stycznia lub 8 lutego 1676 tamże) – car Rosji w latach 1645-1676, syn Michała (1613-1645), z dynastii Romanowów.Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, Federacja Rosyjska, RFSRR (ros. Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика, РСФСР) - największa powierzchniowo i ludnościowo z 15 republik dawnego Związku Radzieckiego.

Ukaz przetrwał rozpad Związku Radzieckiego i obecnie funkcjonuje w Rosji i niektórych byłych republikach ZSRR (np. Ukrainie lub Tatarstanie) jako nazwa dekretu głowy państwa. Jego istnienie w dzisiejszej Rosji jako Ukaz Prezydenta Federacji Rosyjskiej (Указ Президента Российской Федерации) określa art. 90 konstytucji FR z 1993 roku, który oprócz nadania prezydentowi prawa ich wydawania określa w punkcie 3-cim, że nie powinny ("не должны", a więc nie że nie mogą) być one sprzeczne z konstytucją ani obowiązującym na terenie FR prawem.

Dźwina (łot. Daugava, białorus. Дзьвiна - Dźwina lub Заходняя Дзьвiна - Zachodniaja Dźwina, ros. Западная Двина - Zapadnaja Dwina, , lit. Dauguva, liw. Väina, niem. Düna, dawna nazwa: Rubon) – druga pod względem wielkości rzeka uchodząca do Bałtyku. Przepływająca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, mająca swoje źródła na wzgórzach Wałdaju w zachodniej Rosji, na północny zachód od miasta Andrieapol, uchodząca do Zatoki Ryskiej.Iwan I Kalita (ur. ok. 1288, zm. 31 marca 1340 w Moskwie) – władca ruski, od 1325 książę moskiewski, syn Daniela, pierwszego księcia Moskwy, wnuk Aleksandra Newskiego z dynastii Rurykowiczów.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Katarzyna I Aleksiejewna, ros. Екатерина I Алексеевна właściwie Marta Helena Skowrońska (ur. 5 kwietnia/15 kwietnia 1683 lub 5 kwietnia/15 kwietnia 1684 w Jēkabpils w Inflantach, zm. 6 maja/17 maja 1727 w Petersburgu) – cesarzowa Rosji w latach 1725-1727, żona Piotra I Wielkiego (1672-1725).
Edykt (łac. edictum) – opublikowane zarządzenie lub obwieszczenie, wydawane przez rzymskich urzędników w ramach przysługującego im imperium, ważne przez cały rok urzędowy lub krótszy, z góry określony czas. W węższym znaczeniu sam przepis prawny zawarty w takim akcie.
Wielkie Księstwo Moskiewskie (ros. Великое княжество Московское, łac. Magnus Ducatus Moscuensis; potocznie pol. Moskwita, łac. Moscovia lub Muscovia) – państwo ruskie istniejące w latach 1328-1547, ze stolicą w Moskwie. Wielkie Księstwo Moskiewskie było kontynuacją Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), które zostało podniesione do rangi wielkiego księstwa w 1328 roku, w wyniku unii personalnej Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego i Księstwa Moskiewskiego oraz przeniesienia stolicy wielkiego księstwa z Włodzimierza do Moskwy.
Samodzierżawie (ros. самодержавие, samodierżawije; tł. bezpośrednie: samowładztwo) lub absolutyzm carski – jedna z form monarchii absolutnej. Termin, ukształtowany na przełomie XVIII i XIX w, stosowany jest przede wszystkim do określenia systemu rządów w Imperium Rosyjskim ok. XVII-XIX w. Wywodzi się z doktryny religijno-politycznej i prawnej w Rosji, wyrósł na gruncie bizantyjskich prawosławnych nauk o charakterze władzy ziemskiej i cesarzu jako pośredniku między Bogiem i chrześcijańską społecznością. Po upadku Bizancjum w 1453 i przyjęciu przez wielkiego księcia moskiewskiego 1547 Iwana Groźnego tytułu cara całej Rusi (царь всея Руси) teoria samodzierżawia została zastosowana do jego monarszych prerogatyw.
Konstytucja Federacji Rosyjskiej została przyjęta w ogólnonarodowym referendum, które odbyło się 12 grudnia 1993 r. Za przyjęciem konstytucji opowiedziało się 54,5% głosujących, przeciw było 45,5%. Frekwencja wyniosła ponad 55%. Obowiązuje od dnia promulgacji z 25 grudnia 1993.
Świątobliwy Synod Rządzący (ros. Святейший Правительствующий Синод) – organ kierowniczy Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, wprowadzony w 1721 roku, w wyniku reform cara Piotra I Wielkiego.
Rada Najwyższa ZSRR (ros. Верховный Совет СССР) – najwyższy organ władzy ustawodawczej ZSRR, a w latach 1939-1991, najwyższa władza ustawodawcza w okresach pomiędzy sesjami Zjazdu Rad. Do 1936 jej funkcje pełnił Ogólnorosyjski Centralny Komitet Wykonawczy Rad.

Reklama