Tygodnik Powszechny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica upamiętniająca Jerzego Turowicza na kamienicy gdzie znajdowała się siedziba redakcji Tygodnika przez 76 lat.
List Jerzego Turowicza do Tadeusza Mazowieckiego z 20.08.1989 z gratulacjami objęcia funkcji Premiera RP.

Tygodnik Powszechny – ukazujący się od 1945 tygodnik katolicki o tematyce społeczno-kulturalnej, założony przez kardynała Adama Stefana Sapiehę.

Zofia Starowieyska-Morstinowa (ur. 21 lipca 1891 w Bratkówce koło Krosna, zm. 3 lipca 1966 w Krakowie) – polska eseistka, krytyk literacki.Józef Stanisław Tischner, pseud. Wawrzek Chowaniec, Molinista, Józek Szkolny, Jegomość Józek (ur. 12 marca 1931 w Starym Sączu, zm. 28 czerwca 2000 w Krakowie) – polski prezbiter katolicki i filozof. Kawaler Orderu Orła Białego.

Historia[ | edytuj kod]

Pierwszy numer „Tygodnika Powszechnego” ukazał się z datą 24 marca 1945 r. Komitet redakcyjny składał się początkowo z czterech osób: z ks. Jana Piwowarczyka, Jerzego Turowicza (przez wiele lat będzie redaktorem naczelnym „Tygodnika”), Konstantego Turowskiego i Marii Czapskiej. Później dołączyli do nich m.in. Zofia Starowieyska-Morstinowa, Stefan Kisielewski, Leopold Tyrmand, Antoni Gołubiew, Paweł Jasienica (do aresztowania w 1948 r.), ks. Andrzej Bardecki, Stanisław Stomma, Hanna Malewska, Józefa Golmont-Hennelowa i Józef Marian Święcicki.

Jerzy Pilch (ur. 10 sierpnia 1952 w Wiśle) – polski pisarz, publicysta, dramaturg i scenarzysta filmowy, laureat nagrody Paszport „Polityki” (1998) za powieść Bezpowrotnie utracona leworęczność i Nagrody Literackiej „Nike” (2001) za powieść Pod Mocnym Aniołem.Janusz Andrzej Majcherek (ur. 27 grudnia 1955 w Krakowie) – polski filozof i socjolog kultury, publicysta, wykładowca akademicki.

W 1953 r. pismo zamknięto z powodu odmowy opublikowania w numerze z 8 marca nekrologu Stalina, a jego wydawanie wznowiono w grudniu 1956 r. W latach 1953–1956 ukazywał się za to tzw. Tygodnik paxowski – pod identyczną winietą, zachowujący ciągłość numeracji – nie redagowany jednak przez prawowitych właścicieli. W tym czasie linia czasopisma stała się znacznie przychylniejsza PZPR, zaś na jego łamach często krytykowano młodzież oraz hierarchię kościelną.

Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Andrzej Bardecki (ur. 21 maja 1916 w Ropience, zm. 28 września 2001 w Krakowie) – polski ksiądz katolicki, wieloletni asystent kościelny i kierownik działu religijnego Tygodnika Powszechnego.

Od 1956 pismo wróciło do pierwotnej redakcji, którą w kolejnych latach tworzyli m.in. Jerzy Turowicz jako redaktor naczelny, Andrzej Bardecki, Adam Boniecki, Antoni Gołubiew, Józefa Hennelowa, Stefan Kisielewski, Jerzy Kołątaj, Krzysztof Kozłowski, Bronisław Mamoń, Mieczysław Pszon, Zofia Starowieyska-Morstinowa, Marek Skwarnicki, Jacek Susuł, Tadeusz Żychiewicz.

Jerzy Zawieyski, do 1946 Henryk Nowicki (ur. 2 października 1902 w Radogoszczu, zm. 18 czerwca 1969 w Warszawie) – polski aktor, dramatopisarz, prozaik, eseista, redaktor "Tygodnika Powszechnego" i "Znaku"; katolicki działacz polityczny, poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji (1957–1969) z ramienia Znaku, członek Rady Państwa (1957–1968).Nekrolog (gr. nekros — trup, logos — słowo) – informacja o śmierci danej osoby, podana do publicznej wiadomości.

Na łamach Tygodnika publikowali m.in. Władysław Bartoszewski, Zbigniew Herbert, Leszek Kołakowski, Tadeusz Kudliński, Stanisław Lem, Adam Vetulani, Stefan Wilkanowicz, Karol Wojtyła, Jacek Woźniakowski, Jerzy Zawieyski, Czesław Zgorzelski. Pismo było wówczas uważane za jedyny niezależny głos środowiska tzw. inteligencji katolickiej.

