• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Układ kolowratski

    Przeczytaj także...
    Beneficjum (łac. beneficium – dobrodziejstwo) – dożywotnie prawo czerpania dochodów związanych z piastowaniem określonego urzędu istniejące od około X wieku w stosunkach kościelnych. W terminologii świeckiej także nadanie gruntu wasalowi przez seniora, czasowe albo dożywotnie, jako honorowe wynagrodzenie albo w zamian za służbę wasalną, później dziedziczne.Podatek – obowiązkowe świadczenie pieniężne pobierane przez związek publicznoprawny (państwo, jednostka samorządu terytorialnego) bez konkretnego, bezpośredniego świadczenia wzajemnego. Zebrane podatki są wykorzystywane na potrzeby realizacji zadań publicznych.
    Dziesięcina – podatek religijny w judaizmie i chrześcijaństwie. Obowiązkowe, świadczenie pieniężne lub rzeczowe w postaci dziesiątej części swojego dochodu na rzecz Kościoła, przeznaczone głównie na rzecz utrzymania duchowieństwa. Obecnie praktyka składania dziesięciny obecna jest tylko w niektórych kościołach protestanckich.

    Układ kolowratski – zawarty w dwóch turach w lutym 1504 roku (3 lutego i 6 lutego) pomiędzy wrocławską kapitułą katedralną a: stanami (książętami, szlachtą i miastami) śląskimi (pierwszy) oraz miastem Wrocławiem (drugi).

    Pierwszą część układu negocjowali pełnomocnik króla Czech Władysława II, Albrecht von Kolowrat (od niego traktat ten wziął nazwę) oraz książęta: cieszyński Kazimierz i głogowski Zygmunt (późniejszy król polski) z wrocławskim biskupem Janem IV Rothem. Zgodnie z zawartymi w traktacie ustaleniami prawo do najwyższych beneficjów, w tym do sukcesji w diecezji wrocławskiej po mającym już 80 lat biskupie zastrzeżono dla kandydatów pochodzących wyłącznie ze Śląska, Czech, Moraw lub Łużyc (wykluczając zatem w ten sposób Polaków). Dalsze ustalenia łagodziły nieco przepisy dotyczące ściągania podatków i dziesięciny.

    Ostrów Tumski (niem. Dominsel) – najstarsza, zabytkowa część Wrocławia, powstała na obszarze przepraw na Odrze, pomiędzy ujściem rzek Oławy na południu, Ślęzy i Widawy na północy. Rzeka rozgałęziając się na liczne odnogi utworzyła tu wyspy (staropol. ostrowy).Prawo kanoniczne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne.

    W zawartej trzy dni później drugiej części układu również uczestniczył – jako pośrednik – Albrecht von Kolowrat. Ustalenia regulowały stosunki kapitułą a społecznością miasta, m.in. zakazując rzemieślnikom pracującym na rzecz Kościoła sprzedaży swoich wyrobów, zakazując osiedlania się na Ostrowie Tumskim, zakazując sprzedaży na Ostrowie Tumskim piwa pochodzącego spoza miasta Wrocławia (piwo importowane mogło być przeznaczone tylko do bezpośredniego spożycia), a także potwierdzając ściśle granice pomiędzy jurysdykcją miasta i Kościoła – na moście Tumskim.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Most Tumski (potocznie nazywany także Mostem Zakochanych lub Mostem Katedralnym) – dwuprzęsłowy stalowy, nitowany most we Wrocławiu zbudowany w roku 1889 nad północną odnogą Odry pomiędzy Ostrowem Tumskim a Wyspą Piasek, na miejscu wcześniejszego mostu drewnianego. Do roku 1945 nosił nazwę Dombrücke.

    Układ ten uznawany jest za sukces negocjacyjny pełnomocnika królewskiego Albrechta, który uzyskał dla korony czeskiej potwierdzenie jej rządów nad Śląskiem, Łużycami i Morawami.

    5 kwietnia 1516, po dwunastu latach obowiązywania, układ kolowratski został przez papieża Leona X uznany za nieważny jako zawarty wbrew przepisom prawa kanonicznego.

    Przypisy

    1. Postanowienie to potwierdziło de facto pozycję mającego swe korzenie na Morawach koadiutora wrocławskiego Jana Thurzo, który dwa lata po zawarciu układu, po śmierci Jana Rotha w 1506, został wybrany biskupem diecezji we Wrocławiu.

