• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Tyton

    Przeczytaj także...
    Otnielozaur (Othnielosaurus) – rodzaj niewielkiego dinozaura ptasiomiednicznego żyjącego w późnej jurze, od około 155 do 148 mln lat temu, na terenie formacji Morrison w obecnych zachodnich Stanach Zjednoczonych. Jego nazwa honoruje amerykańskiego paleontologa Othniela Charlesa Marsha, który początkowo zaklasyfikował otnielozaura do rodzaju Laosaurus. Nazwa Othnielosaurus została ukuta dla skamieniałości przypisanych początkowo do rodzaju Othnielia – uznawanego obecnie za wątpliwy. Othnielosaurus był przeważnie klasyfikowany jako przedstawiciel hipsylofodontów – niewielkich dwunożnych roślinożerców lub wszystkożerców – jednak nowsze badania podają w wątpliwość istnienie hipsylofodontów jako odrębnej grupy.Diplodocus – rodzaj dinozaura z rodziny diplodoków, którego skamieniałe szczątki odkrył po raz pierwszy w 1877 S. W. Williston. Wzorowana na łacinie nazwa rodzajowa ukuta przez Marsha w 1878 pochodzi od starogreckich słów (diploos) "podwójny" i (dokos) "belka", odnosząc się do dwubelkowych szewronów umiejscowionych w dolnej części ogona. Sądzono, że był unikalne dla diplodoka, jednakże znaleziono je także u innych członków tej rodziny, a także u innych zauropodów, jak choćby mamenchizaura.
    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.

    Tyton – w stratygrafii piętro górnej jury w eratemie mezozoicznym, trwające według przyjmowanego do 2012 roku przez Międzynarodową Komisję Stratygrafii podziału jury około 5 milionów lat (od 150,8 ± 4,0 do 145,5 ± 4,0 mln lat temu); w roku 2012 Komisja poprawiła datowanie na od 152,1 ± 0,9 do 145,0 ± 0,8 mln lat temu. Młodsze piętro od kimerydu a starsze od berriasu.

    Iguanodony (Iguanodontia) to grupa ornitopodów znanych od środkowej jury do późnej kredy. Należą do nich między tak znane dinozaury jak Iguanodon, Camptosaurus, Ouranosaurus czy Edmontosaurus. Iguanodony są ogólnie dość dobrze poznaną grupą dinozaurów ptasiomiednicznych i najwcześniejszą odkrytą (iguanodon był po megalozaurze pierwszym odkrytym dinozaurem). Największy z nich – Zhuchengosaurus osiągał do ok. 16 m długości co czyniło go największym dinozaurem ptasiomiednicznym. Iguanodony charakteryzujące się masywniej zbudowanym i większym ciałem niż bardziej bazalne ornitopody, rozbudowanymi kośćmi nosowymi oraz minimum sześcioma kręgami piersiowymi zazwyczaj klasyfikuje się jako infrarząd ornitopodów, choć Benton (2004)uważa te drugie za infrarząd, a Iguanodontia nie nadaje rangi. Tradycyjnie do iguanodonów wliczano nadrodzinę Iguanodontoidea i rodzinę Iguanodontidae. Nowsze jednak badanie wykazały, że tak rozumiane Iguanodontia jest grupą grupą parafiletyczną, gdyż nie umieszcza się w ich obrębie Hadrosauridae. Obecnie w literaturze naukowej termin Iguanodontia jest nadal stosowany, choć nie posiada rangi i wlicza się do niego także hadrozaury.Driozaur (Dryosaurus) - dwunożny, roślinożerny ornitopod będący bazalnym przedstawicielem kladu Iguanodontia, żyjący w późnej jurze na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Jego skamieniałości odkryto na zachodzie USA. Miał mocno umięśnioną szczękę, zakończoną kostnym, bezzębnym dziobem. Długość - 3-4 metry, wagi 400 - 500 kg. Znaczenie nazwy - jaszczur drzewny, jaszczur leśny, jaszczur dąb.

