• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Uganda



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Wojna domowa w Ugandzie (znana także pod nazwą "Wojny w buszu" lub "Wojny Luwero") - kampania partyzancka prowadzona w latach 1981 - 1986 w Ugandzie przez Narodową Armię Oporu (NRA) przeciwko rządowi Miltona Obote, w późniejszym czasie przeciwko reżimowi Tito Okello.Yoweri Museveni, właśc. Yoweri Kaguta Museweni (ur. 15 sierpnia 1944 w Ntungamo) – ugandyjski ekonomista i polityk, od 29 stycznia 1986 sprawuje urząd prezydenta kraju.
    Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Uganda jest podzielona na 134 dystrykty w czterech regionach (Północnym, Wschodnim, Centralnym oraz Zachodnim) i miasto stołeczne.

    Dystrykty Ugandy:

  • Abim, Adjumani, Agago, Alebtong, Amolatar, Amudat, Amuria, Amuru, Apac, Arua
  • Budaka, Bududa, Bugiri, Bugweri, Buhweju, Buikwe, Bukedea, Bukomansimbi, Bukwo, Bulambuli, Buliisa, Bundibugyo, Bunyangabu, Bushenyi, Busia, Butaleja, Butambala, Butebo, Buvuma, Buyende
  • Dokolo
  • Gomba, Gulu
  • Hoima
  • Ibanda, Iganga, Isingiro
  • Jinja
  • Kaabong, Kabale, Kabarole, Kaberamaido, Kagadi, Kakumiro, Kalaki, Kalangala, Kaliro, Kalungu, Kampala*, Kamuli, Kamwenge, Kanungu, Kapchorwa, Kapelebyong, Karenga, Kasese, Kasanda, Katakwi, Kayunga, Kazo, Kibaale, Kiboga, Kibuku, Kikuube, Kiruhura, Kiryandongo, Kisoro, Kitagwenda, Kitgum, Koboko, Kole, Kotido, Kumi, Kwania, Kween, Kyankwanzi, Kyegegwa, Kyenjojo, Kyotera
  • Lamwo, Lira, Luuka, Luwero, Lwengo, Lyantonde
  • Madi-Okollo, Manafwa, Maracha, Masaka, Masindi, Mayuge, Mbale, Mbarara, Mitooma, Mityana, Moroto, Moyo, Mpigi, Mubende, Mukono
  • Nabilatuk, Nakapiripirit, Nakaseke, Nakasongola, Namayingo, Namisindwa, Namutumba, Napak, Nebbi, Ngora, Ntoroko, Ntungamo, Nwoya
  • Obongi, Omoro, Otuke, Oyam
  • Pader, Pakwach, Pallisa
  • Rakai, Rubanda, Rubirizi, Rukiga, Rukungiri, Rwampara
  • Sembabule, Serere, Sheema, Sironko, Soroti
  • Tororo
  • Wakiso
  • Yumbe
  • Zombo
  • Geografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Geografia Ugandy.
     Osobny artykuł: Miasta Ugandy.

    Kraj nie ma dostępu do morza. Granice mają łączną długość 2 729 km², w tym:

    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Brytyjska Imperialna Kompania Wschodnioafrykańska (ang. Imperial British East Africa Company) – brytyjska kompania handlowa, która administrowała Brytyjską Afryką Wschodnią. Kompania została założona w 1885 roku, po zakończeniu Konferencji Berlińskiej. Kierował nią Sir William Mackinnon przy wsparciu ze strony rządu brytyjskiego. Większość działań kompanii skupiała się wokół Mombasy oraz wybrzeża. Kompania okazała się mało efektywna, więc w 1894 roku podjęto decyzję o jej rozwiązaniu, a obszar którym zarządzała przekształcono w Protektorat Afryki Wschodniej.
  • Demokratyczną Republiką Konga 877 km
  • Kenia 814 km
  • Sudan Południowy 475 km
  • Tanzania 391 km
  • Rwanda 172 km
  • Topografia[ | edytuj kod]

    Kraj ten jest jednym z najwyżej położonych państw Afryki. 84% powierzchni kraju obejmuje północno-zachodnia część prekambryjskiej Wyżyny Wschodnioafrykańskiej. Najniższym punktem jest Nil Biały, 614 metrów n.p.m. Najwyższym - Góra Stanleya, 5110 m n.p.m.