    Bibliografia[]

  • Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2000
  • Biskup koadiutor – w Kościele katolickim prawnie ustanowiony przez papieża biskup, który po śmierci lub awansie biskupa diecezjalnego ma prawo następstwa po nim na urzędzie biskupa diecezji zgodnie z kanonem 403 § 3 kodeksu prawa kanonicznego z 1983.Piwo – najstarszy i najczęściej spożywany napój alkoholowy oraz trzeci po wodzie i herbacie najbardziej popularny napój na świecie. W znaczeniu ogólnym piwo to każdy napój otrzymany w wyniku enzymatycznej hydrolizy skrobi i białek zawartych w ziarnach zbóż i poddany fermentacji alkoholowej. W węższym znaczeniu pod pojęciem piwa rozumie się napój zawierający alkohol i dwutlenek węgla otrzymany w wyniku fermentacji alkoholowej wody, słodu i chmielu przy użyciu wyselekcjonowanych szczepów drożdży.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Czechy (czes. Čechy, łac. Bohemia, niem. Böhmen) – jedna z trzech historycznych ziem czeskich (krajów Korony Świętego Wacława), wraz z Morawami i Śląskiem Czeskim wchodząca w skład dzisiejszych Czech. W okresie największego rozwoju terytorialnego państwa czeskiego do Korony Królestwa Czech - Coronae Ragni Bohemie - powołanej do życia 7. 4. 1348 r. i de iure istniejącej do 1918 r. - należały, oprócz Królestwa Czech (Czech), Margrabstwa Morawskiego (Moraw), Księstwa Śląskiego (Śląska) także Margrabstwo Dolnych i Górnych Łużyc (do 1635), a także: Margrabstwo Brandenburskie (Brandenburgia, do 1415 r.), Księstwo Luksemburg (do lat 60. XV w.) oraz Górny Palatynat i Vogtland. Ziemie te (z wyjątkiem dwóch ostatnich) określano mianem krajów koronnych. Jądrem Korony były Czechy (królestwo Czeskie), a pozostałe kraje określano mianem krajów pobocznych Korony.
    Władysław II Jagiellończyk (ur. 1 marca 1456 w Krakowie, zm. 13 marca 1516 w Budzie) – król czeski od 1471, węgierski od 1490, syn króla polskiego Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, córki króla Niemiec, Czech i Węgier Albrechta II Habsburga.
    Jurysdykcja (z łac. iurisdictio dosł. "orzekam o prawie") – prawo sądzenia, posiadane przez dany podmiot (organ) uprawnienie (kompetencja) do rozpoznawania i rozstrzygania danych spraw, tj. orzekania w danej sprawie. Aby sąd mógł rozstrzygać w danej sprawie, muszą zostać spełnione określone warunki rozpatrywane osobno dla każdej konkretnej sprawy. Szczegółowo określają je ustawy, a w szczególności kodeksy postępowania (cywilnego, karnego, administracyjnego) . Zawsze należy sprawdzać, czy zakres działania sądu jest odpowiedni w danym przypadku, a także jego kompetencje oraz właściwości: rzeczową i miejscową.
    Zygmunt I Stary (ur. 1 stycznia 1467 roku w Kozienicach, zm. 1 kwietnia 1548 roku w Krakowie) – od roku 1506 wielki książę litewski, od 1507 roku król Polski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów na tronie polskim. Był przedostatnim z sześciu synów Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, ojcem m.in. Zygmunta II Augusta. Dwukrotnie żonaty: z Barbarą Zápolyą (1512), a po jej śmierci z Boną z rodu Sforzów (1518).
    Łużyce (grnłuż. Łužica, dlnłuż. Łužyca, niem. Lausitz, cz. Lužice, ros. Лужица; od ług – zbiornik wodny, kałuża) – kraina historyczna leżąca częściowo w Niemczech i częściowo w Polsce, położona między Kwisą i Łabą, zamieszkana przez Niemców, Polaków i Serbołużyczan.
    Encyklopedia Wrocławia – encyklopedia, zawierająca hasła związane z historią i współczesnością miasta Wrocławia.
    Jan IV Roth (ur. 30 listopada 1426 w Wemding w Bawarii (Rejencja Szwabia), zm. 21 stycznia 1506 w Nysie) – biskup wrocławski w latach 1482-1506. Starosta generalny Śląska w latach 1490-1497.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.