• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Udo

    Przeczytaj także...
    Przedudzie, prefrmur, postrochanter (łac. praefemur, trochantellus) – człon odnóża niektórych stawonogów położony pomiędzy krętarzem a udem (występuje u pareczników i krocionogów) lub odsiebna część krętarza.Roztocze (Acari) – liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych. Roztocze są saprofagiczne (jak np. mechowce), ale także są wśród nich pasożyty (głównie ektopasożyty) i drapieżniki. Niektóre mogą przenosić choroby lub być szkodnikami magazynowymi. Zamieszkują wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne. Dostosowały się do różnych środowisk: żyją w glebie, kurzu domowym (Roztocze kurzu domowego), w strefie przybrzeżnej środowisk słodkowodnych (tzw. wodopójki) a nawet w gorących źródłach.
    Odnóża – parzyste przydatki występujące na tagmach stawonogów. Pełnią funkcje (często związane z lokalizacją): czuciowe, pokarmowe, lokomotoryczne, kopulacyjne, transportowe, przędne. Ilość, budowa i rozmieszczenie odnóży jest ważną cechą taksonomiczną.

    Udo (łac. femur) – część kończyny miednicznej (tylnej lub dolnej) pomiędzy stawem kolanowym a biodrowym, a także człon odnóży stawonogów.

    U stawonogów udo stanowi część telopoditu, odpowiadającą meropoditowi skorupiaków. Leży pomiędzy krętarzem a golenią lub pomiędzy krętarzem a rzepką (u roztoczy kolanem), ale może być poprzedzone jeszcze przedudziem. Udo może także ulegać wtórnemu podziałowi na dwa człony: basifemur i telofemur. Wśród owadów udo jest często najdłuższą i najsilniejszą częścią odnóża. Szczególnie silnie wykształcone jest w odnóżach skocznych, np. u prostoskrzydłych.

    Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) - staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.Stawonogi (Arthropoda, z gr. ἄρθρον arthron – staw + πούς, ποδός pous, podos – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.

    Galeria[ | edytuj kod]

    Mięśnie uda człowieka, widok z przodu
    Mięśnie uda człowieka, widok z tyłu
    Odnóże owada: udo oznaczone literą C
    Odnóże pająka: udo oznaczone cyfrą 3


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
    2. Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 1. Szczękoczułkopodobne, skorupiaki. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 3, 357. ISBN 978-83-01-16568-0.
    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologiaCzłowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo. Występuje na wszystkich kontynentach.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pająki (Araneae) – najliczniejszy rząd pajęczaków, należy do niego ponad 40 tys. opisanych gatunków. Są to zwierzęta typowo lądowe, o wielkości od 0,5 mm do 12 cm ciała i do ok. 32 cm rozstawu odnóży.
    Krętarz (łac. trochanter) – człon odnóża stawonogów położony między biodrem a udem. Z biodrem jest połączony stawem pierwotnym, a z udem – stawem wtórnym.
    Rzepka (łac. patella) - płaska, trójkątna kość współtworząca staw kolanowy. Wierzchołek (apex patellae) tej kości skierowany jest ku dołowi, a podstawa (basis patellae) ku górze. Na powierzchni tylnej mieści się dwudzielna powierzchnia stawowa. Powierzchnia przednia rzepki zrasta się ze ścięgnem mięśnia czworogłowego. Rzepka jest największą trzeszczką ciała.
    Kończyna – część ciała kręgowców. U ryb parzyste płetwy brzuszne (łac. pinna ventralis) i płetwy piersiowe (łac. pinna pectoralis) biorą tylko nieznaczny udział w przemieszczaniu. U kręgowców lądowych nastąpiło w przebiegu filogenezy stopniowe doskonalenie i modyfikacja kończyn piersiowych (przednich, górnych) i miednicznych (tylnych, dolnych). Najwyższy rozwój, zarówno pod względem strukturalnym, jak i czynnościowym, cechuje kończyny piersiowe ptaków (skrzydła) oraz kończyny ssaków, wykazujące wielką różnorodność. Kończyny mają zasadniczy plan budowy wspólny. Można tu wyróżnić:
    Prostoskrzydłe (Orthoptera) – rząd owadów uskrzydlonych w większości ciepło- i słońcolubnych (heliobiontów), rozpowszechnionych na całym świecie, głównie w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego, potocznie nazywanych konikami polnymi. Charakteryzują się przeobrażeniem niezupełnym, dwiema parami niejednakowych skrzydeł i kryptycznym ubarwieniem. Należą do nich świerszcze, pasikoniki, reliktowe weta oraz – uznawane za jedne z najgroźniejszych szkodników upraw – szarańcze, stąd prostoskrzydłe są czasami nazywane szarańczakami.
    Meropodit (łac. merus) – człon (podomer) endopoditu odnóża skorupiaków. Poprzedzony jest ischiopoditem, a odsiebnie od niego znajduje się karpopodit. Jego odpowiednikiem u innych stawonogów jest udo.
    Goleń, podudzie (łac. crus) – odcinek kończyny dolnej człowieka lub tylnej zwierzęcia, między stawem skokowym i kolanem. U ssaków szkielet goleni stanowi kość piszczelowa i kość strzałkowa. Przy zgiętym stawie kolanowym może obracać się w bok bądź do wewnątrz dzięki łąkotkom.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.