• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ukęślowe

    Przeczytaj także...
    Fiołkowce (Violales Perleb) - wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych rząd głównie roślin drzewiastych należący do klasy dwuliściennych. Należy do niego ponad 3000 gatunków.Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Wrzosowce, dwurożne (Ericales Bercht. & J. Presl) – klad roślin okrytonasiennych w tradycyjnych systemach klasyfikacyjnych w randze rzędu. Grupa ta jest blisko spokrewniona z dereniowcami Cornales, wraz z którymi oddzieliła się u podstawy linii rozwojowej tworzącej klad astrowych (ang. asterids). W zależności od systemu klasyfikacyjnego i rozwoju wiedzy o filogenezie tych roślin, bardzo zmieniał się zakres roślin jaki zaliczano do wrzosowców. W systemach preferujących podziały na liczne, niewielkie rzędy (system Takhtajana z 1997, system Reveala z 1999) do wrzosowców zaliczano nieliczne rodziny (od 3 do 5) z ok. 3,5 tysiącami gatunków. W ujęciu systemu APG III (2009) i według aktualizowanej strony Angiosperm Phylogeny Website do rzędu zaliczana jest cała linia rozwojowa oddzielona od pnia astrowych obejmująca 11 rodzin z 11,5 tysiącami gatunków.

    Ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt. 1993) – podklasa roślin zielnych, krzewów i drzew wyodrębniana w niektórych systemach klasyfikacyjnych roślin okrytonasiennych np. w systemie Cronquista (1981) i systemie Reveala z lat 1994-1999. W publikowanych w XXI wieku systemach APG (1998, 2003, 2009) zaliczane tu rzędy i rodziny klasyfikowane są w znacznej części w obrębie kladu różowych (rosids). Podklasa okazała się nie być taksonem monofiletycznym, toteż przestała być wyróżniana.

    System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).Ślazowce, malwowce (Malvales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. W dawniejszych systemach (np. w systemie Cronquista z 1981) rząd obejmował pięć blisko spokrewnionych z sobą rodzin. W XXI wieku systematycy traktują ten rząd bardziej obszernie, włączając doń ponad 6 tysięcy gatunków roślin pochodzących od wspólnego przodka. W różnych ujęciach rośliny te łączone są w taksony różnych rang; w systemie Reveala z 2007 wyróżnionych zostało aż 21 rodzin (w tym wydzielane wcześniej przez Cronquista), podczas gdy w systemie APweb szereg wydzielanych tak rodzin łączonych w jedną rodzinę ślazowatych (Malvaceae), a w sumie rodzin w rzędzie jest 10.

    Charakterystyka[]

    Grupowane w podklasie rośliny uznawano za dość pierwotne w obrębie okrytonasiennych. Do cech charakterystycznych tej grupy należą: często spiralne ułożenie elementów kwiatu, pierwotne cechy drewna, wolne pręciki wyrastające dośrodkowo (najbliższe zalążni są najmłodsze), zalążnia bywa często tworzona przez wolne owocolistki.

    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)

    Systematyka[]

    Podział podklasy w systemie Reveala
  • Nadrząd: Capparanae Reveal Phytologia76:3 1994
  • Rząd: Batales Engl. Syllabus,ed.5:111 1907
  • Rząd: Capparales Hutch. Bull.Misc.Inform.:122 1924 - kaparowce
  • Rząd: Gyrostemonales Takht. Divers.Classif.Fl.Pl.:123 1997
  • Rząd: Moringales Nakai Chosakuronbun Mokuroku:240 1943 - moringowce
  • Nadrząd: Cucurbitanae Reveal Phytologia76:4 1994
  • Rząd: Begoniales Dumort. Anal.Fam.Pl.:13 1829 – begoniowce
  • Rząd: Cucurbitales Dumort. Anal.Fam.Pl.:28 1829 – dyniowce
  • Nadrząd: Dillenianae Takht. Sist.Filog.Cvetk.Rast.:168 1967
  • Rząd: Dilleniales Hutch. Bull.Misc.Inform.1924:126 1924 – ukęślowce
  • Nadrząd: Ericanae Takht. Sist.Filog.Cvetk.Rast.:221 1967
  • Rząd: Actinidiales Takht. ex Reveal Phytologia74:174 1993 – aktinidiowce
  • Rząd: Bruniales Dumort. Anal.Fam.Pl.:33 1829
  • Rząd: Diapensiales Engl. & Gilg Engler's Syllabus,ed.9-10:3141924
  • Rząd: Ericales Dumort. Anal.Fam.Pl.:28 1829 – wrzosowce
  • Rząd: Fouquieriales Takht. ex Reveal Novon 2:238 1992
  • Rząd: Geissolomatales Takht. ex Reveal Novon2:238 1992
  • Nadrząd: Euphorbianae Takht. ex Reveal Novon 2:236 1992
  • Rząd: Euphorbiales Lindl. Nix.Pl.:13 1833 – wilczomleczowce
  • Nadrząd: Lecythidanae Takht. ex Reveal Novon2:236 1992
  • Rząd: Lecythidales Cronquist Bull.Jard.Bot.Bruxelles27:23 1957 – czaszniowce
  • Nadrząd: Malvanae Takht. Sist.Filog.Cvetk.Rast.:242 1967
  • Rząd: Cistales Rchb. Bot.Damen:496 1828 – czystkowce
  • Rząd: Malvales Dumort. Anal.Fam.Pl.:43 1829 – ślazowce
  • Rząd: Thymelaeales Willk. Anleit.Stud.Bot.2:235 1854 – wawrzynkowce
  • Nadrząd:Nepenthanae Takht. ex Reveal Phytologia79:71 1996
  • Rząd: Droserales Griseb. Grundr.Syst.Bot.:75 1854 – rosiczkowce
  • Rząd: Nepenthales Dumort. Anal.Fam.Pl.:14 1829
  • Nadrząd: Primulanae R.Dahlgren ex Reveal Phytologia79:71 1996
  • Rząd: Primulales Dumort. Anal.Fam.Pl.:29 1829 - pierwiosnkowce
  • Rząd: Styracales Bisch. Lehrb.Bot.2(2):655 1839 – styrakowce
  • Nadrząd: Sarracenianae Thorne ex Reveal Phytologia79:71 1996
  • Rząd: Sarraceniales Bromhead Edinburgh New Philos.J.24:417 1838
  • Nadrząd: Theanae R. Dahlgren ex Reveal Phytologia74:179 1993
  • Rząd: Ancistrocladales Takht. ex Reveal Novon2:238 1992
  • Rząd: Dioncophyllales Takht. ex Reveal Phytologia74:174 1993
  • Rząd: Elatinales Nakai J.Jap.Bot.24:13 1949
  • Rząd: Ochnales Hutch. ex Reveal Novon2:239 1992
  • Rząd: Paracryphiales Takht. ex Reveal Novon2:239 1992
  • Rząd: Physenales Takht. Divers.Classif.Fl.Pl.:168 1997
  • Rząd: Theales Lindl. Nix.Pl.:12 1833 – herbatowce, kameliowce
  • Nadrząd: Urticanae Takht. ex Reveal Novon2:237 1992
  • Rząd: Urticales Dumort. Anal.Fam.Pl.:15 1829 – pokrzywowce
  • Nadrząd: Violanae R. Dahlgren ex Reveal Novon2:237 1992
  • Rząd: Caricales L.D. Benson Pl.Classif.:648 1957 – melonowce
  • Rząd: Elaeocarpales Takht. Divers.Classif.Fl.Pl.:226 1997
  • Rząd: Passiflorales Dumort. Anal.Fam.Pl.:37 1829
  • Rząd: Salicales Lindl. Nix.Pl.:17 1833 – wierzbowce
  • Rząd: Tamaricales Hutch. Bull.Misc.Inform.1924:127 1924 – tamaryszkowce
  • Rząd: Violales Perleb Lehrb.Naturgesch.Pflanzenr.:316 1826 – fiołkowce
  • Przypisy