Tadeusz Kudliński (ur. 10 listopada 1898 w Krakowie, zm. 8 października 1990 tamże) – polski krytyk teatralny, prozaik związany z Krakowem.Kluby „Tygodnika Powszechnego” – ruch społeczno-kulturalny, zapoczątkowany 13 czerwca 2007 r. w Łodzi. Jego założycielem jest ks. prof. Andrzej Perzyński.

Ze środowiskiem tygodnika związana była część Koła Poselskiego „Znak”. Środowisko „Tygodnika” próbowało w 1957 roku przejąć kontrolę nad ruchem Klubów Inteligencji Katolickiej z rąk Jerzego Zawiejskiego ale próba ta zakończyła się niepowodzeniem. Według Romana Graczyka na łamach „Tygodnika Powszechnego” w latach 1956–1976 silnie obecna była postawa afirmacji PRL.

Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz historyczny, eseista i publicysta Tygodnika Powszechnego.Bartłomiej Henryk Sienkiewicz (ur. 29 lipca 1961 w Kielcach) – polski polityk, publicysta, były funkcjonariusz UOP, współtwórca Ośrodka Studiów Wschodnich. Od 2013 minister spraw wewnętrznych i koordynator służb specjalnych w rządzie Donalda Tuska.

Później współpracowało ono z KOR, współtworzyło „Solidarność” (jej kapelanem został ks. Józef Tischner – jeden ze sztandarowych publicystów krakowskiego pisma). Po wyborze kardynała Karola Wojtyły na papieża „Tygodnik” stał się najpopularniejszym w Polsce forum poglądów Jana Pawła II i przez długi czas jedynym pismem, któremu papież udzielił wywiadu (3 sierpnia 1980). Później dostąpiło tego zaszczytu tylko włoskie „Il Tempo”. Na łamach „Tygodnika” przez lata publikował swoje wiersze Czesław Miłosz, który w 1945 r. przygotował dla Jerzego Turowicza rękopiśmienny tomik „Wierszy pół-perskich”. Jedynym polskim pismem, na którego łamach Miłosz zamieszczał swoje wiersze po otrzymaniu Nagrody Nobla, był właśnie „Tygodnik Powszechny”. Po wprowadzeniu stanu wojennego wydawanie pisma zostało na kilka miesięcy zawieszone, jednak redakcja mimo to nadal się zbierała, prowadząc ożywione dyskusje na tematy polityczne oraz planując jego przyszłość. Od 1982 r. tygodnik ukazywał się bez przerw. W latach 80. XX wieku tygodnik stał się nieformalnym organem polskiej opozycji demokratycznej i był niekiedy uważany za jedyne legalne pismo opozycyjne w PRL. W 1987 r. na łamach „Tygodnika Powszechnego” ukazał się głośny esej Jana Błońskiego „Biedni Polacy patrzą na getto”, który odegrał wielką rolę w historii dialogu polsko-żydowskiego, w którym analizuje dwa wiersze Miłosza o zagładzie Getta.

Leszek Kołakowski (ur. 23 października 1927 w Radomiu, zm. 17 lipca 2009 w Oksfordzie) – filozof zajmujący się głównie historią filozofii, historią idei oraz filozofią religii, eseista, publicysta i prozaik. Kawaler Orderu Orła Białego.Paweł Reszka (ur. 1969) – polski dziennikarz, korespondent „Rzeczpospolitej” w Moskwie w latach 2003–2006, od 2006 do 2009 szef działu śledczego Dziennika. Od 2013 członek redakcji Tygodnika Powszechnego.

Od lat 90. niechętna „Tygodnikowi” była część kościelnej hierarchii, która krytykowała zbyt liberalną, jej zdaniem, formułę pisma (odzwierciedla to poniekąd prawie nieobecny kolportaż parafialny pisma). W 1998 r. Maria Zmarz-Koczanowicz zrealizowała film pt. „Zwyczajna dobroć” opowiadający o Jerzym Turowiczu. Po śmierci Jerzego Turowicza w 1999 r. redaktorem naczelnym Tygodnika został ks. Adam Boniecki. W kwietniu 2005 doszło do zwolnienia przez ks. Bonieckiego kierownika działu politycznego pisma red. Krzysztofa Burnetki z powodu opublikowania przezeń na łamach Gazety Wyborczej niezakwalifikowanego wcześniej do druku w Tygodniku kontrowersyjnego w treści i tytule artykułu „Nowe idzie, stare jedzie”.

