• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tyzenhauzowie

    Przeczytaj także...
    „Mazepa. Tragedia w pięciu aktach" – dramat napisany przez Juliusza Słowackiego w Paryżu, w drugiej połowie roku 1839. Został wydany w 1840 również w Paryżu. Wystawiony w Budapeszcie w 1847.Stefan Tyzenhauz herbu Bawół (zm. 28 lutego 1708) – wojewoda nowogródzki od 1689, kuchmistrz wielki litewski i podstoli wielki litewski od 1687.
    Dönhoff – niemiecki ród szlachecki, pochodzący z Hrabstwa Mark w Westfalii, po raz pierwszy wymieniony w 1282 r. W XIV w. przedstawiciele rodu osiedli na terenie inflanckich ziem zakonu krzyżackiego (zakon inflancki). Po przyłączeniu Inflant do Rzeczypospolitej (pakt wileński – 1561 r.) zasilili szeregi polskiej szlachty. W 1633 r. osiągnęli godność hrabiów Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (niem. Reichsgrafen), wchodząc tym samym w szeregi arystokracji. W 1637 r. hr. Kacper uzyskał tytuł księcia cesarstwa (niem. Reichsfürst). Linia jego potomków wygasła w XVIII w.
    Herb Bawół
    Nagrobek rotmistrza Kaspra Tyzenhausa w Katedrze w Rydze

    Polska rodzina szlachecka z Inflant herbu Bawół (niem. Tiesenhausen).

    Ciekawostki[ | edytuj kod]

  • Tyzenhauz to też nazwisko dworzanina królewskiego występującego w dramacie „Mazepa. Tragedia w pięciu aktach”. Dramat napisany przez Juliusza Słowackiego, w drugiej połowie roku 1839, który został wydany w 1840 w Paryżu.
  • Szlachta w Inflantach polskich pochodzi przeważnie z rodów niemieckiego rycerstwa mieczowców zwanych też kawalerami mieczowymi jak Borch, Plater, Hilzen, Zyberg, Weissenhof, Tyzenhaus, Grotus, Mohl, Denhof, Rejtan, Manteuffel, a inni jak Szadurscy, Karniccy, Benisławscy, Sokołowscy, Kubliccy, Wereszczyńscy; należała do tych rodzin polskich, które za zasługi dla kraju otrzymały tu nadania, albo też z Litwy tu osiadły.
  • „W Słucku sławna była fabryka złotogłowu i pasów litych na całą Polskę; udoskonalona staraniem Tyzenhauza.” (z komentarzy Adama Mickiewicza do „Pana Tadeusza”)

    Antoni Tyzenhauz herbu Bawół (ur. w 1756 roku – zm. 19 lutego 1816 roku) – generał wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku i poseł na sejm 1776 roku z powiatu rzeczyckiego, chorąży wileński w 1777 roku, starosta rohaczewski, prezydent Wilna w 1792 roku, poseł na Sejm Czteroletni z województwa wileńskiego w 1790 roku, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej, , był członkiem sprzysiężenia, przygotowującego wybuch powstania kościuszkowskiego na Litwie, deputowany Wydziału Porządku Deputacji Centralnej Wielkiego Księstwa Litewskiego w insurekcji kościuszkowskiej.Pas kontuszowy – pas o długości od 3 do 4,5 m i szerokości 40 cm noszony przez szlachtę w Koronie i na Litwie do kontusza.

    Znane postacie historyczne[ | edytuj kod]

  • Kasper Tyzenhaus – rotmistrz w wojskach Rzeczypospolitej i obrońca Tartu (Dorpatu) podczas wojny ze Szwecją w 1600 roku.
  • Jan Zygmunt Tyzenhauz - (ur. ok. 1630), chorąży litewski, dworzanin króla Jana II Kazimierza (prawdopodobnie o nim wspomina H.Sienkiewicz w powieści "Potop")
  • Jerzy Tyzenhauz - miecznik wielki litewski w latach 1650-1679
  • Gothard Jan Tyzenhauz (zm. 1669), duchowny katolicki, biskup smoleński od 1668.
  • Stefan Tyzenhauz (zm. 28 lutego 1708), wojewoda nowogródzki od 1689, kuchmistrz wielki litewski i podstoli wielki litewski od 1687.
  • Jan Stefan Tyzenhauz (zm.1730), wojewoda mścisławski w 1714 roku, pisarz wielki litewski w 1699 roku.
  • Antoni Tyzenhauz (ur. 1733, zm. 31 marca 1785), podskarbi nadworny litewski i starosta grodzieński od 1765.
  • Antoni Tyzenhauz (ur. 1756 roku, zm. 19 lutego 1816 roku), generał Wielkiego Księstwa Litewskiego, chorąży wileński, starosta rohaczewski
  • Ignacy Tyzenhauz (ur. 1760, zm. 1822 roku), generał major Armii Wielkiego Księstwa Litewskiego, członek Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1812 roku, starosta posolski.
  • Konstanty Tyzenhauz - (ur. 3 czerwca 1786 r., zm. 16 marca 1853 r.), ornitolog, malarz.
  • Dwory, pałace i zamki[ | edytuj kod]