    Dur brzuszny (łac. typhus abdominalis), zwany dawniej tyfusem lub tyfusem brzusznym, jest ogólnoustrojową chorobą bakteryjną wywołaną Gram-ujemnymi pałeczkami Salmonella sp., serotyp Salmonella typhi. Wywołują ją bakterie z grupy salmonelli, które w temperaturze 60 °C giną już po kilkunastu minutach. Źródłem zakażenia może być brudna woda, nieumyte owoce, a także nieczystości zawierające w sobie pałeczki Salmonella typhi. Charakteryzuje się gorączką, krańcowym wyczerpaniem, bólami brzucha, objawami zatrucia endotoksyną (splątanie) i różową wysypką, tak zwaną "różyczką durową" czyli rumieniową wysypką plamisto-grudkową zlokalizowaną na skórze klatki piersiowej lub nadbrzusza. Towarzyszy tym objawom także powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych szyi, oraz zapalenie spojówek. Pomimo gorączki występuje względna bradykardia.Nieprzenikniony Las Bwindi (ang. Bwindi Impenetrable Forest) - obszar wilgotnych lasów równikowych w południowo-zachodniej Ugandzie w górach na obrzeżach Wielkich Rowów Afrykańskich, rozpościerający się na wysokości 1160 do 2607 m n.p.m. Większa część obszaru lasu od 1991 roku objęta jest ochroną w ramach Parku Narodowego Bwindi (Bwindi Impenetrable National Park) o powierzchni 331 km². W 1994 roku park wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Stosunki wodne[ | edytuj kod]

    Rzeki w Ugandzie należą głównie do dorzecza Nilu, m.in.:

  • Katonga
  • Mayanja
  • Kafu
  • Na terenie Ugandy znajduje się wiele dużych zbiorników wodnych, m.in.:

  • Jezioro Wiktorii pow. 68,8 tys. km²
  • Jezioro Alberta 5,6 tys. km²
  • Jezioro Edwarda 2,33 tys. km²
  • Klimat[ | edytuj kod]

    Dominuje klimat równikowy; półpustynny na północnym wschodzie. Występują dwa okresy suche (grudzień-luty, czerwiec-sierpień).

    Ochrona przyrody[ | edytuj kod]

    W Ugandzie znajdują się 32 obszary chronione, które łącznie zajmują 8% powierzchni kraju.

    Nil Biały (arab. Bahr al-Abjad, An-Nil al-Abjad) – rzeka w Afryce, jedno z dwóch głównych ramion Nilu, które wraz z Nilem Błękitnym łączy się w okolicach Chartumu.Konwencja o różnorodności biologicznej (ang. Convention on Biological Diversity, w skrócie CBD) – umowa międzynarodowa sporządzona 5 czerwca 1992 roku na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro określająca zasady ochrony, pomnażania oraz korzystania z zasobów różnorodności biologicznej. Konwencja weszła w życie 29 grudnia 1993 roku. W 2010 roku lista stron konwencji (List of Parties) objęła 193 uczestników, w tym większość państw świata.

    Wybrane parki narodowe:

  • Ruwenzori
  • Kabalega
  • Elgon
  • Kibale
  • Kidepo
  • Nimule
  • Bwindi.
  • Do największych problemów i wyzwań związanych ze środowiskiem i ekologią należą: osuszanie terenów podmokłych, deforestacja, nadmierny wypas i erozja gleb, zanieczyszczenie wód przez przemysł, kłusownictwo.

    Demografia[ | edytuj kod]

    Ludność Ugandy jest jedną z najmłodszych i najszybciej przyrastających na świecie, z dzietnością ok. 5,54 dziecka/kobietę. Poza miastami, faktyczna dzietność przewyższa dzietność oczekiwaną przez kobiety o 1-2 dzieci. Oznacza to szeroki brak pokrycia potrzeb antykoncepcji, niewystarczające wsparcie państwowe dla planowania rodziny, i kulturowe oczekiwanie posiadania dużej rodziny.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Na duży wskaźnik umieralności wpływa duża liczba ciąży, krótki czas między nimi, oraz wczesny wiek rozpoczęcia współżycia (średnia wieku pierwszego porodu wyniosła niespełna 19 lat w 2011 roku). Z powodu nierówności społecznych, słabej edukacji i silnego patriarchatu kobiety często mają żaden lub niewielki wpływ na swoją dzietność. Śmiertelność noworodków wyniosła 32,6 zgonu na 1000 żywych urodzin.