    Inaczej, niż to się zwykle dzieje w geologii, nazwę piętro to zaczerpnęło z mitologii greckiej, a dokładniej od Titonosa, księcia Troi, syna króla Laomedona. Zakochał się on w Eos, bogini jutrzenki; piętro zyskało tę nazwę, gdyż znajduje się "u zarania" nowego okresu – kredy.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Fauna tytonu[ | edytuj kod]

    Zauropody[ | edytuj kod]

  • Apatozaurdiplodokokształtny, USA
  • Diplodok – diplodokokształtny, USA
  • Mamenchizaur – przedstawiciel Macronaria, Chiny
  • Ankylozaury[ | edytuj kod]

  • Gargojleozaurankylozaur, USA
  • Mymurapeltaankylozaur, USA
  • Stegozaury[ | edytuj kod]

  • Stegozaurstegozaur, USA
  • Ornitopody[ | edytuj kod]

  • Otnielozaur – USA
  • Drinkerhipsylofodont, USA
  • Otnieliahipsylofodont, USA
  • Driozaurigunodont, USA, Tanzania
  • Kamptozaurigunodont, Wielka Brytania, Francja, USA
  • Drakonyksigunodont, Portugalia
  • Ceratopsy[ | edytuj kod]

  • Czaojangzaurczaojangzaur, bardzo wczesny przedstawiciel, Chiny
  • Siuanhuaceratopsczaojangzaur, bardzo wczesny przedstawiciel, Chiny
  • Krokodylomorfy[ | edytuj kod]

  • Dakosaurus andiniensis – Thalattosuchia, Wielka Brytania, Francja, Szwajcaria, Niemcy, Polska, Rosja, Argentyna, Meksyk
  • Geozaur – Thalattosuchia, Wielka Brytania, Francja, Szwajcaria, Niemcy, Argentyna, Kuba, Meksyk
  • Machimosaurus – Thalattosuchia, Austria, Wielka Brytania, Niemcy, Portugalia, Szwajcaria
  • Metriorynch – Thalattosuchia, Anglia, Francja, Niemcy, Argentyna, Chile
  • Steneosaurus – Thalattosuchia, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Szwajcaria, Maroko
  • Plezjozaury[ | edytuj kod]

  • Simolestespliozaur, Indie (w innych piętrach także Francja i Anglia)
  • Belemnity[ | edytuj kod]

  • Produvalia
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Gabi Ogg: International Stratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Wrzesień 2010. [dostęp 16 stycznia 2013].
    2. K.M. Cohen, S. Finney, P.L. Gibbard: International Chronostratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Sierpień 2012. [dostęp 16 stycznia 2013].
    3. Steel R. 1973. Crocodylia. Handbuch der Paläoherpetologie, Teil 16. Stuttgart: Gustav Fischer Verlag,116 pp.
    4. Radwańska U, Radwański A. 2003. The Jurassic crinoid genus Cyclocrinus D’Orbigny, 1850: still an enigma. Acta Geologica Polonica 53 (2003),(4): 301-320.
    5. Ochev VG. 1981. [Marine crocodiles in the Mesozoic of Povolzh'e] Priroda 1981: 103
    6. Vignaud P, Gasparini ZB. 1996. New Dakosaurus (Crocodylomorpha, Thalattosuchia) from the Upper Jurassic of Argentina. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Paris, 2 322: 245-250
    7. Buchy M-C, Stinnesbeck W, Frey E, Gonzalez AHG. 2007. First occurrence of the genus Dakosaurus (Crocodyliformes, Thalattosuchia) in the Late Jurassic of Mexico. Bulletin de la Societe Geologique de France 178 (5): 391-397.
    8. Gasparini ZB, Dellapé D. 1976. Un nuevo cocodrilo marino (Thalattosuchia, Metriorhynchidae) de la Formación Vaca Muerta (Jurasico, Tithoniano) de la Provincia de Neuquén (República Argentina). Congreso Geológico Chileno 1: c1-c21.
    9. Gasparini ZB, Iturralde-Vinet M. 2001. Metriorhynchid crocodiles (Crocodyliformes) from the Oxfordian of Western cuba. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Monatshefte 9: 534–542.
    10. Frey, E., Buchy, M.-C., Stinnesbeck, W. & López-Oliva, J.G. 2002. Geosaurus vignaudi n. sp. (Crocodylia, Thalattosuchia), first evidence of metriorhynchid crocodilians in the Late Jurassic (Tithonian) of central-east Mexico (State of Puebla). Canadian Journal of Earth Sciences 39: 1467–1483.
    11. Gasparini Z. 1975. Revison de ?Purranisaurus potens RUSCONI, 1948 (Crocodilia, Thalattosuchia). Los Thalattosuchia como un nuevo Infraorden de los Crocodilia. Actas del Congreso Geologico Argentino 5: 423–431.
    12. Gasparini Z, Chong G. 1977. Metriorhynchus casamiquelai n. sp. (Crocodilia, Thalattosuchia) a marine crocodile from the Jurassic (Callovian) of Chile, South America. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Abhandlungen 153 (3): 341-360.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • tabela stratygraficzna
  • Apatozaur (Apatosaurus) – duży zauropod żyjący ok. 150 mln lat temu w późnej jurze na terenach Ameryki Północnej. Został odkryty i opisany w 1877 przez Othniela C. Marsha. Niegdyś był także znany pod nazwą brontozaur. Było to jedne z największych zwierząt lądowych jakie kiedykolwiek żyły na ziemi. Osiągał średnio około 20 m długości i ok. 23 ton wagi. Nazwa apatozaur oznacza ,,oszukańczy jaszczur”. Nazwano go tak ze względu na podobieństwo jego kości pod niektórymi względami do kości morskiego gada mozazaura. Skamieliny apatozaura znaleziono w Wyoming, Kolorado, Oklahomie i Utah (Stany Zjednoczone).Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.