    1. Dilleniidae (ang.). W: Crescent Bloom [on-line]. [dostęp 2013-02-20].
    2. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-26].
    3. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. 2. warszawa: Muza S.A., 1998, s. 13. ISBN 83-7079-779-2.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Ukęślowce (Dilleniales Hutch.) – grupa roślin wyróżniana w randze rzędu o problematycznej wciąż pozycji filogenetycznej. Część analiz wskazuje na pokrewieństwo z goździkowcami Caryophyllales, inne każą uznać tę grupę za klad bazalny dla linii rozwojowej prowadzącej do kladu różowych. Do rzędu zaliczana jest współcześnie jedna rodzina ukęślowate (Dilleniaceae) obejmująca 10–14 rodzajów z ok. 400 gatunkami głównie roślin drzewiastych i pnączy, występujących w naturze wyłącznie na obszarach tropikalnych i subtropikalnych.Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wawrzynkowce (Thymelaeales Willk. 1854) - rząd krzewów należący do klasy Rosopsida. W Polsce występują dwa gatunki należące do tego rzędu: wawrzynek wilczełyko i wawrzynek główkowy. Oba objęte są ścisłą ochroną gatunkową.
    Herbatowce, kameliowce (Theales Lindl. 1833, Guttiferales) - rząd przeważnie roślin drzewiastych należący do klasy dwuliściennych. Zalicza się do niego ponad 2000 gatunków rosnących w krajach tropikalnych i subtropikalnych.
    System APG – nowoczesny, aktualizowany system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Nazwa pochodzi od akronimu międzynarodowej grupy systematyków roślin (ang. Angiosperm Phylogeny Group) zajmującej się klasyfikacją roślin okrytonasiennych z zastosowaniem metod systematyki molekularnej. W systemie tym rośliny porządkowane są według pokrewieństwa ustalanego przede wszystkim na podstawie danych molekularnych (analizie poddawane są dwa geny DNA chloroplastowego i jeden gen kodujący rybosomy), także z wykorzystaniem danych z zakresu morfologii i anatomii, chemotaksonomii, fitogeografii.
    Wierzbowce (Salicales Lindl.) – rząd roślin o zdrewniałych łodygach należący do klasy Rosopsida Batsch. Liczy ok. 400 gatunków. Do rzędu należy jedyna rodzina wierzbowatych.
    Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Rosidae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II i na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są winoroślowce (Vitales). Synapomorficzne cechy tej grupy to: wydłużony zalążek, zduplikowany genom, dysunkcyjny gen infA w DNA chloroplastydowym oraz brak mitochondrialnego intronu coxII.i3. Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.
    Paracryphiales – rząd roślin nasiennych wyodrębniony w systemie APG III (2009) oraz Angiosperm Phylogeny Website. Jest to takson monotypowy obejmujący jedną rodzinę Paracryphiaceae. Rośliny drzewiaste i krzewiaste, zimozielone, ulistnione spiralnie występujące we wschodniej Australii oraz na wyspach od Filipin po Nową Zelandię, na wschodzie po Nową Kaledonię.
    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.