Kryzys finansowy (2007–2009) – ogólnoświatowy kryzys gospodarczy na rynkach finansowych i bankowych, którego szczyt przypadł na lata 2008-2009, zapoczątkowany zapaścią na rynku pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w Stanach Zjednoczonych. Marianie – potoczna nazwa Zgromadzenia Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Clericorum Marianorum ab Immaculata Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae, (skr. MIC). Pierwsze powstałe na ziemiach polskich w XVII w., męskie, katolickie zgromadzenie zakonne – założone w 1673 przez bł. o. Stanisława od Jezusa i Maryi Papczyńskiego. W 1909 roku Litwin bł. abp Jerzy Matulaitis-Matulewicz dokonał jego odnowy i reformy. Duchowość marianów koncentruje się na szerzeniu kultu Niepokalanego Poczęcia Matki Bożej i nabożeństwie wstawienniczym za dusze czyśćcowe. Motto: (łac.) Immaculate Virgin Mariae Conceptio Sit Salus Et Protectio Nostra, (pol.) Niepokalane Poczęcie Maryi Dziewicy, niech nam będzie zbawieniem i obroną.

Od 2003 w ramach portalu Onet.pl działa oficjalna witryna internetowa „Tygodnika Powszechnego”.

W kwietniu 2007 r. 49% udziałów w „Tygodniku Powszechnym” objęła Grupa ITI. Od 5 grudnia 2007 r. Tygodnik Powszechny wydawany jest w mniejszym formacie. W dużym stopniu została odmieniona szata graficzna pisma, a także skład redakcji. 23 czerwca 2008 Grupa ITI stała się większościowym udziałowcem pisma po tym, jak w wyniku transakcji z Fundacją Tygodnika Powszechnego jej udziały wzrosły do 53%.

Tadeusz Żychiewicz (ur. 12 stycznia 1922 w Bratkowicach, zm. 11 listopada 1994 w Krakowie), dziennikarz, historyk sztuki, publicysta religijny, teolog i redaktor Tygodnika Powszechnego. Walczył w Armii Krajowej.Stan wojenny w Polsce w latach 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.

W 2009 roku, w wyniku znacznego spadku zleceń od reklamodawców, spowodowanego kryzysem finansowym, „Tygodnik Powszechny” stanął przed groźbą upadku. Redaktor naczelny, ks. Adam Boniecki, na łamach „Tygodnika” zaapelował do czytelników o pomoc, przyznając, że w tak złej sytuacji finansowej czasopismo jeszcze nie było. W czerwcu 2010 na antenie TVN24 zaczął ukazywać się program „Czas Decyzji z Tygodnikiem Powszechnym”, w którym szeroko komentowane były wydarzenia z kampanii prezydenckiej.

Jarosław Adam Gowin (ur. 4 grudnia 1961 w Krakowie) – polski publicysta, senator VI kadencji, poseł na Sejm VI i VII kadencji, od 18 listopada 2011 do 6 maja 2013 minister sprawiedliwości.Andrzej Stasiuk (ur. 25 września 1960 w Warszawie) – polski prozaik, poeta, dramaturg, eseista, publicysta i wydawca. Laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich, Nagrody Literackiej „Nike” i Nagrody Literackiej Gdynia.

Pod koniec roku 2010 upubliczniona została decyzja prowincjała zgromadzenia księży marianów, ks. Pawła Naumowicza MIC, który nakazał ks. Adamowi Bonieckiemu rezygnację z kierowania pismem z uwagi na wiek (Boniecki miał wtedy 76 lat) i powrót do domu zakonnego w Warszawie. W marcu 2011 kierownictwo redakcji objął wieloletni zastępca ks. Bonieckiego, Piotr Mucharski, zaś sam ks. Boniecki został zaproszony do kontynuowania współpracy z redakcją w charakterze redaktora seniora, piszącego m.in. artykuły wstępne do kolejnych numerów. W grudniu 2011 Grupa ITI wycofała się kapitałowo ze spółki wydającej „Tygodnik”, nieodpłatnie przekazując wszystkie swoje udziały Fundacji Tygodnika Powszechnego, która tym samym stała się samodzielnym właścicielem pisma. We wrześniu 2014 roku część udziałów posiadła Fundacja Centrum Kopernika.

Discovery Historia (dawniej Discovery TVN Historia) – kanał tematyczny o tematyce historycznej. Powstał przy współpracy programowej Discovery i TVN, do których także należał do 30 maja 2009 roku. Stacją kieruje Barbara Bilińska-Kępa. Ramówkę wypełniają produkcje dokumentalne dotyczące historii Polski i świata.Andrzej Meller (ur. 1976) - polski dziennikarz, pracujący głównie jako reportażysta i korespondent wojenny. Stały współpracownik Tygodnika Powszechnego, dla którego relacjonował m.in. wojnę w Osetii Południowej (2008) oraz wojnę domową w Libii (2011). Publikował również m.in. w magazynach National Geographic Polska i Kontynenty.