  • Pałac w Postawach

    Podskarbi nadworny litewski, podskarbi dworny (łac. vicethesaurarius, subthesaurarius magni ducis Lithuaniae) – urząd centralny ministerialny I Rzeczypospolitej.Gothard Jan Tyzenhauz lub Tyzenhaus herbu Bawół (niem. Gotthard Johann von Tiesenhausen; zm. 1669) – biskup tytularny metoneński i sufragan wileński w latach 1661-1668, biskup smoleński od 1668.
  • Pałac w Rokiszkach

  • Dwór w Wieprzach

  • Pałac w Grodnie (nie istnieje)

  • Pałac Stanisławówka w Grodnie wybudowany przez Antoniego Tyzenhauza dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego

  • Ruiny zamku w Bērzaune

    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Zakon kawalerów mieczowych, łac. Fratres militiae Christi de Livonia, niem. Brüder der Ritterschaft Christi (inne nazwy: zakon liwoński, rycerze chrystusowi) – niemiecki zakon rycerski w Inflantach (Łotwa i Estonia), założony w oparciu o regułę templariuszy w Rydze przez biskupa Alberta von Buxhövdena w 1202 r. dla obrony i rozszerzania diecezji.
  • Dwór wzniesiony na fundamentach zamku w Tirza

  • Siedziba Tyzenhauzów znajdowała się również w Laši (Alt-Lassen) na Łotwie.

  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kasper Niesiecki: Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk, 1839-1845.
  • Juliusz Karol Ostrowski: Księga herbowa rodów polskich, Warszawa, 1897.
  • Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. W tekście 63 autentycznych rycin, Kraków 1903.
  • Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz, Kraków, 1998.
  • Genealogia rodu Tyzenhauz
  • Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Kuchmistrz wielki litewski (łac. magister culinae Magni Ducatus Lithuaniae) – urząd dworski Wielkiego Księstwa Litewskiego I Rzeczypospolitej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Podstoli wielki litewski (łac. subdapifer Magni Ducatus Lithuaniae) – honorowy urząd dworski Wielkiego Księstwa Litewskiego I Rzeczypospolitej.
    Juliusz Karol Ignacy Stanisław Kostka Ostrowski, hrabia herbu Rawicz (ur. 16 stycznia 1854 w Warszawie, zm. 12 marca 1917 w Glion, Szwajcaria) – historyk, prawnik, heraldyk polski, konserwatywny działacz katolicki, kolekcjoner malarstwa polskiego.
    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.
    Antoni Tyzenhauz lub Antoni Tyzenhaus herbu Bawół (ur. 1733 w Nowojelni, zm. 31 marca 1785 w Warszawie) – podskarbi nadworny litewski i starosta grodzieński od 1765, pisarz wielki litewski 1762-1764, koniuszy litewski 1764-1765, w latach 1765-1780 zarządca litewskich ekonomii królewskich, w 1771 odznaczony Orderem Orła Białego.
    Konstanty Tyzenhauz (ur. 3 czerwca 1786 r. w Żołudku koło Grodna, zm. 16 marca 1853 r. w Postawach) - polski hrabia, ornitolog, ziemianin, malarz (uczeń Jana Piotra Norblina).
    Pałac Stanisławów – zespół pałacowy podmiejskiej rezydencji, której właścicielem był król Stanisław August Poniatowski. Znajduje się na końcu obecnej ul. Timiriaziewa.
    Juliusz Słowacki herbu Leliwa (ur. 4 września 1809 w Krzemieńcu, zm. 3 kwietnia 1849 w Paryżu) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich doby romantyzmu, dramaturg i epistolograf. Obok Mickiewicza i Krasińskiego określany jako jeden z Wieszczów Narodowych. Twórca filozofii genezyjskiej (pneumatycznej), epizodycznie związany także z mesjanizmem polskim, był też mistykiem. Obok Mickiewicza uznawany powszechnie za największego przedstawiciela polskiego romantyzmu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.