• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ugoda austriacko-węgierska



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Austriacy – naród pochodzenia germańskiego, zamieszkujący głównie Austrię oraz włoski region Trydent-Tyrol Południowy. Ich językiem ojczystym jest język niemiecki – na terenie Austrii występuje kilka dialektów języka niemieckiego, a w powszechnym użyciu jest odrębny wariant tego języka (język niemiecki w Austrii). Dominującym wśród nich wyznaniem jest katolicyzm.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.
    Tło historyczne[]

    Cesarstwo Austrii stłumiło powstanie węgierskie w 1849 jedynie dzięki pomocy Imperium Rosyjskiego. Pomimo klęski powstania tendencje separatystyczne na Węgrzech co jakiś czas jednak nabierały na sile. W 1862 Lajos Kossuth wystąpił z planem konfederacji krajów naddunajskich, jednak pomysł ten zdecydowanie odrzuciła zarówno szlachta węgierska, jak i nieufni w stosunku do Kossutha Rumuni i Serbowie. Nie udały się też plany wzniecenia powstania na Węgrzech w związku z wybuchem powstania styczniowego w Królestwie Polskim; spisek został wykryty, a jego przywódcy (István Nedeczky i Pál Almásy) skazani na śmierć. Wyroków jednak nie ośmielono się wykonać, co przekonało Węgrów, że pozycja cesarza nie jest tak silna jak w 1861, gdy po wystąpieniu Ferenca Deáka o przywrócenie konstytucji z 1848 natychmiast rozwiązał węgierski Sejm.

    Zalitawia (węg. Lajtántúl, niem. Transleithanien) − potoczna nazwa węgierskiej części Austro-Węgier, pochodząca od rzeki Litawy, która w części była naturalną granicą między Cesarstwem Austrii a Królestwem Węgier. Oficjalna nazwa tej części monarchii brzmiała: Kraje Korony Świętego Stefana.Lajos Kossuth (ur. 19 września 1802 w Monoku, zm. 20 marca 1894 w Turynie) – węgierski szlachcic, prawnik, dziennikarz; przywódca rewolucji węgierskiej uważany za węgierskiego bohatera narodowego.

    W tej sytuacji Deák wiosną 1865 ogłosił ponownie publiczny apel do cesarza, by ten wprowadził na Węgrzech ustrój oparty na konstytucji z 1848, nieznacznie tylko zmodyfikowanej. W obliczu trudnej sytuacji międzynarodowej cesarz zdymisjonował liberalny rząd Antona von Schmerlinga i odwołał tzw. patent lutowy z 1861, co było odznaką ostatecznego upadku austriackiego centralizmu. W czerwcu 1865 cesarz przybył do Pesztu i przywrócił Radę Namiestniczą. W grudniu tegoż roku zebrał się węgierski sejm, na forum którego zaczęły się jednak znów ścierać dwie koncepcje przebudowy monarchii: federalistyczna, reprezentowana przez konserwatywną arystokrację węgierską i wspierana przez rząd austriacki Richarda Belcrediego, oraz dualistyczna, którą reprezentowali liberałowie Deáka.

    Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.

    Ugoda[]

    Franciszek Józef I z koroną świętego Stefana na głowie jako król Węgier I. Ferenc József

    Po klęsce w bitwie pod Sadową w 1866 (zobacz wojna prusko-austriacka) Austria została wyparta przez Prusy z Niemiec. Dodatkowo straciła swe wpływy we Włoszech, gdzie została wyparta z Wenecji. W tej sytuacji cesarz austriacki musiał ustąpić żądaniom stronnictwa Deáka i zgodzić się na ugodę z Węgrami, którą zawarto w lutym 1867. Cesarstwo Austrii przekształcono na monarchię podwójną (dualistyczną), aby utrzymać ją jako całość. Węgrzy dążyli do niepodległości, jednak związek z bardziej zamożną i bardziej uprzemysłowioną Austrią również był korzystny. Powstały dwa odrębne państwa, mające odrębne rządy, odrębne parlamenty, ale wspólnego monarchę – cesarza w Austrii (Przedlitawii), a króla na Węgrzech (Zalitawii; oficjalnej koronacji dokonano w 1867). Ugoda weszła w życie po koronacji i oficjalnym uznaniu przez nowego króla ustawy zasadniczej. Pierwszym premierem rządu węgierskiego został hrabia Gyula Andrássy.

    Anton Ritter von Schmerling (ur. 23 sierpnia 1805 w Wiedniu, zm. 23 maja 1893 w Wiedniu) – austriacki prawnik i polityk, premier rządu frankfurckiego w czasie Wiosny Ludów, minister i premier Austrii za rządów cesarza Franciszka Józefa.Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.

    Oprócz monarchy wspólnymi instytucjami były: ministerstwo spraw zagranicznych, ministerstwo wojny oraz specjalne ministerstwo finansów, które opłacało koszty tych dwu odrębnych resortów. Wspólny budżet właśnie dla wspólnych spraw uchwalać miały delegacje obu parlamentów, austriackiego, czyli Rady Państwa, i sejmu węgierskiego. Delegacje te zbierały się raz w Budapeszcie, a raz w Wiedniu, ale obradowały i głosowały osobno. Równocześnie ustanowiono podział wspólnych dochodów z wyraźnym uprzywilejowaniem Węgier, które miały pokrywać tylko 30% sum potrzebnych na wspólny budżet.

    Rumuni (rum. români, dawniej rumâni) – liczący ok. 23,5 mln osób naród wschodnioromański zamieszkujący przede wszystkim Rumunię. W większości posługują się językiem rumuńskim. Duża diaspora, głównie w Hiszpanii, USA, we Włoszech i na Ukrainie.Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).

    Ugoda była ważna tylko na dziesięć lat, więc co dziesięć lat Węgrzy mieli możność stawiania nowych warunków, ponieważ mieli faktycznie pozycję silniejszą niż Austria. Było to podyktowane ich korzystniejszą sytuacją wewnętrzną. Mieli oni bowiem zdecydowaną przewagę nad innymi narodowościami w swym państwie, zarówno w dziedzinie materialnej, jak kulturalnej i politycznej.

    Królestwo Węgier (1538-1699 dla odróżnienia od Węgier nieznajdujący się pod wpływem osmańskim znane jako Królewskie Węgry (Királyi Magyarország)) − Królestwo Węgier znajdujące się pod rządami Habsburgów jako królów Węgier. Wchodziły w skład Monarchii Habsburgów.Peszt (węg. Pest, słow. Pešť, serb. Pešta / Пешта) – wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).
    Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn.
    Związek Północnoniemiecki – związek państw utworzony przez Prusy w 1867, po wojnie austriacko-pruskiej i rozwiązaniu Związku Niemieckiego. Na początku był to związek wojskowy, a od 1 lipca 1867 państwo federalne.
    Sadowa (czes. Sadová) - wieś w Czechach, w kraju hradeckim, w powiecie Hradec Králové, położona na północny zachód od Hradca Králové, w Kotlinie Pardubickiej.
    Parlament – w państwach o demokratycznych systemach władzy, najwyższy organ przedstawicielski, a jednocześnie zasadniczy organ władzy ustawodawczej.
    Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.
    Henryk Wereszycki (właściwie Henryk Vorzimmer) (ur. 13 grudnia 1898 we Lwowie, zm. 27 lutego 1990 w Krakowie) – polski historyk, znawca dziejów Polski porozbiorowej, historii dyplomacji europejskiej w XIX w. i monarchii habsburskiej. Jeden z niewielu historyków polskich, czynnych w PRL, który kwestionował publicznie podstawy marksistowskiej wykładni dziejów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.