• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Turfanozuch

    Przeczytaj także...
    Kość ramienna (łac. humerus) – jedna z kości kończyny górnej, należy do kości długich. Wyróżnia się w niej koniec bliższy, trzon (łac. corpus humeri) i koniec dalszy.Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.
    Crurotarsi (z łac. crus – goleń, podudzie, oraz tarsus – stęp) – grupa archozauromorfów z kladu Archosauriformes obejmująca krokodylomorfy (w tym dzisiejsze krokodyle), rauizuchy, aetozaury, rodzinę Ornithosuchidae i fitozaury (a być może również grupę Avemetatarsalia, do której należą m.in. ptaki – patrz niżej). Grupa ta została wyodrębniona na podstawie podobieństw w budowie stawu skokowego. Ich nazwa nawiązuje do występującego u przedstawicieli grupy stawu łączącego jedną z kości podudzia – kość strzałkową – z jedną z kości stępu – kością piętową; według Sereno (1991) u Crurotarsi występuje półcylindryczny kłykieć kości piętowej, który tworzy staw obrotowy z wyrostkiem kostnym na dorsalnej (górnej) części kości skokowej i z końcem dalszym kości strzałkowej. Nesbitt (2011) podaje jednak, że ów kłykieć nie występuje u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae. W dodatku taki kłykieć występuje też na kości skokowej Asilisaurus i być może również marazucha, należących do kladu Avemetatarsalia tradycyjnie uznawanego za siostrzany do Crurotarsi (nie występuje natomiast u przedstawicieli rodziny Lagerpetidae, nie wiadomo zaś, czy był on obecny u bazalnych pterozaurów; nie jest więc pewne, czy kłykieć ten występował już u najstarszych przedstawicieli Avemetatarsalia). Staw skokowy u Crurotarsi łączy kość skokową z kością piętową. U większości przedstawicieli Crurotarsi kość skokowa ma główkę obracającą się w panewce kości piętowej; jedynie u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae to na kości piętowej jest główka, a na kości skokowej – panewka. Z większości analiz kladystycznych wynika, że archozaury o takiej budowie stawu skokowego tworzyły klad, do którego nie należały żadne inne archozaury; z analizy Nesbitta (2011) wynika jednak, że fitozaury były grupą siostrzaną do kladu Archosauria. Jeśli taką pozycję filogenetyczną tej grupy potwierdzą przyszłe analizy kladystyczne, będzie to dowodzić, że uważany za charakterystyczny dla Crurotarsi staw skokowy z główką na kości skokowej i panewką na piętowej w rzeczywistości powstał już u przodków wszystkich archozaurów, w tym tych z kladu Avemetatarsalia. Według Nesbitta obecnie brak jest danych potrzebnych do stwierdzenia, czy tak zbudowany staw między kośćmi: skokową i piętową występował u bazalnych pterozaurów, Lagerpetidae, silezaura i bazalnych dinozaurów; wydaje się natomiast, że podobnie zbudowany staw między tymi kośćmi występował u Asilisaurus i Marasuchus.

    Turfanozuch (Turfanosuchus) – rodzaj archozauromorfa należącego do kladu Archosauriformes. Żył w późnym triasie na terenie dzisiejszych północno-zachodnich Chin. Gatunek typowy, Turfanosuchus dabanensis, został opisany w 1973 przez chińskiego paleontologa Yanga Zhongjiana w oparciu o niemal kompletny, lecz słabo zachowany szkielet (IVPP V.32237). Yang stwierdził, że skamieniałości należały do zwierzęcia podobnego do euparkerii i zaklasyfikował je jako członka rodziny Euparkeriidae. Analizy Parrisha z 1993 wykazały, że Turfanosuchus jest przedstawicielem grupy Suchia.