    Konwencja wiedeńska w sprawie ochrony warstwy ozonowej (ang: Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer) – międzynarodowy traktat podpisany 22 marca 1985 przez państwa Wspólnoty Europejskiej, mający na celu tworzenie zarysu polityki ochrony warstwy ozonowej w krajach sygnatariuszach. Obecnie należy do niego 198 stron. Afryka Wschodnia – umowny region geograficzny w Afryce obejmujący tereny na wschód od Nilu i Wielkiego Rowu Afrykańskiego, w tym wyspy na Oceanie Indyjskim, tradycyjnie zaliczane do Afryki.

    Przyrost naturalny szacowany na 2020 rok wyniósł 3,34% i był 5. najwyższy na świecie, z liczbą urodzin 42,3/1000 mieszkańców, przy 5,3 zgonu/1000 mieszkańców. Migracja w kraju jest ujemna i wynosi ok. -3,5/1000 mieszkańców.

    Gęstość zaludnienia jest nierównomierna. Najwyższa jest w południowej części kraju, szczególnie przy jeziorach Wiktorii i jez. Alberta. Najmniejsza - na północnym wschodzie. Na terenach miejskich mieszka 1/4 ludności. Urbanizacja w latach 2015-2020 postępowała w tempie 5,7% rocznie.

    Uganda była krajem z dużą liczbą uchodźców i migrantów, przybywających i wybywających. W latach 70. XX wieku, pod rządami Idiego Amina, kraj opuściła duża liczba mieszkańców pochodzenia azjatyckiego. Jednocześnie wielu Ugandyjczyków migrowało z kraju (przede wszystkim do RPA i Kenii) w poszukiwaniu pracy. Między innymi z tego powodu kraj zmaga się z brakami personelu medycznego. Kraj przyjmował i przyjmuje uchodźców z krajów sąsiednich, szczególnie z Demokratycznej Republiki Konga, Sudanu Południowego i Rwandy.

    Jezioro Alberta (ang. Lake Albert, fr. Lac Albert, Albert Nyanza, dawniej jezioro Mobutu Sese Seko) – jezioro w Afryce, jedno z Wielkich Jezior Afrykańskich, siódme pod względem powierzchni na tym kontynencie.Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (ang: United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC lub FCCC) – umowa międzynarodowa określająca założenia międzynarodowej współpracy dotyczącej ograniczenia emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zjawisko globalnego ocieplenia. Konwencja podpisana została podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju popularnie zwanej Szczytem Ziemi w 1992 w Rio de Janeiro.

    Struktura wiekowa[ | edytuj kod]

    Społeczeństwo Ugandy jest jednym z najmłodszych na świecie - ponad 2/3 mieszkańców nie skończyło 25 roku życia. Mediana wieku w 2020 roku wyniosła 15,7 roku (mężczyźni: 14,9 roku; kobiety: 16,5 roku) - druga najniższa na świecie po Nigrze.

    Szacunkowa struktura wiekowa w 2020:

    Samolot transportowy – samolot dostosowany do przewozu towarów i przesyłek pocztowych, także duży samolot, służący do przewozu sprzętu wojskowego, oddziałów desantowych, grup rannych itp.Uganda - jest niewielkim państwem położonym w Afryce Wschodniej. Obecnie kraj zaliczany jest do najbiedniejszych państw świata.
  • 0-14 lat: 48,21%
  • 15-24 lat: 20,25%
  • 25-54 lat: 26,24%
  • 55-64 lat: 2,91%
  • 65 lat i więcej: 2,38%
  • Przewaga mężczyzn nad kobietami występuje tylko w urodzeniach (1,03:1) i w grupie wiekowej do 14 roku życia (1,02:1). Średnia dla całej populacji wyniosła 0,94:1 w 2020 roku.