„Tygodnik Powszechny” współpracował z Religia.tv i Discovery Historia. Od roku 2007 wokół czasopisma funkcjonują Kluby „Tygodnika Powszechnego” w kilkudziesięciu miastach w Polsce i poza jej granicami.

W styczniu 2021 roku krakowska Kuria po 76 latach wypowiedziała umowę najmu lokali przy Wiślnej 12. W ciągu trzech miesięcy redakcja musiała się wyprowadzić ze swojej siedziby. Dzięki ogromnemu wsparciu czytelników redakcja przeniosła się w terminie pod nowy adres, na ul. Dworską 1C.

Wartości[ | edytuj kod]

Tygodnik Powszechny stara się godzić wartości liberalizmu z zasadami wiary, prezentuje ekumeniczny nurt polskiego katolicyzmu. Kieruje się zasadą dialogu, często zapraszając do debaty na łamach reprezentantów poglądów innych niż katolickie. Według typologii Jarosława Gowina zaprezentowanej w książce „Kościół w czasach wolności” Tygodnik jest jednym z głównych reprezentantów nurtu katolicyzmu otwartego, inspirowanego katolickim personalizmem.

Czesław Zgorzelski (ur. 17 marca 1908 w Boryczewie, zm. 26 sierpnia 1996 w Lublinie) – polski filolog, specjalizujący się w historii literatury polskiej oświecenia i romantyzmu, edytor dzieł Mickiewicza.Mieczysław Pszon (ur. 23 grudnia 1915, zm. 5 października 1995) – polski dziennikarz i polityk. Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Jak pisze Sergiusz Kowalski, analizując dyskurs publicystyki pisma w latach 1993–1995, „Publicyści «Tygodnika» cenią umiarkowanie, otwartość, gotowość do dialogu i kompromisu”, poszukując „modus vivendi między liberalną demokracją i Kościołem, nowoczesnością i tradycją” (Kowalski 1997: 148).

Fundacja Tygodnika Powszechnego przyznaje Medal Świętego Jerzego „za zmagania ze złem i uparte budowanie dobra w życiu społecznym ludziom, którzy wykazują szczególną wrażliwość na biedę, krzywdę, niesprawiedliwość i wrażliwość tę wyrażają czynem”.

Józefa Hennelowa z domu Golmont (ur. 1 kwietnia 1925 w Wilnie) – polska dziennikarka, publicystka, felietonistka, poseł na Sejm PRL X kadencji i I kadencji Sejmu RP, w latach 1948–2012 związana z "Tygodnikiem Powszechnym".Stanisław Stomma (ur. 18 stycznia 1908 w Szacunach k. Kiejdan, zm. 21 lipca 2005 w Warszawie) – polski prawnik, specjalista w zakresie prawa karnego, publicysta i polityk, poseł na Sejm PRL w latach 1957–1976 (II, III, IV, V i VI kadencji), senator I kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.
Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus PP. II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy krakowski, a następnie arcybiskup metropolita krakowski, kardynał, zastępca przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1969-1978), 264. papież i 6. Suweren Państwa Miasto Watykan (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), kawaler Orderu Orła Białego, błogosławiony Kościoła katolickiego.
Elżbieta Adamiak (ur. 7 października 1964 w Poznaniu) – polska teolożka i feministka. Doktor habilitowany teologii (2012). Adiunkt Zakładu Teologii Dogmatycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Jacek Susuł (ur. 3 września 1930 w Krakowie, zm. 7 stycznia 1987 w Krakowie) – polski dziennikarz, związany z Tygodnikiem Powszechnym, gdzie przez trzydzieści lat prowadził pod pseudonimem Bibliofil rubrykę Chodząc po księgarniach.
Adam Stefan Sapieha, Adam Stefan Stanisław Bonifacy Józef Sapieha herbu Lis (ur. 14 maja 1867 w Krasiczynie, zm. 23 lipca 1951 w Krakowie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny krakowski w latach 1911–1951 (od 1926 arcybiskup metropolita), kardynał prezbiter od 1946, senator I kadencji w II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1922–1923. Przez historyków uznawany za jedną z czołowych postaci w dziejach Kościoła polskiego I połowy XX wieku. Nazywany Księciem Niezłomnym.
Leopold Tyrmand, (ur. 16 maja 1920 w Warszawie, zm. 19 marca 1985 w Fort Myers na Florydzie) – polski pisarz i publicysta, popularyzator jazzu w Polsce.
Gazeta – rodzaj wydawnictwa ciągłego, czasopismo ukazujące się częściej niż raz w tygodniu, najczęściej codziennie (dziennik) – w rozumieniu wszystkich dni roboczych.

Reklama