    Paleontologia (od gr. palaios – stary + on – byt + logos – nauka) – dziedzina biologii zajmująca się organizmami kopalnymi, wyprowadzająca na podstawie skamieniałości i śladów działalności życiowej organizmów wnioski ogólne o życiu w przeszłości geologicznej. Ściśle związana z geologią, posługuje się często fizyką i chemią.Rauizuchy (Rauisuchia – „krokodyle Raua”, nazwane na cześć dr. Wilhelma Rau) – grupa drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi sensu Sereno, 2005 (obejmującego krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Najstarsze znane skamieniałości, które mogły należeć do rauizuchów, odkryto w dolnotriasowych osadach w Rosji; rauizuchami mogły być m.in. znane z nielicznych skamieniałości Vytshegdosuchus żyjący w oleneku na obszarze dzisiejszej Republiki Komi (Gower i Sennikow, 2000) lub Collilongus z oleneku Polski. Także odkryty w Chinach wczesnotriasowy Xilousuchus, pierwotnie uważany za bazalnego przedstawiciela kladu Archosauriformes, mógł w rzeczywistości być rauizuchem (z nadrodziny Poposauroidea). Grupa rozwijała się w środkowym i późnym triasie. Znane ze wszystkich kontynentów z wyjątkiem Australii i Antarktydy.

    W 2001 Wu Xiao-Chun z Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology w Pekinie oraz Anthony Russell z University of Calgary na nowo opisali szczątki. Spostrzegli, że kości: udowa i ramienna przypominają kości ticinozucha i euparkerii, lecz kość piętowa nie. Dalsze badania doprowadziły do odkrycia osteoderm. Wu i Russell doszli do wniosku, że Turfanosuchus nie należał do Suchia ani do innych grup kladu Crurotarsi. Wykluczyli również możliwość jego bliskiego pokrewieństwa z euparkerią. Analizy kladystyczne Parkera i Bartona (2008), Dilkesa i Suesa (2009) oraz Desojo, Ezcurry i Schultza (2011) potwierdziły, że Turfanosuchus był przedstawicielem Archosauriformes nie należącym do Crurotarsi. Według analizy Parkera i Bartona Turfanosuchus tworzy nierozwikłaną politomię z kladem Archosauria oraz z gatunkami Chanaresuchus bonapartei (z rodziny Proterochampsidae), Vancleavea campi, Doswellia kaltenbachi i być może również Euparkeria capensis; według analizy Dilkesa i Suesa Turfanosuchus był taksonem siostrzanym do kladu obejmującego archozaury i rodzaj Yonghesuchus, zaś według analizy Desojo, Ezcurry i Schultza był on taksonem siostrzanym do kladu obejmującego archozaury i Yonghesuchus lub najbardziej bazalnym przedstawicielem rodziny Doswelliidae (na drzewie ścisłej zgodności Turfanosuchus jest w nierozwikłanej trychotomii z Doswelliidae oraz z kladem obejmującym archozaury i Yonghesuchus). Jednak według analizy kladystycznej Ezcurry, Lecuony i Martinellego (2010) Turfanosuchus był archozaurem z kladu obejmującego taksony bliżej spokrewnione z krokodylami niż z ptakami (Ezcurra i współpracownicy używają na określenie tego kladu nazwy Pseudosuchia; inni autorzy właśnie ten klad nazywają Crurotarsi). Według tej analizy Turfanosuchus nie należał do kladu Suchia, lecz był najbardziej bazalnym przedstawicielem Pseudosuchia. Natomiast według analizy Nesbitta (2011) Turfanosuchus był bazalnym przedstawicielem kladu Suchia w nierozwikłanej politomii z gracilizuchem, kladem obejmującym aetozaury i rodzaj Revueltosaurus oraz kladem obejmującym krokodylomorfy i parafiletyczne rauizuchy; z późniejszej analizy Nesbitta i współpracowników (2012) wynika, że Turfanosuchus mógł być szczególnie blisko spokrewniony z aetozaurami i Revueltosaurus. Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Butlera i współpracowników (2014) wynika z kolei bliskie pokrewieństwo turfanozucha z gracilizuchem i rodzajem Yonghesuchus; autorzy zaliczyli te trzy rodzaje do rodziny Gracilisuchidae, która według ich analizy należała do Suchia i była taksonem siostrzanym do kladu obejmującego ticinozucha i grupę Paracrocodylomorpha (obejmującą rauizuchy i krokodylomorfy).