    Średnia oczekiwana długość życia wyniosła 68,2 roku. Dla mężczyzn (66 lata) jest znacznie krótsza niż dla kobiet (70,5 roku).

    Park Narodowy Rwenzori Mountains – park narodowy położony w południowo-zachodniej Ugandzie. Park został utworzony w 1991 na powierzchni 996 km². W 1994 Park Narodowy Rwenzori Mountains został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (Konwencja jamajska, Konwencja o prawie morza, ang. United Nations Convention on the Law of the Sea) – umowa międzynarodowa wypracowana podczas obrad III Konferencji Prawa Morza ONZ, podpisana 10 grudnia 1982 w Montego Bay na Jamajce. Obecnie stanowi podstawowy dokument prawny w dziedzinie prawa morza. Została ratyfikowana przez 164 państwa i Unię Europejską. Również państwa, które konwencji nie ratyfikowały (jak np. Stany Zjednoczone) a nawet jej nie podpisały (np. Turcja) wskazują na tę umowę jako na kodyfikację zwyczajowego prawa morza i powołują się na jej postanowienia.

    Struktura etniczna[ | edytuj kod]

    Mężczyzna z plemienia Ganda w tradycyjnym stroju.
    Mieszkanie typowe dla ludności Hima.

    W związku ze zróżnicowaną strukturą etniczną, w kraju używa się wielu języków z różnych grup językowych. Językami urzędowymi jest angielski i swahili. Popularnym językiem w stolicy i okolicach jest lugandyjski (gandyjski).

    Tito Lutwa Okello (ur. 1914 w dystrykcie Kitgum, zm. 3 czerwca 1996 w Kampali) – ugandyjski generał i polityk, prezydent kraju w latach 1985-1986.Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), w wersji angielskiej International Court of Justice (ICJ), w wersji francuskiej Cour Internationale de Justice (CIJ) – główny organ sądowy ONZ. Został ustanowiony w 1945 do rozstrzygania sporów między państwami. Trybunał działa według swego Statutu, który opiera się na Statucie Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej i stanowi integralną część Karty Narodów Zjednoczonych. Wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych są ipso facto stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Państwo nienależące do Organizacji Narodów Zjednoczonych może przystąpić do Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na warunkach, które w każdym przypadku ustali Zgromadzenie Ogólne na zalecenie Rady Bezpieczeństwa.

    Wyznania religijne[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Religia w Ugandzie.

    Struktura religijna kraju w 2014 roku według CIA:

  • protestantyzm – 45,1% (głównie: anglikanie – 32% i zielonoświątkowcy)
  • katolicyzm – 39,3%
  • islam – 13,7%
  • inne religie – 1,6%
  • brak religii – 0,2%.


  • Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Premier (z fr. premier - pierwszy, od łac. primus - pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: prezydent ministrów oraz prezes ministrów). W innych krajach nazywany: pierwszy minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), prezydent ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, minister stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.
    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Park Narodowy Nimule – park narodowy położony w południowej części Sudanu Południowego na granicy z Ugandą. Ma powierzchnię 410 km² i leży na wysokości do 600 do 700 m n.p.m. Jego nazwa pochodzi od granicznego miasta Nimule. Średni roczny opad waha się w zależności od roku od 900 do 1800 mm.
    Armia Bożego Oporu (ang. Lord’s Resistance Army, LRA) – fanatyczna organizacja partyzancka powstała w 1987 roku w północnej Ugandzie. LRA zabiła kilkadziesiąt tysięcy osób.
    Samolot szkolno-bojowy – rodzaj lekkiego samolotu służącego do szkolenia w zakresie pilotażu zaawansowanego (szkolenia zaawansowanego) w wojskach lotniczych, wyposażonego w ograniczone zdolności bojowe. Samoloty tego rodzaju posiadają zwykle lepsze właściwości lotne od samolotów szkolno-treningowych, pozwalają na szerszy zakres szkolenia na wyższym poziomie pilotażu, oferując ponadto możliwość szkolenia w zakresie prowadzenia bojowych operacji powietrznych, a także w ograniczonym zakresie prowadzenia rzeczywistych operacji bojowych w zwalczaniu celów powietrznych oraz powierzchniowych, zwłaszcza naziemnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.