    Warto wiedzieć że... beta

    Eos (także Świt, Jutrzenka; gr. Ἠώς Ēṓs ‘jutrzenka’, łac. Aurora ‘jutrzenka’, ‘zorza’) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku i świtu; jedna z tytanid; utożsamiana z Hemerą i rzymską Aurorą.
    Eratem – formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna), odpowiadająca jednostce geochronologicznej (czasowej) o nazwie era. Jest częścią eonotemu, dzieli się na systemy.
    Pliozaury (Pliosauridae, z gr. πλειω - żeglować lub πλειων - płetwa i σαυρυς - jaszczur) – rodzina krótkoszyjnych plezjozaurów. Żyły w okresie od jury do końca kredy.
    Gargojleozaur (Gargoyleosaurus parkpinorum) – roślinożerny dinozaur z grupy ankylozaurów (Ankylosauria). Jego pozycja filogenetyczna w obrębie tej grupy jest niepewna; z niektórych analiz kladystycznych wynika jego przynależność do rodziny Ankylosauridae, z innych - do Nodosauridae.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Tabela stratygraficzna – schemat obrazujący przebieg historii Ziemi na podstawie następstwa procesów i warstw skalnych. Obecnie przyjęta tabela stratygraficzna została ustalona przez Międzynarodową Komisję Stratygrafii (ICS).
    Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię), jednakże biorąc pod uwagę także terytoria sporne do których Argentyna rości pretensje: Falklandy/Malwiny, Georgię Południową, Sandwich Południowy, Islas Auroras wraz z Orkadami Południowymi, Szetlandami Południowymi oraz z częścią Antarktydy administrowanej przez Argentynę na mocy Traktatu Antarktycznego powierzchnia łączna kraju wynosi 3 761 274 km², co czyni kraj ten ósmym na świecie pod względem powierzchni. Terytorium kraju podzielone jest na 23 prowincje i jedno miasto autonomiczne – stolica kraju Buenos Aires. Argentyna jest członkiem – założycielem Unii Narodów Południowoamerykańskich oraz Mercosur, a także członkiem Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Banku Światowego, Światowej Organizacji Handlu, grupy krajów G15 oraz G20. Kraj uznawany jest za mocarstwo lokalne z bardzo wysokim wskaźnikiem rozwoju społecznego. W Ameryce Łacińskiej kraj ten ma piąty nominalny PKB na mieszkańca i najwyższy PKB mierzony parytetem siły nabywczej. Według analityków kraj ten zaklasyfikowany jest do rynków wschodzących, ze względu na wielkość, wysoki wzrost gospodarczy, poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych czy eksport w całości wytworzonych usług i towarów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.