    Doswelliidae – wymarła rodzina mięsożernych archeozaurów. Żyły w Ameryce Północnej i Europie w okresie środkowego i późnego triasu i były jednymi z najbardziej nieodkrytych przedstawicieli gadów naczelnych. Rodzina została nazwana przez R. E. Weems w 1980. Kość piętowa (łac. calcaneus) – największa kość stępu. Leży w jego tylno-dolnej części pod kością skokową.

    Opisany w 1982 roku drugi gatunek, T. shageduensis, może w rzeczywistości nie być bliskim krewnym T. dabanensis; z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Sookiasa (2016) wynika jego bliższe pokrewieństwo z euparkerią.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. C. C. Young. On a new pseudosuchian from Turfan, Sinkiang. „Reports of Paleontological Expedition to Sinkiang (I): Permo-Triassic Vertebrate Fossils of Turfan Basin. Memoirs of the Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology Academia Sinica”. 10, s. 15–37, 1973 (ang.). 
    2. J. M. Parrish. Phylogeny of the Crocodylotarsi, with Reference to Archosaurian and Crurotarsan Monophyly. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 13 (3), s. 287–308, 1993 (ang.). 
    3. Xiao-Chun Wu, Anthony Russell. Redescription of Turfanosuchus dabanensis (Archosauriformes) and new information on its phylogenetic relationships. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 21 (1), s. 40–50, 2001 (ang.). 
    4. William G. Parker, Bronson J. Barton. New information on the Upper Triassic archosauriform Vancleavea campi based on new material from the Chinle Formation of Arizona. „Palaeontologia Electronica”. 11 (3), s. 14A, 2008 (ang.). 
    5. David Dilkes, Hans-Dieter Sues. Redescription and phylogenetic relationships of Doswellia kaltenbachi (Diapsida: Archosauriformes) from the Upper Triassic of Virginia. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 29 (1), s. 58–79, 2009. DOI: 10.1671/039.029.0124 (ang.). 
    6. Julia B. Desojo, Martín D. Ezcurra, Cesar L. Schultz. An unusual new archosauriform from the Middle–Late Triassic of southern Brazil and the monophyly of Doswelliidae. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 161 (4), s. 839–839, 2011. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2010.00655.x (ang.). 
    7. Sereno, P. C. 2005. Crurotarsi. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 4 maja 2010]
    8. Martín D. Ezcurra, Agustina Lecuona, Agustín Martinelli. A new basal archosauriform diapsid from the Lower Triassic of Argentina. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 30 (5), s. 1433–1450, 2010. DOI: 10.1080/02724634.2010.501446 (ang.). 
    9. Sterling J. Nesbitt. The early evolution of archosaurs : relationships and the origin of major clades. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 352, s. 1–292, 2011 (ang.). 
    10. Sterling J. Nesbitt, Christian A. Sidor, Kenneth D. Angielczyk, Roger M. Smith i William Parker. Derivation of the aetosaur osteoderm carapace: evidence from a new, exceptionally preserved "stem aetosaur" from the Middle Triassic (Anisian) Manda Beds of southwestern Tanzania. „Society of Vertebrate Paleontology 72nd Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 149, 2012 (ang.). 
    11. Richard J Butler, Corwin Sullivan, Martín D Ezcurra, Jun Liu, Agustina Lecuona i Roland B Sookias. New clade of enigmatic early archosaurs yields insights into early pseudosuchian phylogeny and the biogeography of the archosaur radiation. „BMC Evolutionary Biology”, s. 14, 128. DOI: 10.1186/1471-2148-14-128 (ang.). 
    12. Roland B. Sookias. The relationships of the Euparkeriidae and the rise of Archosauria. „Royal Society Open Science”. 3 150674, 2016. DOI: 10.1098/rsos.150674 (ang.). 
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Krokodyle (Crocodilia) – rząd gadów, jedynych oprócz ptaków współczesnych przedstawicieli archozaurów (Archosauria) oraz jedynych żyjących przedstawicieli kladu Crurotarsi. Obecnie reprezentowany jest przez trzy rodziny: krokodylowatych, aligatorowatych oraz gawiali. Poszczególne rodziny różnią się między sobą kształtem pyska oraz liczbą i układem zębów. Żyją w strefie tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gracilizuch (Gracilisuchus) – rodzaj niewielkiego archozaura z kladu Suchia. Żył w środkowym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej. Jego szczątki odnaleziono w formacji Chañares w Argentynie. Był lekko zbudowany i poruszał się przeważnie na tylnych kończynach. Miał stosunkowo bardzo dużą głowę i prawdopodobnie mógł z dużą siłą zaciskać szczęki. Polował na jaszczurki i inne niewielkie kręgowce, a przed większymi drapieżcami chroniły go dwa rzędu kostnych płytek ciągnące się wzdłuż kręgosłupa aż do końca ogona. Czaszka gracilizucha mierzy około 8,5 cm, a przedkrzyżowa długość kręgosłupa wynosi około 28 cm.
    Suchia – klad archozaurów z grupy Crurotarsi. Według definicji przedstawionej w 1991 roku przez Paula Sereno do Suchia należą ostatni wspólny przodek Gracilisuchus stipanicicorum, aetozaurów, rauizuchów, Poposauridae, krokodylomorfów i wszyscy jego potomkowie. W 2005 Sereno przedstawił nieco odmienną definicję, zgodnie z którą klad Suchia obejmuje Aetosaurus ferratus, Rauisuchus tiradentes, Prestosuchus chiniquensis, Gracilisuchus stipanicicorum i Crocodylus niloticus, ich ostatniego wspólnego przodka i wszystkich jego potomków. Definicja Nesbitta z 2011 roku jest podobna, jednak nie obejmuje Gracilisuchus, co pozostawia kwestię przynależności tego taksonu do Suchia otwartą. Według przeprowadzonej przez niego analizy filogenetycznej do Suchia należą wszyscy przedstawiciele Pseudosuchia z wyjątkiem Ornithosuchidae (czyli również Gracilisuchus). Z kolei według badań Brusattego i współpracowników klad Suchia obejmuje wszystkie Pseudosuchia z wyjątkiem fitozaurów (które według Nesbitta w ogóle nie należą do archozaurów), w tym również Ornithosuchidae.
    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.
    Yang Zhongjian (chiń.: 杨钟健; 1 czerwca 1897 - 15 stycznia 1979) - chiński paleontolog, znany także jako C.C. (Chung Chien) Young. Urodził się w Huaxian, w prowincji Shaanxi. Był nazywany "Ojcem chińskich paleontologów". W 1923 roku ukończył studia na Uniwersytecie Pekińskim ,a w 1927 roku otrzymał doktorat na Uniwersytecie w Monachium w Niemczech. W latach 1933 - 1970 przewodniczył wielu wyprawom odkrywczym. Przewodniczył grupą paleontologów, która odkryła szkielet Lufengozaura, Junnanozaura, Tsintaozaura, Mamenchizaura i Czialingozaura. Jego skremowane ciało pochowano w Zhoukoudian obok jego kolegów Pei Wenzhong i Jia Lanpo.
    Proterochampsidae – rodzina archozauromorfów z kladu Archosauriformes, obejmująca gatunki żyjące w środkowym i późnym triasie na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej (ale patrz niżej), powierzchownie przypominające krokodyle. Według Bentona i Clarka (1988) można wskazać co najmniej osiem synapomorfii łączących przedstawicieli tej rodziny, wśród nich m.in. bardzo niską czaszkę; nozdrza zewnętrzne w kształcie wąskiej szpary; niewielkie, przesunięte ku oczodołom okno przedoczodołowe; zanik kości zaczołowych; grzebień potyliczny w kształcie litery V oraz obecność dużego okna żuchwowego. Carroll (1988) do cech łączących przedstawicieli tej grupy zaliczył szeroką i niską czaszkę oraz niewielkie górne okno skroniowe. Takie cechy budowy czaszki, jak skierowane ku górze nozdrza zewnętrzne, przesunięte ku górnej części czaszki oczodoły i obecność krótkiego podniebienia wtórnego, wskazują na ziemnowodny tryb życia przedstawicieli Proterochampsidae.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.054 sek.